मुमताज आपली सपनां विणटा

Author: Jolly Rohatgi

Illustrator: Ram Soni

Translator: Evita De Souza

मिठी ईद आशिल्ली, लखनवचे लोक व्हडा दबाज्यान होसण मनयतात.

बाजरांत सगळे लोक नवें नवें कपडे घालून आशिल्ले.वचत थंय इमर्ती आनी लड्डू, जलेबी, दिलबहार आनी चमचम सारकेल्या गोड जिणसांनीभरिल्ली दुकानां. तशेंच स्वादिश्ट कबाब आनी गरम-गरम आलू टिक्की पळोवन तोंडाक उदक सुट्टालें.आनी इतलेंच न्हय बाजारांत खाणाच्या वस्तूं सयत हेरूय वस्तूं विकपाक आशिल्ल्यो कपडेधरून चांदिची भांगरां शिंगरां लेगीत. पुराय वाठार नटून आयिल्लो.

मेहरुनीसा आनी कामरुनीसा आनी तांचो भाव अजहरमियां खुबशो भेटवस्तू आनी गोड जिणसांनी आनी स्वादिश्ट जेवणान भरिल्ली जेवणाची थालीघेवन चलतालीं. ताणी चिकनाचे भरतकाम केल्ले नवे कपडे घातिल्ले जे तांकां ईदाच्यादिसा भेट म्हूण मेळिल्ले. नवे कपडे घातिल्ल्याचो आनंदतांच्या तोंडार जाणवतालो. मेहरूचो कुर्ता गुलाबी रंगाच्या पुलांचो आसलो आनी कामरूचो कुर्ता फुलांचो आनी पेजली डिजायनाचो आसलो. अजहर आपलीनवी टोपी जाचेर सुंदर भरतकाम केल्ले, ती घालून झेत मारतालो.

तांचो अब्बू एक कंत्राटदार आशिल्लो. टोक विक्रीवेपाऱ्यां कडल्यान तो लुगट घेतालो आनी आपल्या घरांतल्या तशेंच शेजारच्यां बायलांकडल्यान तो ताचेर सुंदर भरतकाम करून घेतालो. वेपारी दर एका लुगटाच्या कोंतानबायलांक पयशे फारीक करताले आनी अब्बुकूय दर एका लुगटा फाटल्यान मोबदलो मेळटालो.

आनी अब्बू भेस बरो पयसो जोडटाले म्हणून हेरांबायलां सारकी अम्मीक भरतकाम करपाची गरज पडनासली. कामरू आनी मेहरू मशिदेच्यामदरसेंत वतालीं. आनी तांचो भाव अजहर आपल्या वांगडच्या भुरग्यां वांगडा शाळेकवतालो. कामरू आनी मेहरू लेगीत केन्नाय थोडें-थोडें करून भरतकामाचें काम शिकतालींआनी हेर बायलो तांच्या कामाचे ओगीच तोखणाय करतालीं चड करून कारण तांचो बापूयकंत्राटदार आशिल्लो आनी शेजारच्या सगल्यां बायलांक तांकाच लागून काममेळटाले.

अजहराक अचकीत याद जाली. ‘आमची आनीक एक भयण जी घरा आसा आनी जाका आयच्या दिसाक नवे कपडे लेगीतघालपाक मेळूंक नात ताचेर कोणाचेंच लक्ष कित्याक ना?’

‘ मुमताज तुजी भयण न्ही, तें तुजें कझन. आनीतें घरा आसा कारण ताच्यान चलपाक जायना!’ मेहरून आनी कामरूनवांगडाच म्हणले. ‘पूण हय, आमी ताचेखातीर थोडे जलेबी आनी लड्डू व्हरूंया.’

