पिप्सी आयकता प्रतिध्वनी

Authors: Payal Molur, Sanjay Molur

Illustrator: Sonali Zohra

Photographers: Bhargavi Srinivasulu, Dr. Mike Jordan, Sanjay Molur

Translator: Sneha Sabnis

थंड रात आशिल्ली. पूण पिप्सी परत घरा वचूंक कसोच तयार नासलो. मँड्रा आनी बेडोमी आपल्या इश्टां वांगडा रस्त्या वयल्या लायटी कडेन भोंवताना ताचे लखलखपी दोळें आनीक चकचकपाक लागले. शिरशिरपी पावसाचो लायटी भोंवतणी उडपी किड्यांक फरक पडूंक ना.

किड्यांक पळोवन वटवागळांच्या तोंडाक उदक सुटलें. पिप्सीक रातीं जेवणाक जळारां खूब आवडटालीं.

“यम...यम...यम...! आनीक एक गिळ्ळो...!” पिप्सी गावपाक लागलो. तिनूय इश्टां मदीं सर्त सुरू जाली. ती म्हणल्यार, एका वरां भितर सगळ्यांत चड जळारां कोण खावंक शकता.

अर्द वरां भितर पिप्सीन देडशे जळारां गिळिल्लीं. आयची ही रात खूब बरी जावपा आशिल्ली.

अचकीत पिप्सीच्या कानांत गुणगुणपाक लागलें. तो जमनी वटेन कोसळूंक लागलो.

ताची मोटी वटवागूळ इश्ट बेडोमी बेगबेगीन ताचे कडेन गेली.

“पिप्सी तुका कितें जाता? बरो आसा मरे तूं?” तिणें विचारलें.

“ना... म्हजो कान फोडटा...”पिप्सी रडपाक लागलो. तो लागींच्या एका फांदयेर उलटो हुमकळ्ळो.

“आ...आ... म्हाका दुखता...”

मँड्रा पिप्सीच्या आवयक सांगूंक बेगीन उडत गेलें आनी बेडोमी पिप्सी बरोबर रावलें.

पिप्सीक खूब विचित्र दिसतालें. आपले कान कोण तरी पिळटा अशें ताका दिसतालें.

मात्शी लेगीत हालचाल केल्यार ताका त्रास जातालो.

बेडोमीन आपल्या शक्तीशाली कानांचो वापर करून पिप्सीच्या आवयचो सोद घेतलो. लायरा नांवाच्या वटवागळाची ताका भिरांत आसली. हे वटवागूळ सवणीं, बेबे, सरपटपी जनावरांक आनी जखमी वटवागळांक खातालें. तें पिप्सीचेर हल्लो करत म्हूण बेडोमीन ताका आपल्या पांखांत घेतलो.

कांय वेळांत, मँड्रा पिप्सीच्या आवयक घेवन आयलें. तांणी पिप्सीक दोतोरा कडेन व्हेलो.

एला दोतोरान पिप्सीचे कान तपासले. ताची मान हालयली आनी म्हणलें “पिप्सी, तुजे कान कितले थंड पडल्यात रे. पावस आमकां पिपिस्ट्रेल वटवागळांक बरो न्ही, हें तुका खबर ना?”

“पूण पावस तर फकत शिरशिरतालो, मोटो पड नासलो” पिप्सीन ल्हवूच जाप दिली.

तेन्नाच दोतोरान ताच्या तोंडांत वखदां घालीं आनी उपरांत एक तकटो काडलो.

“पिप्सी, आमचे कान खूब म्हत्वाचे. आमच्या कानाचो वापर करून प्रतिध्वनी वरवीं आमी खाण सोदतात. हाचो अर्थ कितें तें तूं जाणा?”

पिप्सीन तकली हालयली. वखदांक लागून ताका मात्शें बरें दिसपाक लागिल्लें.

“आमी किडे खावपी वाटवागूळ आमच्या नाकांतल्यान ध्वनी भायर सोडटात. हो ध्वनी वस्तूंचेर आपटता आनी प्रतिध्वनी तयार जाता. ही प्रतिध्वनी परत येता आनी ती वस्त कसली तें आमकां सांगता,” दोतोरान पिप्सीक स्पश्ट केलें.

“आनीक एक, सगळे प्रतिध्वनी वेगवेगळे आसतात. जर प्रतिध्वनी किडो आसा म्हूण सुचयता जाल्यार आमी तो धरतात आनी खातात. पूण जर झाड वा वणत आसल्यार आमी थंय वचनात” पिप्सीन उमेदीन मुखार सांगलें.

