विमानां कशीं उडटात?

Author: Aditi Sarawagi

Illustrator: Lavanya Karthik

Translator: Yuga Adarkar

सरलाक सुकणीं उडटना पळोवंक आवडटालीं.

एक दीस, ताचो विज्ञानाचो वर्ग चलतना, ताणेंजनेलांतल्यान भायर पळयलें. ताका मळबांत एक गरुड भोंवर मारतना दिसलो. कितलें खोशी आसतलें तें सुकणें! ताका विमानांय उडटना पळोवपाक आवडटालीं.

"बाय गो, तुजें नांव कितें? तुजें लक्ष खरें म्हणल्यार आतां फळ्याचेरआसपाचें न्हय?" सरलाच्या वर्गांतआशिल्ले नवे शिक्षिकेन विचारलें.

सरला ताकतिकेन उबें रावलें. "टिचर, हांव चुकलें" ताणें म्हणलें. "हांव गरुडाक पळयतालें. म्हाका खूब दिसता, आमकां सुकण्या वरी वा विमाना वरीउडपाक येवपाक जाय आसलें म्हणून..."

"तुजें नांव कितें?"

"सरला."

"अरे वा! कितलें बरें नांव! भारताची पयली बायल वैमानीक, तिचें नांवूय सरलाहें तुका खबर आसा? म्हजें नांव हंसा, म्हणल्यार हंस. आनी जाणा, सगळ्या उडपी सुकण्यां मदले हंसहें आकारान खूब व्हडलें सुकणें." शिक्षिकेन सांगलें.

सरला, तुवें वाचनालयांतूयमातसो वेळ घालोवपाक जाय. थंय सुकण्यांची तशेंच विमाना भशेन उड्डाण करपी वस्तू आनी यंत्रां विशींची माहिती दिवपीजायतीं पुस्तकां आसात हें म्हाका खबर आसा."

फुडल्या कांय दिसां भितर,सरलान उमेदीन सुकणीं आनी विमानां विशीं जायती माहिती जाणून घेतली.

मनशांय उडपाक शकतात, पूण सुकण्यां वरी न्हय हेंसरलाक कळ्ळें. मनीसजातीन लायिल्ल्या सोदांतलो एक व्हडलो सोद म्हणल्यार विमान.आमकां तातूंत बसून संवसारांतल्या खंयच्याय शारांत उडपाक मेळटा.

ह्या व्हड वाहनाच्याआदारान आमकां हवेंत उडपाची खोस अणभवपाक मेळटा. सुकणीं हे हवेंत उडपी जीव. तांकांउडपा खातीर कसल्याच भायल्या यंत्राची गरज ना. चड करून, सुकण्यांचीं पाखां तांचेकुडी परस व्हड आसतात. पाखां खूब ल्हव आशिल्ल्या कारणान सुकण्यांक उडप सोपें जाता.

विमानां खूब व्हड आनी खूबजड आसतात. विमानांक दोनूयवटेन सुकण्या भशेन पाखां आसतात. तीं तांकां उडपाक मदत करतात. विमानांच्या पाखांचोआकारूय सुकण्यांच्या पाखांवरी आसता -वयल्यान बागवल्ले भशेन आनी सकयल्यान सपाट. ह्या पाखांचे मदतीन तीं वयर उंचायेरउडपाक शकतात.

सुकणें उडपा खातीर आपलीं पाखां हालयता, पूण आमीविमानाक मात केन्नाच पाखां हालयतना पळोवंक ना! सुकणें पाखां हालयत वाऱ्याच्या नेटार आपली कूड वयले वटेन धुकलता.

विमानांय वाऱ्याच्या नेटार वयरउडटात. ह्या वाहना भितर इंजीन आसता. ताचो वापर तें वारें निर्माण करपाक करता, जेंविमाना सकयल्यान व्हांवता.

इंजीनएक बळिश्ट यंत्र, जें विमानाचो मेंदू कशें काम करता. सुकणें जशें आपली बुद्द आनीविचारशक्त वापरून मळबांत भोंवडी करता, तशेच तरेन इंजिनूय विमानाक जमनी वयर धुकलूनफुडें वचपाक मदत करता. जेन्ना विमानांतल्या इंजिनाचें इंधन जळटा, तेन्ना तें चडवेगान गरम वाफ सोडटा. ही वाफ इंजिना फाटल्या वाऱ्याक धुकलता आनी विमान मुखार वता.