गोमती न्हंयचे लागसार व्हडली फेरी भरिल्ली आनीउलयतां उलयतां भुरगीं आतां फेरयेंत पाविल्ली. पुराय फेरी खुबशा मन भुलोवणीवस्तुंनी भरिल्ली. चकचकीत काकणां, रीबन, नॅकलेस, मातयेची सवणीं, जनावरां, बावल्यो! सगल्यां खातीर कितें कितें थंय आशिल्ले. भुरगीं उमेदीच्या भारान मुमताजाविशीं विसरून गेल्लीं.

मुमताज, भुरग्यांची अबिदा खाला वांगडा एकलेंचघरा बशिल्ले. ताचो पांगुळगाडो थंयच कुशीक एका वणटीक तेंकून आशिल्लो. ताच्या हातांतभरतकामाचे एक लुगट आशिल्लें पूण ताचें ध्यान पयस खंय तरी हर्दोय गांवांत आशिल्लेंजंय ताची अम्मी आनी भयण रावतालीं. मुमताजाक तांची येताली तितली याद तांकाय हाचीयेताली काय?

मुमताजाचो बापूय भायर पडल्या उपरांत, तांकां अर्थीक त्रास जावपाक लागलो. एका दिसा अबिदा खाला ताच्या घरा आयली आनी ताचेआवयक मोहल्लेच्या सगल्यां बायलांक भरतकामाचे काम करपाक एकठांय करपाक सांगले.

त्या दिसाकच्यान, दर दिसा बायलो पटांगणांतचारपायचेर आनी शेंदरेर बसून, रेडियोचेर पदां आयकत आपले भरतकामाचे काम करतालीं.मुमताजाचें काम सगल्यां ल्हान चलयांक चा दिवपाचें आसतालें आनी बाकी काम करतल्यां खालांच्याहाती कुशींकूच बॉक्सांत पान आसताले.

खबरोमात सदांच चाये परस गरम आसताल्यो पूण काम सेगीत सांज मेरेन चलतालें. जो मेरेन बायलांचोआपले लुगट कवळून घरा वचपाची आनी आपल्या वावराकसून घरा येतल्या घोवाक जेवण तयारकरपाचो वेळ जायना तो मेरेन.

सगलीं कशिदो करून तयार केल्लीं लुगटां एकठांयकरपाचें काम अबिदा खालाचें आसलें. जी मागीर कामरू आनी मेहरूच्या अब्बूक तीं धाडूनदिताली. तो मागीर तांची केल्ल्या कामाची फारीकणी करतालो आनी नवीं लुगटां धाडूनदितालो.

कांय दिसा पयलींच मुमताजाक अबिदा खाला वांगडानवे चिकन पद्दती शिकपाक आनी त्यो हर्दोय येवन हांगच्या बायलांक शिकोवपाक लखनवाक धाडिल्ले. ताच्या घरा कडल्यान लखनव खूबपयस, आनी मुमताज हांगा येवन सामकेंच नाखूश आशिल्ले अशेंय न्ही. ताचे वांगडा ताचो एक मुनियानांवाचो कीर आनी लक्का आनी लोतान नांवाचे दोन पारवे आशिल्ले. जे ताणे आपल्या घरा कडल्यानहांगा येता आसतना हाडिल्ले.

सगलीं तीनूय सवणीं खूब हुशार आशिल्लीं. लक्का खूबउंच उडपाक शकतालो आनी लोतान झेलपाक, नाचपाक आनी नाडेपेन्ना  करपांत हुशार आशिल्लो आनी मुनिया तर सामकेंमनशां भशेन उलयतालें. मुमताज ताका  सतत आपल्याआवाजाची नक्क्ल करपाक कोमार काडटालें. मुमताज काम करतना लक्का आनी लोतान आपल्यामस्तेपणांत गुल्ल आसताले, घालता तितले धान्य ते खाताले, खावन पिवन उडून वताले आनीथोड्याच वेळान आनीक जेवणा खातीर परत येताले

मुमताजाक लखनवाक एक इश्ट मेळ्ळो. ताचे नांवमुन्नु आशिल्ले. भाजी विकतल्याचो आठ वर्साचो चलो. तो आपल्या बापाय वांगडा भाजीविकपाक सदचेंच खासा गीत गायत, ‘सबजी लेलो!’ करीत भोंवतालो. हालींच तांची इश्टागत जाल्ली. घरांत कितेंय खावपाककेल्यार तें ताका व्हरून दिताले. आनी सदांच वांगडा बसून तीं लक्का आनी लोतानाकखेळटना पळयताली.

