वार्‍याचें वजन तरी कितलें?

Author: Yasaswini Sampathkumar

Illustrator: Shohei Emura

Translator: Prashanti Talpankar

पोतयेच्या वजनान लक्ष्मीचे हात सामके वळून आयिल्ले. एका पोतयेंत आशिल्ले अर्द किलो बटाट आनी दुसऱ्यांत आशिल्लीं अर्द किलो टॉमाटां आनी कोकणदुदयाची शीर.

वेल्यान घर आशिल्लें अर्द किलोमिटर पयस. थोडो सुशेग घेवपाक ताणे दुकाना मुखार पिशवी तेंकयली.

“बोमाडेऽऽऽ जाय बोमाडेऽऽऽ

रंगा रंगाचे बोमाडेऽऽऽ”

अशें म्हणत थंयच्यान एक बोमाडेकार पासार जालो.

कितल्या सोंपेपणान व्हरता तो सगळे बोमाडे. कितले बरें जावपाचें लक्ष्मीच्या पोतयांनी असो वारो आशिल्लो जाल्यार!

इतल्यान लक्ष्मीक दनपारच्या विज्ञान वर्गाची याद जाली. वाऱ्याक वजन आसता म्हुणून वर्गांत अम्मू बाईन सगल्यांक सांगिल्लें, “एक घनमिटर* वाऱ्याचें वजन 1.2 किलो.”

*एक घनमिटर म्हणल्यार एका घनाचे घनफळ, म्हणल्यार 100 सेमी × 100 सेमी × 100 सेमी.

आवयस्, इतलें वजन! ताच्या दोनय पोतयांच्या वजना इतलें जड म्हणचें पडलें. पूण वाऱ्याक इतलें वजन आसल्यार ताका जाणवचें नासलें तर?

घरा पावतकीच ह्या कुवाड्याची जाप सोदपाचें ताणें थारायलें. ताची धाकटी भयण गौरी ताका मजतीक आसलीच. ताणे रांदचे कुडींतल्या बासीना म्हऱ्यांत दवरिल्या नव्या सान्नी खुटाऱ्यांतले बारा हीर काडले. ते पट्टी घेवन 100 सेमी मापान मेजले आनी कापले. मागीर ते सगळे हीर एकमेकांक दसोवन ताणे घनकृती तयार केली.

लक्ष्मी आनी गौरीन पोरण्या दिसाळ्यांचे पेपर घेवन त्या घनकृतीचे फास्केक सगळे वटेन दसयले.

‘आतां हातून 1.2 किलो वारें भरूंक जाय!’ लक्ष्मीन विचार केलो. मागीर तें आपणे तयार केल्ल्या घनकृतीचें वजन पळोवपाक ताचे पोंदा न्हिदलें. पूण ताका कांयच जाणवलें ना! पूण जेन्ना गौरीन भाज्जेच्यो पोतयो ताच्या छातयेर दवरल्यो तेन्ना त्या वजनान मात तें चिड्डलें.

मागीर लक्ष्मीन एक बोमाडो फुगयलो आनी सकयल उडयलो. जर वाऱ्याक वजन आसा जाल्यार वाऱ्यान भरिल्लो बोमाडो फुगोवंक नाशिल्ल्या बोमाड्या परस चड वेगान सकयल पडूंक जाय, हय काय न्हय? पूण बोमाडो सकयल देंवलोच ना. तो अस्सो तरंगत गेलो. लक्ष्मी ताचे फाटल्यान धांवलें.

तें बोमाडो घेवनच प्राथमीक आरोग्य केन्द्रार गेलें. गौरीक थंय वाशीन घेवपाचें आशिल्लें. थंयच्या वजन कांट्याचेर लक्ष्मीन आपलें वजन काडलें. ताचें वजन आशिल्लें 19 किलो. मागीर ताणे बोमाड्याक मशिनाचेर दवरलो. पूण कांटो हाललोच ना.

“बाई, वाऱ्याक वजन ना हां” ताणे दुसऱ्या दिसा वर्गांत जाहीर केलें. “वाऱ्याचें वजन जाणवच ना.”

“आगो पूण वारें व्हांवता तें आमकां जाणवताच न्हय,” अशें म्हणत बाईन आपल्या कपला वेली बट फूक मारून पयस केली. तिणे ताका वाऱ्या वांगडा धोलपी पानां दाखयलीं, सुर्याक लिपोवपी ढग दाखयले आनी तिणे म्हणलें “वारें वस्तूय हालोवंक शकता हां.”

“आनी वाऱ्याच्या वजना विशीं म्हण्टा मगो,” अम्मू बाईन म्हणलें, “चला आमी आयज एक प्रयोग करून पळोवया”. तिणे एका कागदार कितें तरी बरयलें आनी एका विध्यार्थ्या कडेन दिलें.“ श्याम मात्सो तीन पाकिटां बोमाडे घेवन येवशी? भुरग्यांनो चलात, प्रयोगा खातीर थोडी सुवात तयार करुया.”