इंजिनां आशिल्ल्यो गाडयोआनी हेर वाहनांय मुखार वतात. पूण, तांकां विमाना भशेन वयर मळबांत वचूंक मेळना.विमानांच्या पाखां वयल्यान आनी सकयल्यान वारो व्हांवता. हीं पाखां आकारान सुकण्याच्या पाखां सारकीं आसतात. तींविमानाक अचळय उखलून मळबांत व्हरतात आनी थंय दवरतात.

विमानांक सुकण्या वरी शेंपडीय आसता. ती शेंपडी तांकां थीर दवरता आनी दिशा बदलपाक मदत करता.

विमानांकवयर उड्डाण करतना आनी जमनीर देंवतना व्हडलो आनी लांब रस्तो जाय पडटा. ह्या लांबरस्त्याक धांवपट्टी म्हणटात. विमानांक उड्डाण करचे पयलीं हे धांवपट्टी वयल्याननेटान धांवचें पडटा. वेगान धांवल्यारूच विमानांक वयर हवेंत उड्डाण करपाक सोंपेंजाता.  आपल्याक वयरहवेंत उबारपा खातीर विमानांक  खूब वेगान धांवचेंपडटा.

चडशीं विमानां फकत वेगानधांवल्यारूच वयर उडटात. धांवपट्टी ही विमानतळा वयली सामकी म्हत्वाची गजाल. ती विमानांकआपलो वेग वाडोवन निमाणें वयर उड्डाण करपा खातीर जाय तितलो वेळ दिता.

आपल्याक खंय वचपाक जाय हेंविमानांक खबर आसता. कारण तांच्या हालचालीचेर वैमानीकाचो ताबो आसता. विमाना भितर सामकेंमुखार एक सुवात आसता. ते सुवातेंत वैमानीक बसता. ताका कॉकपीट म्हणटात. थंय सावन तोविमानाचेर ताबो दवरता. विमानांत ज्युस्त माहिती दिवपी आनी आधुनीक अशीं उपकरणांआसतात. तांचे मदतीन वैमानीक विमानतळाचेर (अशी सुवात जंय सावन विमानां उडटात आनीदेंवतात) संपर्क दवरता. जशीं रस्त्या वयल्यान चलतना आमकां मदत करपा खातीर  संकेत दिवपी यंत्रां आनी पुलीस आसतात. तशेचहांगा हवाई येरादारी नियंत्रक आसतात. ते विमान केन्ना आनी खंयव्हरचें आनी केन्ना तें उड्डाण करपाक आनी देंवपाक सुरक्षीत आसा हें वैमानीकांक सांगतात.

विमान हें खरें म्हणल्यार एका व्हडल्या सुकण्याभशेन. ताचो फकत आकारूच सुकण्या भशेन न्हय. तें आमकां उडपाक लेगीत दिता. तें उडपजरीं सुकण्या वरी नासलें तरीय! सरला व्हड जातकच वैमानीक जावपाक सोदता आनी विमानांचलोवपाक सोदता.

तुमकां खबर आसा ?

हार्लो हें नांव भारताच्यापयल्या विमानाचें. जुलय 1941 त ताणें पयलेफावट उड्डाण केलें.

वैमानीकाचो पयलो परवानो जेआरडी टाटाक 1929 त मेळ्ळो.तो ताका एरो क्लब ऑफ इंडिया एण्ड बर्मान दिल्लो.

लॉकहीड एसआर-71 ब्लॅकबर्डहें संवसारांतलें सगळ्यांत वेगान उडपी जेट विमान. तें आवाजाच्या वेगा परस चड वेगानउडटा.

सरला ठाकराल ही भारतांतली विमान चलोवपी पयली बायल.तशीच 1000 वरां परस चड वेळ विमान चलोवपी ती पयली बायल वैमानीक.

चला वयर उड्डाण करुया !

हे खेळ तुमच्या इश्टांवांगडा मजेन खेळात:

1. कागदाचीं विमानां करात आनी कोणाचें विमानसगळ्यां परस चड पयस पावता तें पळयात.  हेंविमान नेटान उडटा. तें त्या कागदा खातीर? काय जे तरेन तें तयार केलां त्या खातीर? दरखेपे विमान उडयतना कितें जाता तें पळयात. तें मोखून उडोवचे पयलीं जर तुवें ताचेवयल्यान, वा भितरल्यान वा सकयल्यान फूंक मारली, जाल्यार कितें फरक पडटा?