ईदाच्या दिसाक जेन्ना दोगांय वांगडा बसून सदचेंचवरी सवण्यांक पळयतालीं, मुन्नुची नदर अचानक मुमताजाचेर गेली आनी ताका तें खूब दुखीदिसलें, अशें दिसताले आतांच रडूंक लागतलें कशें. ‘तूंदुखी कित्याक आसा आपा?’ ताणें विचारलें. ‘तुका तुज्या घरची याद येता? थंय तुजी आनीक सवणीं बीआसात काय कितें?

‘ना, ना थंय आनीक सवणीं नात, पूण म्हजी अम्मीआनी म्हजी भयण आसात थंय,’ मुमताजान जाप दिली. ताणें आपलेभरतकाम करताले तें लुगट उबारलें.

‘तुका हें भरतकामाचें काम कोणे शिकयले?’ मुन्नुन परत प्रस्न केलो.

‘चिकनकरी आमच्या घरांत तीन पिळग्यांनी आसा. हांवम्हजे अम्मी कडल्यान शिकले आनी तिणे आपले अम्मी कडल्यान,’ मुमताजानजाप दिली.

‘म्हजी नानी लखनवांत फतेहगंज हांगासरली,फतेहगंज दोन प्रकाराच्या भरतकामां खातीर फमाद आशिल्लो, एक कटाऊ - कातरकाम आनीदुसरें चिकनकरी. ती म्हाका नवाबाच्यो आनी बेगमीच्यो, बरादरी, बारा दारांचे महल,गज़ल आनी शायरीच्यो काण्यो सांगताली. ती खूब रुचीक बिरयानी, कबाब आनी सैवय्यारांदताली. ती सदांच धवें चिकन चादर न्हेसताली. म्हजे कडेन आजुनूय आसा तें.’मुमताज आपले नानी विशीं मुन्नुक सांगतना ताच्या तोंडार एक वेगळीचखुशालकाय दिसताली. ‘हावें सदांच म्हजे अम्मीक भरतकाम हातांतघवेन पळयलां, दीस भर सूय लुगटांतल्यान भायर भितर जाता ती हावें पळयल्या.’

‘म्हणल्यार तूं म्हणपाक सोदता तुजी अम्मी केन्नाच घरांतल्यानभायर लेगीत सरली ना? मुन्नुन विचारलें.

हाडपाक वा सोयऱ्यांक मेळपाक वताली. रेहाना आनी सलमालेगीत घरांतल्यान चडशीं भायर सरनासली आनी गेलीय जाल्यार लेगीत दुपट्टा आंगार घेवनवतात. म्हजी अम्मी बुरखा घालता. म्हजी भयणो केन्नाच शाळेक गेलीं नात, पूण हांव मातआठवे मेरेन शिकलां. ताच्या उपरांत हांवूय घरांतूच उरलें, म्हजे आवय आनी भयणांकडल्यान हें काम शिकत,’ मुमताजान सांगले.

‘म्हणजे तूं शाळेक गेला तर!’ मुन्नुन अजापीत जावन विचारले. मुन्नु केन्नाच शाळेक वचूंक ना तोल्हानपणांतल्यान आपल्या बापायक ताच्या धंद्यांत आदार करतालो.