विध्यार्थ्यांनीं बेगीबागीन खुर्च्यो आनी टेबलां एका कोनश्याक दवरलीं आनी वर्गाच्या मदीं थोडी मेकळी सुवात तयार केली. अम्मू बाईन पुठ्ठ्याची एक कास सोदून हाडली. त्या काशीच्यो चारय वाटो मापल्यो आनी सगल्यांक सांगलें, “ह्या काशीचें घनफळ लागी लागीं एक घनमिटर आसा. आतां आमी हे बोमाडे फुलोवया आनी ह्या काशींत घालया.”

फू.. फू.. करून फूक मारता, फुग्यांक गांठ मारता म्हणसर अर्द वर गेलें. फूक मारून मारून कांय जाणांचे पोले दुखले.

थोडे बोमाडे हातांतल्यान सुटून गेले, थोड्यांचें फुस्स करून वारें सुटून गेलें.

थोडे बोमाडे फट्ट करून फुटले.

पुठ्ठ्याच्या काशी म्हऱ्यांत उबी रावन अम्मू बाई, विद्यार्थी तातूंत फुलयिल्ले बोमाडे घालतात तें पळयताली.

बोमाड्यांनी कास भरतकीच, तिणे एक दोरी घेवन सगळे बोमाडे एकठांय बांदून तांचो एक व्हड बॉल केलो. तो घेवन, भुरग्यांचें रोमट मुख्याध्यापकाच्या खोलये म्हऱ्यांत गेलें. थंय वजन कांटो आशिल्लो.

लक्ष्मी वजन कांट्याचेर उबें रावलें - अजूनय ताचे वजन तितलेंच आशिल्लें -19 किलो. मागीर अम्मू बाईन तो बोमाड्याचो व्हड बॉल लक्ष्मी कडेन दिलो. एका वटेन, तो बॉल घेवन वजन कांट्याचेर उबे रावंक लक्ष्मी धडपडटालें जाल्यार दुसरे वटेन अख्खो वर्ग वजन कांट्याचेर वजन वडिल्लें दिसता काय पळयतालो. कांटो हाललो काय? हय दिसता, वजन कांटो विसांच्या लागीं पावला सो दिसता*.

*वाऱ्याचें वजन जाग्या प्रमाण बदलूंक शकता.

अम्मू बाईन टाचणी घेवन पांच बोमाडे फोडले. पयलीं लक्ष्मीन आंग काडलें पूण मागीर ताका मजा आयली आनी तें हांसूंक लागलें. अम्मू बाई एका फाटल्यान एक बोमाडे फोडत गेली, भुरगीं खोशयेन ताळयो मारीत रावलीं. जेन्ना सगळे बोमाडे फुटले तेन्ना वजन कांट्याचो कांटो 19 किलोचेर देंवलो.

तीं सगळीं वर्गांत परतलीं. तो मेरेन शाळेच्या मदतनीसान शेजारच्या दुकानांतल्यान तागडी हाडिल्ली.

परत सगळ्यांनी बोमाडे फुलयले. हें सगळें करपाक पंदरा मिण्टां गेलीं. अम्मू बाईन तागडेच्या एका वटेन ते बोमाडे गोम लावन दसयले आनी तागडेच्या दुसरे वटेन कार्डबोर्डाचे कुडके घालून, दोनय दालीं समतोल करून घेतलीं.

मागीर वर्गांतल्या सगळ्यांनी एका फाटल्यान एक अशें वचून बोमाडे फोडले. पयली पयली, बोमाडो फुटले बराबर तागडी गडगडटाली. सगळे बोमाडे फुट्टकीच, कार्डबोर्डाचे कुडके आशिल्लें दालें सकयल गेलें आनी फुटिल्ल्या बोमाड्याचें दालें वयर जालें.

लक्ष्मीचें समादान जालें. वाऱ्याक वजन आसता हें आयज वर्गांत शाबीत जाल्लें. पूण शाळेची घंटा जावचे पयलीं, ताका आनीक एक प्रस्नाची जाप जाय आशिल्ली: “बाई म्हाका एक सांगात, जर वाऱ्याक वजन आसा जाल्यार वाऱ्यान भरिल्ले बोमाडे उबतात आनी फुटिल्ले बोमाडे सकयल पडटात, कित्याक?”

तुमकां कितें दिसता?

तुमकां खबर आसा, आमच्या भोवतणी आशिल्ल्या बारीक बारीक वाऱ्याच्या कणांची संख्या भुंयेवेल्या सगळ्यां दर्या वेळां वेल्या रेवें परस चड आसा ती! हातूंतले खुबशे कण आमकां आपटतात आनी आमकां धुकलतात लेगीत.

मागीर ह्या वाऱ्या कणांचे वजन आमकां कित्याक जाणवना तर ?

आमच्या शरिराक आमच्या जल्मा पसून वाऱ्या कणांच्या दाबाची संवय जाता. भितरल्यान आमचें शरीर हाडां, मांस, द्रव्य आनी वारें हाणींच घडलां आनी तितलोच दाब वाऱ्या कण शरिराचेर भायल्यान घालतात आनी हाकाच लागून आमकां वाऱ्याचें वजन आमचेर जाल्लें जाणवना. दाब जेन्ना बदलता तेन्ना मात तो जाणवता. देखीक, विमानान वतात तेन्ना वा वयर दोंगरार चडटात तेन्ना.