2. उडात-उडूं नाकात खेळ: तुमच्या इश्टांक आपयात. सगळे जाण एके कुडी भितर एकठांय जायात. आतांएकामेकांक तेंकनासतना विमानां उडटात ते भशेन कुडीं भितर धांवात. ज्या भुरग्याचेरहार येवन डॅन जाता ताणें कुडिच्या कोनशाक उबें रावप. भुरगीं विमानां जावन धांवतनाडॅन जाल्ल्या भुरग्यान उडटा त्या आनी उडनात असल्या वस्तूंचीं नांवां घेवप. ताणेंउडनाशिल्ल्या वस्तूचें (जशें मेज) नांव घेतलें काय 'विमानांनी देंवप'(म्हणचेभुरग्यांनी सकयल बसपाचें). जो बसपाचे सुवातेर उबो रावता, ताचेर हार येवन तो डॅनजाता.

This book was made possible by Pratham Books' StoryWeaver platform. Content under Creative Commons licenses can be downloaded, translated and can even be used to create new stories provided you give appropriate credit, and indicate if changes were made. To know more about this, and the full terms of use and attribution, please visit the following link .

Story Attribution:

This story:विमानां कशीं उडटात?is translated byYuga Adarkar. The © for this translation lies with Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Based on Original story:'How Do Aeroplanes Fly?', byAditi Sarawagi. © Pratham Books , 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.

Illustration Attributions:

Cover page:Aeroplane and girl, byLavanya Karthik© Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 2:Girl watching an eagle in the sky, byLavanya Karthik© Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 3:Girl imagining teacher as a swan, byLavanya Karthik© Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 4:Birds on a wire, Flying Machines, byLavanya Karthik© Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 5:Girl and aeroplane, byLavanya Karthik© Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 6:Birds in the sky, Girl in a plane, byLavanya Karthik© Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 7:Aeroplane's engine, byLavanya Karthik© Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 8:Girl flying in a plane, byLavanya Karthik© Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 9:Plane taking off, byLavanya Karthik© Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 10:Cockpit in an aeroplane, byLavanya Karthik© Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Disclaimer:https://www.storyweaver.org.in/terms_and_conditions

Some rights reserved. This book is CC-BY-4.0 licensed. You can copy, modify, distribute and perform the work, even for commercial purposes, all without asking permission. For full terms of use and attribution, http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

This book was first published on StoryWeaver, Pratham Books.The development of this book has been supported by Oracle Giving Initiative.

This book was made possible by Pratham Books' StoryWeaver platform. Content under Creative Commons licenses can be downloaded, translated and can even be used to create new stories provided you give appropriate credit, and indicate if changes were made. To know more about this, and the full terms of use and attribution, please visit the following link .

Illustration Attributions:

Page 11:India's first aircraft, pilot license, byLavanya Karthik© Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 12:Jet aircraft, Sarla Thakral, byLavanya Karthik© Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 13:Children playing, byLavanya Karthik© Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Disclaimer:https://www.storyweaver.org.in/terms_and_conditions

Some rights reserved. This book is CC-BY-4.0 licensed. You can copy, modify, distribute and perform the work, even for commercial purposes, all without asking permission. For full terms of use and attribution, http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

This book was first published on StoryWeaver, Pratham Books.The development of this book has been supported by Oracle Giving Initiative.

विमानां कशीं उडटात? (Konkani)

गरुड वा विमाना भशेन उंच उडपाची सरलाक इत्सा आसली. हय तर, तूं उडपाक शकतलें, ताचे नवे शिक्षिकेन म्हणलें. ह्या पुस्तकांत, उड्डाण करपी वस्तू आनी विमानां विशींची जी माहिती सरलान वांचिल्ली, ती तें आमकां सांगता.

This is a Level 3 book for children who are ready to read on their own.

Pratham Books goes digital to weave a whole new chapter in the realm of multilingual children's stories. Knitting together children, authors, illustrators and publishers. Folding in teachers, and translators. To create a rich fabric of openly licensed multilingual stories for the children of India and the world. Our unique online platform, StoryWeaver, is a playground where children, parents, teachers and librarians can get creative. Come, start weaving today, and help us get a book in every child's hand!