हय हांव चिकनकरीचेर काम करतल्यां मदीं शाळेकगेल्ल्या कांय जाणां मदलें एक. म्हजे अम्मीक वाचपाक आनी बरोवपाक लेगीत येना.वेपाऱ्यान तिका तिच्या कामाचे कितले पयशे फारीक करचे आसात तें कोंत लेगीत तिकाकरूंक येना. हांव तिका हातूंत मदद करतालें. मागीर जेन्ना आमकां चड पयशांची गरजदिसपाक लागली, हावेंय हें भरतकामाचें काम सुरू केलें.’ मुमताज कांय वेळ वोगी, आनी ल्हव आवाजान म्हणपाक लागलें, ‘म्हाका तिची खूब याद येता, खूब फावट हांव रातभर रडत बसता.

मुन्नूक आपले इश्टाचे दुख पळोवंक जाले ना म्हणूनताणें विशय बदललो. ‘तुका रातची सपनां पडटात?’

‘हय, हांव खंय तरी उडून वताशें, लोतान आनी लक्काभशेन, खुबशां जाग्यांनी भोंवत,’ मुमताज सांगत रावलें, ‘आनी घडये एका दिसाक हांव म्हजे नानीकूय मेळपाक शकतलें...’

‘चल सडसडीत भितर वचून तुजें नानीचें चादरघेवन यो, हांव तुका एक ट्रीक दाखयता,’ मुन्नुन आदेश दिल्लेवरी म्हणले. मुन्नु फुडें सांगपाक लागलो, तो ताच्या बापाय वांगडा भाजी विकपाकवतालो तेन्ना ताची भेट चांद पाशा नांवाच्या एका जाणट्या जादुगरा कडेन जाली. चांदपाशान मुन्नुक एक बरी ट्रीक शिकयल्ली आनी तीच ट्रीक तो मुमताजाक उर्बा दिवंक ताकादाखोवपाक सोदतालो.

मुमताज चादर घेवन आयलें. ताचे नानीची ताका हीनिमणी भेटवस्त आशिल्ली. तिणें आपल्याच हांतानी ताचेर भरतकामाचें काम केल्ले. ताचेरकेल्ले काम मात भोव सुंदर आशिल्ले. देगेर आशिल्ले बखिया आनी ल्हान बारीक दागेलेगीत प्रवीण आशिल्ले.

‘दोळे धाप आनी चादराचें एक पोंत हातांत घे.दुसरें पोंत हांव धरता. आतां लांब स्वास घे आनी तुज्यो इत्सा कितें आसात ताचेर खोलविचार कर.’ मुन्नुन सांगलें.

मुमताजाच्या मनांत उडून वचपाचें मळबा वयर उडूननवे नवे जागे पळोवपाचे नवे लोकांक मेळपाचे विचार आयले. ताका दिसतालें तें बखियासारखें धांवता, खूब गतीन धांवता, अदीक गतीन...अदीक नेटान. लोतान चादराचें एक पोंतआपले चोंचीन उबारलें आनी दुसरें पोंत लक्कान आपले चोंचीन धरले. तें आनी मुन्नू वयर मळबांत उफेवपाकलागली.

ती पयस मळबांत वचत रावलीं. दोंगर निळे दिसताले,मळब निळे दिसताले आनी मळबांत तरां तरांची सवणीं उडटाली. तांचे सकयल पाचव्या रंगाननटयल्लो फळांच्या झाडांनी आनी फुलांचे बागेन भरिल्लो गांव दिसतालो.

लोतान आनी लक्का एका तळ्या कडेन वचून थांबले.तळ्या कुशीक कांय जाण दादले आपल्या कामांत गुल्ल जावन बशिल्ले. ताणी फिरानघातिल्लो आनी ते एक बारीक सूय हातांत घेवन लोकरीचे शालाचेर भरतकाम करातले. जे कशिदोते शालाचेर शिंवताले ते सरभोंवती आशिल्ल्या रंगबिरंगी फुलांचे आनी पानांचें आनीसवण्यांचे नक्षी आशिल्ले.

खुरशिद, जो ताचे मदीं सगल्यांत व्हडलो आशिल्लो,ताणें मुमताजाक तें खंयचें काय म्हूण विचारलें.