“आमचे कान रडारा सारखे आसतात अशें मम्मा सांगता” पिप्सीची दूख सामकी उणी जाल्ली. तो उमेदीन दोतोराचें आयकतालो.

“हय सारकें, मनीस विमानतळ, बोटी आनी पाणबुडयां मदीं रडाराचो वापर करतात. आनी आमी खाण सोदूंक आमच्या संवेदनांचो वापर करतात. आमचे नाक आनी कान शक्तीशाली आसतात म्हुणून आमच्या दोळ्यांचो वापर आमी चड करनात. ताका लागूनच तर आमचे दोळे इतले ल्हान आसतात” एला दोतोरान सांगलें.

“म्हणूनच आमी मनशां लागीं गेलीं काय ते बोवाळ मारपाक लागतात? जशे काय आमकां दिसना आनी आमी तांच्या केंसांत अडकतले अशें तांकां दिसता. दिनवास दोतोर” पिप्सीन म्हणलें.

“बरें, बरें. पिप्सी, आतां आनी रातचो शिकार करपाक वचनाका. याद दवर रे. तुमचो जळारां मारपाचो विक्रम फाल्यां करात” एला दोतोरान ताका म्हणलें.

पिप्सी आनी मँड्रा

पिप्सी आनी मँड्रा हीं ल्हान वटवागळां. पिपि स्ट्रेलस टेनुईस आनी पिपिस्ट्रेलस कॉरो मँड्रा ही तांची शास्त्रीय नांवां आसात. तीं मनशांच्या लागीं रावतात. इमारतीं मदल्या कोनशांनी, छप्परा पोंदा, जनेलां पोंदा, फोटो फ्रेमी फाटल्यान आनी झाडांतल्या बिळांनी तीं रावतात.

बेडोमी बेडोमी हें ‘उणी ल्हंव आशिल्ले होर्सशू वटवागूळ’. भारत आनी श्रीलंकेंतल्या जंगलांनी तीं मेळटात. र्हाेयनोलोफस बेडोमी अशें ताचें शास्त्रीय नांव.

लायरा

लायरा हें मेगाडेर्मा लायरा कुळांतलें वटवागूळ. ह्या मांसाहारी वटवागळांक “खोटीं” म्हणल्यार ‘फॉल्स व्हॅम्पायर बॅट्स’ अशेंय म्हणटात.

एला दोतोर ही सगळ्या पिपि स्ट्रेलस वंशाचें प्रतिनिधित्व करता.

आमकां तांचो आवाज आयकूंक येनामनशांक आयकूंक येना असो आवाज वटवागळां करतात. वटवागळांचो वयल्या पट्टेचो आवाज आयकूंक विज्ञानीक कम्प्युटराचेर डिटॅक्टर हें उपकरण वापरतात.

वटवागळांनी तयार केल्लो ध्वनी घन वस्तुंचेर आपटता. तातूंतल्यान प्रतिध्वनी तयार जाता. पिप्सी बशेनच पाणबुड्यो उदकां भितर रडाराच्या प्रतिध्वनीचो वापर करून आपल्या सरभोंवतणच्या गजालींचो अदमास घेतात. समुद्रांत हवेच्या तुळेंत ध्वनीचो प्रवाह चार पट वेगान आसता.

अजापाची गजाल म्हणल्यार, दृश्टी गेल्ल्या कांय लोकांची आयकुपाची क्षमताय वाडल्या आनी प्रतिध्वनीचो वापर करून ते वाट सोदतात.

आमकां वटवागळांची गरज आसा वटवागळां हीं उडपी एकमेव सस्तन प्राणी. संवसारांत 1,116 प्रकारची वटवागळां आसात. तीं सगळीं चिरोप्टेरा ह्या कुळांत येतात. ह्या शब्दाचो ग्रीक अर्थ ‘हाताक आशिल्लीं पाखां’ असो आसा. दोन प्रकारची वटवागळां आसात – एक किडे खावपी आनी दुसरें फळां खावपी.

वटवागळां संवसारभर मेळटात. फकत अस्तम घाटांत, जंय पिप्सी आनी ताचे इश्ट खेळटाले, थंय 52 प्रकारचीं वटवागळां मेळटात.

उपद्रवी किड्यांचेर नियंत्रण दवरूंक आनी बियाणीं पसरूंक वटवागळां मजत करतात जाका लागून झाडांचो आंकडो वाडटा.