चला , वाऱ्या वांगडां खेळया !

एक रिकामी मिनरल उदकाची वा आनी खंयचीय पातळ प्लास्टीक बाटली घेवची. बाटलेच्या गुड्डेक एक बुराक करचो, तातूंत भितर स्ट्रॉ घालचो आनी ती गुड्डी चिकण मातयेन बंद करची. नाजाल्यार बाटलेचेच तोंड चिकण मातयेन बंद करचें आनी तातूंत स्ट्रॉ घुसोवचो. आतां स्ट्रॉ वापरून, तोंडान बाटलेंतली हवा काडून घेवची. बाटली सामकी चेपतली. कित्याक? कारण भायलो वारो बाटलेचेर दबाव घालता आनी तितलेच ताकतीन तो दबाव परतून लावपाक भितर वारें ना.

जेन्ना बाटलेचे भितर आनी भायर वारें आसता, तेन्ना बाटली सारक्या आकारांत उरता.

एक स्ट्रॉ घेयात. ताचे तोंड एका वाटेन बोटान बंद करात आनी दुसरे वाटेन तोंडान वारें वोडून घेयात. कितें जाता?

आतां स्ट्रॉ कित्याक चेपलो हें सांगूंक शकतात तुमी?

This book was made possible by Pratham Books' StoryWeaver platform. Content under Creative Commons licenses can be downloaded, translated and can even be used to create new stories provided you give appropriate credit, and indicate if changes were made. To know more about this, and the full terms of use and attribution, please visit the following link .

Story Attribution:

This story:वार्‍याचें वजन तरी कितलें?is translated byPrashanti Talpankar. The © for this translation lies with Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Based on Original story:'How Heavy is Air?', byYasaswini Sampathkumar. © Pratham Books , 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.

Other Credits:

'Vajyachen Vajan Tari Kitlen?' has been published on StoryWeaver by Pratham Books. The development of this book has been supported by CISCO. Guest Art Director: Vidyun Sabhaney. This translation is facilitated by Konkani Bhasha Mandal, Goa. www.prathambooks.org

Images Attributions:

Cover page:Teacher weighing balloons against pieces of a clay pot, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 2:Girl and shopping bags, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 3:Balloon seller, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 4:Girl building with wood, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 5:A Girl building with wood with her sister watching, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 6:Girl lying with a box and shopping bags on her, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 7:Girl chasing a balloon, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 8:Girl weighing a balloon, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 9:Girl asking a question in class, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 10:Students and teacher around a box, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Disclaimer:https://www.storyweaver.org.in/terms_and_conditions

Some rights reserved. This book is CC-BY-4.0 licensed. You can copy, modify, distribute and perform the work, even for commercial purposes, all without asking permission. For full terms of use and attribution, http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

The development of this book has been supported by CISCO.

This book was made possible by Pratham Books' StoryWeaver platform. Content under Creative Commons licenses can be downloaded, translated and can even be used to create new stories provided you give appropriate credit, and indicate if changes were made. To know more about this, and the full terms of use and attribution, please visit the following link .

Images Attributions:

Page 11:Balloons, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 12:Children blowing balloons, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 13:Students putting balloon in a box, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 14:Girl standing on a weighing scale with balloons, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 15:Teacher bursting balloons with a pin, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 16:Teacher weighing balloons, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 17:Students bursting balloons, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 18:Girl raising her hand, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 19:Hand dropping black powder, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 20:Man on a hill with clouds around, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 21:Boy sucking the air out of a bottle, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 22:Girl thinking, byShohei Emura© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Disclaimer:https://www.storyweaver.org.in/terms_and_conditions

Some rights reserved. This book is CC-BY-4.0 licensed. You can copy, modify, distribute and perform the work, even for commercial purposes, all without asking permission. For full terms of use and attribution, http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

The development of this book has been supported by CISCO.

वार्‍याचें वजन तरी कितलें? (Konkani)

बोमाडे रंगीत आनी हलके-फुलके आसतात. तातूंतल्या वाऱ्याक वजन आसता काय हो प्रस्न तुमकां केन्ना तरी पडला आसतलो. लक्ष्मीकय पडिल्लो. म्हणटकीच ताणे आनी ताच्या वर्गांतल्या इश्ट-इश्टिणीनी ताची जाप सोदून काडली. चलात, आमीय पुस्तक चाळून पळोवया, तांणी कितें सोदलें तें.

This is a Level 4 book for children who can read fluently and with confidence.

Pratham Books goes digital to weave a whole new chapter in the realm of multilingual children's stories. Knitting together children, authors, illustrators and publishers. Folding in teachers, and translators. To create a rich fabric of openly licensed multilingual stories for the children of India and the world. Our unique online platform, StoryWeaver, is a playground where children, parents, teachers and librarians can get creative. Come, start weaving today, and help us get a book in every child's hand!