‘लखनव’ मुमताजान जापदिली, ‘हांव चिकनकार’

खुरशिदान आपूण भरतकाम करतालो तो शाल ताका दाखयलोआनी म्हळें, ‘पळय, हावें म्हज्या शालाचेर कश्मीरांतलींसगळीं सवणीं आनी फुलां घाल्यात. हें पळय गुलिस्तान, म्हळ्यार फुलाचे दोळे, आनी हेंपळय बुलबुल. हे जाले चश्म –ए- बुलबुल, म्हळ्यार बुलबुलाचे दोळे. जशे परी बुलबुलएकाच दृश्टीन आपले भोंवतणी पळोवंक शकता तशेंच हो कशिदो चारूय वटेन पळयतकच समानदिसता!’ ताणें ताका कशें करतात तें दाखयले.

मुमताजाची कळाशी बोटां शालाचेर एक नवी शिंवनशिकपाक काम करपाक लागलीं. खुरशिदान मुमताज आनी मुन्नुक गरम-गरम कश्मिरी कॉफी आनीब्रॅड हाडून दिले. ताणें ताका आपल्या पुर्वजांची खबर सांगली जे खूब वर्सा पयलीलखनवच्या नवाबांगेर वचून चिकनकरीचे काम करताले.

कांय वेळान लोतान आनी लक्का परत आयले आनी मुमताजआनी मुन्नु आपल्या नव्या इश्टांचो निरोप घेवन परत लखनव आयलीं. कोणाक कळचे आदींच तींअबिदा खालाच्या घरा पावली. मुन्नुक ताचो बापूय उलो मारतालो, ताणे येताच घरा धांवमारली.

मुमताज भरतकामाच्या कामांत व्यस्त जालें, ताचेतकलेंत आतां खुबशे नवे डिजायन आशिल्ले. थोड्याच दिसा भितर सवणीं, फुलां आनीवालींचो डिजायन वापरून एक सुंदर कुर्ता ताणें तयार केलो. केंद्राक आशिल्ली दरनक्षी चश्मे –ए- बुलबुल जावन आशिल्ली.

हेरां बायलांनी जेन्ना हो कुर्ता पळयलो तींवूयताचेर केल्ले सुंदर भरतकाम आनी काल्पनीक डिजायन पळोवन अजाप जालीं.

आपली कजन भयण इतलें सुंदर कारागिरी रचपाक शकलीहाचे विशीं खुशाल जावचे परस मेहरू आनी कामरू ताचेर जळपाक लागली.

‘मुमताज हे इतले डिजायन खंयच्यान शिकलें?तें केन्नाच घरांतल्यान भायर सरना, भायलें तें कांयच पळयना तरीयताणें इतलो सुंदर डिजायन इतले सुंदर रंग वापरून केलो तरी कसो?,’ मेहरून म्हळें.

‘आमकां आतां ताचें कितें तरी करचें पडटलें.सगलीं जाणां ताचीच तोखणाय करपाक लागल्यात,’ कामरून म्हळें

दोगूंय भयणांनी खूब चितलें. एका सांजवेळार,जेन्ना मुमताज लक्काक आनी लोतानाक जेवण हाडपाक गेल्ले. तेन्ना मेहरून येवन ताचेसगलीं रंग बिरंगी लुगटां जी ताका भरतकाम करपा खातीर दिल्ली, ताणें ती सगली लिपयली,फकत सोडून धवे लुगट. ते मुमताजाची सगलीं भिन्न भिन्न रंगाची सुतां लेगीत घवनगेलें. ‘आह! आतां पळोवया कोण ताची तुस्त करता ती!’ मेहरून म्हळे

दुसऱ्या दिसा, मुन्नुन मुमताजाक दुखी जावनआपल्या सवण्यां बरोबर बसलां तें पळयले. ताणें ताका आपणा कडेन भरतकाम करपाक फकत धवेलुगट कशे तरेन आसा तें सगले सांगले. धव्या लुगटाचेर काम करप खूब कठीन कारण तेंरोखडेच म्हेळे जाता. ‘आनी म्हजी वेग वेगळ्या रंगांचीसुतां नासतना हांव डिजायन कशें करूंक शकता? ताणें सामकेंतोंड ल्हान करून विचारलें.