दुर्देवान वटवागूळ काबार जायत चल्ल्यात. हाचें एक कारण म्हणल्यार, मनीस तांकां उपद्रवी समजता. विज्ञानीक ‘रेड असॅसमॅन्ट लिस्ट’ नांवाची काबार जायत चलिल्ल्या जनावरांची एक वळेरी तयार करता आनी तांकां कशे वाचोवं येता हाची म्हायती दिल्ली आसता.

1. र्हा यनोलोफस बेडोमी - फोटोः डॉ. संजय मोलुर /

2. पिपिस्ट्रेलस कॉरोमँड्रा - फोटोः डॉ. मायक जॉर्डन /

3. मेगाडेर्मा लायरा - फोटोः भार्गवी श्रीनिवासुलु /

4. पिपिस्ट्रेलस कॉरोमँड्रा - फोटोः आदित्य श्रीनिवासुलु

This book was made possible by Pratham Books' StoryWeaver platform. Content under Creative Commons licenses can be downloaded, translated and can even be used to create new stories provided you give appropriate credit, and indicate if changes were made. To know more about this, and the full terms of use and attribution, please visit the following link .

Story Attribution:

This story:पिप्सी आयकता प्रतिध्वनीis translated bySneha Sabnis. The © for this translation lies with Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Based on Original story:'Pipsqueak Hears Echoes', byPayal Molur,Sanjay Molur. © Pratham Books , 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.

Other Credits:

Pipsqueak Hears Echoes' was originally published on StoryWeaver by Pratham Books. The development of this book has been supported by CISCO. Guest Editor: Aravinda Anantharaman. This translation is facilitated by Konkani Bhasha Mandal, Goa. www.prathambooks.org

Images Attributions:

Cover page:Three bats flying, bySonali Zohra© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 2:A bat flying near trees, bySonali Zohra© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 3:Two bats flying, bySonali Zohra© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 4:A bat and mosquitoes, bySonali Zohra© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 5:Bat flying, bySonali Zohra© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 6:Two bats at night, bySonali Zohra© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 7:Two bats standing, bySonali Zohra© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 8:Bat carrying a lizard, bySonali Zohra© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 9:Bat holding a picture of an ear, bySonali Zohra© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 10:Bat sending sound waves towards an insect, bySonali Zohra© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Disclaimer:https://www.storyweaver.org.in/terms_and_conditions

Some rights reserved. This book is CC-BY-4.0 licensed. You can copy, modify, distribute and perform the work, even for commercial purposes, all without asking permission. For full terms of use and attribution, http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

The development of this story has been supported by CISCO.

This book was made possible by Pratham Books' StoryWeaver platform. Content under Creative Commons licenses can be downloaded, translated and can even be used to create new stories provided you give appropriate credit, and indicate if changes were made. To know more about this, and the full terms of use and attribution, please visit the following link .

Images Attributions:

Page 11:A bat waving its wing, bySonali Zohra© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 12:Plain, bySonali Zohra© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 13:A boy shouting and a bat, bySonali Zohra© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 14:Three bats, bySonali Zohra© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 15:A Bat hunting and bat doctor, bySonali Zohra© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 16:A submarine and a whale, bySonali Zohra© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 17:A bat flying closer and closer, bySonali Zohra© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 18:Pictures of bats, bySonali Zohra,Sanjay Molur,Bhargavi Srinivasulu,Dr. Mike Jordan© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Disclaimer:https://www.storyweaver.org.in/terms_and_conditions

Some rights reserved. This book is CC-BY-4.0 licensed. You can copy, modify, distribute and perform the work, even for commercial purposes, all without asking permission. For full terms of use and attribution, http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

The development of this story has been supported by CISCO.

पिप्सी आयकता प्रतिध्वनी (Konkani)

पिप्सी हो एक किडे खावपी वटवागूळ. ताका राती जेवणाक जळारां खावपाक खूब आवडटा. केन्ना केन्ना तो आनी ताच्या इश्टां मदीं जळारां खावपाची सर्त जाता. तातूंत तांकां मजा येता आनी तें काम तांकां खूब सोंपें दिसता. किडे खावपाक वटवागळां इतली तरबेज कशीं काय? प्रतिध्वनीक लागून अशें एला दोतोर म्हणटा. हे विशीं दोतोर पिप्सीक सगळें सांगता. आमीय आयकून घेवया न्ही?

This is a Level 3 book for children who are ready to read on their own.

Pratham Books goes digital to weave a whole new chapter in the realm of multilingual children's stories. Knitting together children, authors, illustrators and publishers. Folding in teachers, and translators. To create a rich fabric of openly licensed multilingual stories for the children of India and the world. Our unique online platform, StoryWeaver, is a playground where children, parents, teachers and librarians can get creative. Come, start weaving today, and help us get a book in every child's hand!