‘आगो दुखी जायनाका!’मुन्नून म्हळे, ‘तुजें नानीचें चादर घेवन यो आनी खोल कल्पनाकर. आयज पळय खंयच्या जादवाच्या गांवांत पावता तें.’

हे फावटी, मुमताज आनी मुन्नु रंग नाशिल्ल्यागांवांत पावली. पुरातन काळावयलो हो गांव, खूब लोक. कांय जाण चलताले जाल्यार कांयजाण चार चक्राचे गाडयेर बसून भोंवताले. पूण ह्या गांवची एक गजाल मात विचीत्रआशिल्ली. ह्या गांवांत सगल्यांनी फकत धवे कपडे घातिल्ले, चकचकीत धवे कपडे. आनीतांच्या कपड्याचेर सुंदर भरतकाम केल्ले आसले.

एका व्हडल्या रस्त्या कुशीक नीमाच्या झाडापोंदा, मुमताजान आपले नानीक पळयली. ताच्या दोळ्यांत दुकां भरली तें धांवत तिचेम्हऱ्यांत गेलें.

नानीन मुमताजाक घट्ट वेंग मारली ताचो उमे घेतलेआनी ताका विचारलें, ‘मुमताज तूं दुखी कित्याक आसा?”

‘तुका खबर आसा? रंगभिरंगोकपडो भरतकाम करपाक आदी केन्नाच वापरिनासले. पारंपरीक पद्दतीन पळयल्यार भरतकामकरपाक सदांच धवो मलमलाचो कपडो वापरताले. कारण हे कपडे आदी फकत दादल्यां खातीरआसताले. आतां हे बायलोय घालपाक लागल्या म्हणून हे रंगबिरंगी लुगटाचेर भरतकामकरपाची तरा सुरू जाल्या. पूण सगल्यान सुदर चिकन भरतकाम धव्या मलमल लुगटाचेर धवेसुतान करप जाताले. खऱ्या अर्थान पळोवंक गेल्यार चिकनकरीची हीच पारंपारीक रीत. भरतकाम करतल्या बायलांची खरी परिक्षा.’

मुमताज घरा पावलें. ताणें रोखडेंच धवे लुगटहातांत घेतले आनी धवे सूत वापरून फुलां करूंक लागले. ताणें जीं पानां ताचेरकाडिल्ली ती ताच्या हर्दोय गांवच्या आंब्यांची आनी जे बादाम काडिल्ले तेकश्मिरांतले. सगळ्यां फुलांच्या दिस्त मदीं ताणें एक सुंदर मोराची नक्षी शिंवली.पुराय चादर अती सुंदर रितीन तयार जाल्ले.

सगळीं जाणां मुमताजान केल्ले कामा वटेन आकर्शीत जावपाक लागलीं. वेपाऱ्यांक धरून सगले चिकनकार हर्दोयच्या ह्या ल्हान चलयेच्या कामाची तोखणाय करपाक लागले. कांय गिरेस्तघराण्यांतल्यो बायलो अबिदा खालाच्या घरा आयलीं आनी मुमताजाचें भरतकाम एका तांणीआयोजीत केल्ल्या प्रदर्शनांत दवरपाची मांग करपाक लागलीं.

कामरू आनी मेहरूक ताची अदीक नसाय जावंक लागली.मुमताजाक लोकप्रीय जावंक वाटावचे खातीर तांणी परत एक नवी मांडणी काडली. सादारणपणानसगले डिजायन लुगटाचेर धुवूंन वता तसले इंक वापरून छापतात. मागीर चिकरकार ताचेरआपले भरतकाम करता, आनी मागीर तो केल्लो डिजायन पुसून काडपाक लुगट धुतात.

कामरू आनी मेहरून मुमताजाचें काम छापून दिवपाकन्हयकारलें. पूण हे सगळ्याचें निमित्त करून मुमताज फाटीं रावलें ना. सपनांतपळयल्ले सुंदर वस्तुंचे डिजायन मुमताजाच्या मनांत इतले भरिल्ले, आतां ताका नव्याडिजायनांची कमी जाणवनासली. तें आतां कितलीशींच नवें नवें डिजायनाचें भरतकाम करूंकशकतालें.

एका दिसा मुमताजाक एक खुशालकायेची खबर आयली.ताणें धव्या लुगटाचेर केल्ले ताच्या सुंदर भरतकामाक पुरस्कार फावो जालो.

पुरस्कार स्वीकार करपाक येवपाक मुमताजाकशारांतल्यान आमंत्रण आयले. ताणें कामरू आनी मेहरूक आपणा वांगडा येवपाक सांगलें.मुमताजाक इतले खुशाल पळोवन तांकां दोगांयकूय आपल्याचीच लज दिसपाक लागली.

पुरस्कार स्वीकार करपाची कार्यावळ सोपले उपरांतकामरू आनी मेहरून मुमताजाक लोकां कडल्यान मान आनी सम्मान मेळटा तो पळयलो. कांय जाण तर इतले गुणी कजन आशिल्ल्याची परबीं तांकांय दिवन वतालीं.

तीं घरा येतकच कामरून मुमताजाक उमळशिकेनविचारलें, ‘इतलीं सगळीं सुंदर रचना तुका कशीं सुचतात?’

कांय वेळ मुमताज वोगी रावलें. मागीर दिसलें हावेंताका सगलीं गजाल बरेंपणान सांगची. तें मुमरकेंच हांसलें आनी कामरूक ताणें आपलेनानीची चादर हातांत घेवन खोल सपनांत वचपाची मांडणी सांगली. आनी ताकाय तशेंच करपाकलायले.

पयलीं कामरू मातशें गोंदळ्ळें पूण उपरांत ताणेंमुमताज सांगता तशें केलें. ताका फकत मुनिया, लक्का आनी लोतानची सदची मस्तेपणां सोडूनआनीक कांयच दुसरें दिसलें ना.

चित्रां विशीं

उत्तर प्रदेशांत, वृदावन आनी मथुरा ह्या शारांनी कागद कातरून कलाकृती तयार करपाची पुरातन परंपरा आसा. आदी, ह्या कामाखातीर झाडाचीं साल वापरतालेे पूण आतां वेगवेगळ्या तरांचे कागदाचो वापर जावंक लागला. ते डिजायन सादारपणान धार्मीक गजालींचेर, झाडा, जनावरां, लुगटाचेर केल्ली नक्षी आनी भुमितीचे आकार आसताले. ही कागदाची कारागिरी देवळांनी मुर्ती सजोवपाक, देवांची कागद कातरून नक्षी तयार करप वा भुरग्यां खातीर कागदाची नक्षी करप. रंगबिरंगे कागद वा पत्रो वेलबुट्टी च्या पोंदाक दवरून त्या अमूक चित्राक रंग वा चकचक दिवप.

दस्तकरी हात संमिती

ही भारतीय शिल्पकारांची एका संस्था, जी पारंपारीक कारागिरी करतल्या लोकांची समाजीक आनी अर्थीक स्थिती बदलपाचे वटेन काम करता. चित्रकलेची थळावी पद्दत आनी हस्तकला ह्या चार काणयांचीं चित्रां काडपाक वापरल्यात. हें काम युनेस्को, नवी दिल्ली हांच्या सहकार्यान शक्य जावंक पावलां.

This book was made possible by Pratham Books' StoryWeaver platform. Content under Creative Commons licenses can be downloaded, translated and can even be used to create new stories provided you give appropriate credit, and indicate if changes were made. To know more about this, and the full terms of use and attribution, please visit the following link .

Story Attribution:

This story:मुमताज आपली सपनां विणटाis translated byEvita De Souza. The © for this translation lies with Evita De Souza, 2020. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Based on Original story:'Mumtaz Embroiders Her Dreams', byJolly Rohatgi. © Dastkari Haat Samiti , 2010. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.

Images Attributions:

Cover page:A woman and a child flying away on a magic carpet with a tree in the background, byRam Soni© Ram Soni, 2010. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 2:Fragrant sweets in a bowl, byRam Soni© Ram Soni, 2014. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 3:Fragrant sweets in a bowl, byRam Soni© Ram Soni, 2014. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 4:Three people buying things from a roadside vendor, byRam Soni© Ram Soni, 2014. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 6:Woman sitting on the floor, embroidering on a cloth, byRam Soni© Ram Soni, 2014. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 7:One bird flying and another pecking seeds on the ground, byRam Soni© Ram Soni, 2010. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 9:A bird spreading its wings to fly, byRam Soni© Ram Soni, 2010. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 11:A woman and a child flying away on a magic carpet guided by three birds, byRam Soni© Ram Soni, 2010. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 12:Three artisans sitting on the ground embroidering a shawl, byRam Soni© Ram Soni, 2010. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 13:Tea set in the corner with birds flying above, byRam Soni© Ram Soni, 2010. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Disclaimer:https://www.storyweaver.org.in/terms_and_conditions

Some rights reserved. This book is CC-BY-4.0 licensed. You can copy, modify, distribute and perform the work, even for commercial purposes, all without asking permission. For full terms of use and attribution, http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

This book was made possible by Pratham Books' StoryWeaver platform. Content under Creative Commons licenses can be downloaded, translated and can even be used to create new stories provided you give appropriate credit, and indicate if changes were made. To know more about this, and the full terms of use and attribution, please visit the following link .

Images Attributions:

Page 14:Tea set in the corner with birds flying above, byRam Soni© Ram Soni, 2010. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 15:An embroidered kurta with leaves around it, byRam Soni© Ram Soni, 2010. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 16:A design of flowers and leaves in the corner, byRam Soni© Ram Soni, 2010. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 18:A woman talking to a girl sitting under a tree, byRam Soni© Ram Soni, 2010. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 19:A design of peacocks and leaves at the bottom, byRam Soni© Ram Soni, 2010. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 20:A design of peacocks and leaves at the bottom, byRam Soni© Ram Soni, 2010. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 21:A design of leaves in the corner, byRam Soni© Ram Soni, 2010. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 22:Three birds pecking at seeds, byRam Soni© Ram Soni, 2010. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 23:A flower in the corner, byRam Soni© Ram Soni, 2010. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Disclaimer:https://www.storyweaver.org.in/terms_and_conditions

Some rights reserved. This book is CC-BY-4.0 licensed. You can copy, modify, distribute and perform the work, even for commercial purposes, all without asking permission. For full terms of use and attribution, http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

मुमताज आपली सपनां विणटा (Konkani)

ल्हान चली मुमताज आपल्या गांवांतल्यान लखनव शारांत चिकनकरीचें नवी शिंवण शिकपाक आयला जी तें आपल्या गांवांत हेरां बायलां वांगडा पयली सावन करीत आयला. मुन्नु, ह्या ताच्या इश्टाच्या आदारान ताणे कल्पने केल्ले ताचे परस चड तें शिकूंक पावता. जॉली रोहतगान बरयिल्ली ही काणी ताचेर राम सोनी हाणें सांजी ही कागद कातरून केल्ली चित्रकला वापरून चित्रां काडल्यात.

This is a Level 4 book for children who can read fluently and with confidence.

Pratham Books goes digital to weave a whole new chapter in the realm of multilingual children's stories. Knitting together children, authors, illustrators and publishers. Folding in teachers, and translators. To create a rich fabric of openly licensed multilingual stories for the children of India and the world. Our unique online platform, StoryWeaver, is a playground where children, parents, teachers and librarians can get creative. Come, start weaving today, and help us get a book in every child's hand!