टेलिफोन बेल ते सेल

Author: Veena Prasad

Illustrator: Nishith Mehta

Translator: Maya A. Kharangate

तुमकां जर कोणाक फोन करपाचो आसा, जाल्यार तुमी कितें करतात? सेलफोन वापरतात?काय वायरीन स्विचबोर्डाक जोडिल्ल्या (लँडलायन) टेलिफोना वेल्यान फोन लायतात? एकाद्रेपोस्ट ऑफिसांत वचून फोन करतलीं काय शेजरा पसऱ्या वेलो फोन ताका पयशे दिवन वापरतलीं?

हातूंतल्यान खंयचोय फोन तुमी वापरल्यार, फोन करपाची पद्धत मात एकेच भाशेन आसता.तुमी विशिश्ट नंबर दामतात आनी दुसरे वटेन घांट (रींग) वाजपाची वाट पळयतात.

पूण सामकें सुरवातीच्या काळांत मात हे फोन करप इतलेंसोंपें नाशिल्लें.

अलेकझांडर ग्रॅहम बेलान 1870 च्या दशकांत टेलिफोनाचो सोद लायलो.

10 मार्च 1876 ह्या दिसा बेलान पयलो फोन ताचो सहाय्यक थॉमस वॉटसन हाका केलो.ते दोगूय तेन्ना बोस्टन (युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका म्हळ्यार यू एस ए) हांगासरल्यातांगेल्या ऑफिसांत आशिल्ले. माऊथपिसांतल्यान व्हडल्यान आड्डी मारून बेलान वॉटसनाक आपलेकडेन येवंक सांगलें. वॉटसनान फोनाची घांट कानाक लायिल्ल्या उपकरणांतल्यान आयकली आनीतो धांवन कुशीन कुडींत आशिल्ल्या बेला कडेन गेलो.

ते वेळार फोनाक डायल नाशिल्ली. एके वायरीन ते दोनूयफोन एकमेकांक सरळ जोडिल्ले.

उपरांत ल्हवू ल्हवू चडांन चड लोकां कडेन फोन येवपाक लागले. ताचे मागीर एक मदेकांत‘एक्स्चेंज’ उबारलें. ह्या एक्स्चेंजांतल्या एका स्विचबोर्डाक त्या भागांतले सगळे टेलिफोनजोडले. एक ऑपरेटर स्विचबोर्डा वेल्यो वायरी जुळोवन एकमेकांचे फोन जोडून दिवपाचें कामकरतालो.

स्विचबोर्ड सादारण असो दिसतालो.

आनी टेलिफोन असो दिसतालो. उलोवपा खातीर ताका एक माऊथपीस आशिल्लो आनी ज्यातूंतल्यान आयकूपाचो असो एक इअरपीस. तेन्ना लेगीत फोनाक डायल नाशिल्ले. मागीर फोन कसो लायता आसतलीं?

हॅलो, हांव तुमकां कसली मजत करपाकशकतां?

“ऑपरेटर, प्लीज म्हाका तुमी डॉ. एँड्रयू हांचो नंबर जोडून दितले?”

“हय, एकूच सेकंद हां.”

तुमीं पयलीं रिसीव्हर उखलतकीच टेलिफोन ऑपरेटर तुमचेंस्वागत करताली. मागीर ती कांय वायऱ्यो हेवटेन-तेवटेन जोडून दिताली. तेच बराबर दोतोरांचोफोन वाजपाक लागतालो.

पूण ऑपरेटरा वरवीं फोन लायतना तुमी कितें उलयतात, हाचें तुमकां भान दवरचेंपडटालें. कारण, टेलिफोन ऑपरेटराक दिसलें जाल्यार तुमचें दोगांय मदलें संभाशण तिका आयकूंकमेळटालें.

मागीर टेलिफोनांची संख्या जशी जशी वाडत गेली. तशें तशें ऑपरेटराक सगळे नंबरमतींत दवरपाक कठीण जावपाक लागलें.

तेवेळार फोनाक डायल बसयलें. तेन्ना मागीर ऑपरेटराकसांगनास्तना आपले आपल्याकूच नंबर डायल करपाक येवपाक लागलो. हो नंबर स्विचबोर्डाच्यामाध्यमांतल्यान दुसऱ्या फोनाक आपसूक जोडपाक लागलो.

पयसुल्ल्या अंतरावेले टेलिफोन मात ऑपरेटरच लावन दिताले.

1920 च्या अदमासाक टेलिफोनांचीं रुपडीं बदल्लीं.

आतां माऊथपीस आनी स्पिकर दोनूय एकठांय एकाच हँडसेटामदीं बसयिल्ल्यान व्हडली सोय जाली. तुमच्यांनी हँडसेट काना कडेन लावन वा मान आनी खांद्याच्याआदारान हँडसेट धरून, तुमचे हात बरोवपाक वा घड्याळ घालपाक मेकळे दवरपाक जाताले.

रोखडेंच लोकांक खंयूय येतना - वतना फोन करपाची गरज भासपाक लागली.

तो वेळ मेरेन तांचे कडेन सेल (मोबायल) फोन नाशिल्ले. पूण रस्त्यावेल्या एकाद्रेसार्वजनीक टेलिफोन बूथा वेल्यान कोणाकूय फोन करप शक्य आशिल्लें. 1930 च्या दशकांत संवसारांतल्याभोवतेक व्हड शारांत अशे भोवशीक बूथ सुरू जाल्ले.

भोवसंख्य लोक अशा भोवशीक बुथा वेल्यानूच फोन करताले. फकत सामके गिरेस्त लोकांच्याघरांतच टेलिफोन आसतालो.

कांय वर्सांनी, लोकांक गाडी चलयतास्तना फोन करपाची गरज भासपाक लागली. म्हूणमागीर गाडयेंत हँडसेटआनी डायल आशिल्ले फोन बसयले.

ह्या गाडयेंतल्या फोनांक वायरी नाशिल्ल्यो. रेडियोलहरी वरवीं ते दुसऱ्या फोनाक जोडप जातालें.

1970 च्या सुमाराक थोड्या लोकां कडेन एकाद्र्या पिशवेंत घालून भोंवपाक मेळटातसले फोन आशिल्ले. हो सॅटेलायट फोन. दुसऱ्या फोना कडेन उपग्रहांच्या मजतीन हो फोन जोडटालो.

मात हे फोन तितलेशे लोकप्रीय जाले नात कारण ते खातीर,उपग्रहा कडेन कसल्याच आडमेळीं शिवाय थेट संपर्क जावप गरजेचें आशिल्लें. म्हळ्यार, समजातुमी एकाद्रे 20 मजली इमारतीच्या दुसऱ्या मजल्यार रावतात जाल्यार, फोन करपा खातीर वाआयिल्लो फोन घेवपा खातीर सामकें तेर्रासाचेर वचचें पडटालें.

तेच सुमाराक मोबायल फोन प्रचलीत जाले. ते उपग्रहां कडेन न्हय, जाल्यार लागसारच्यामनोऱ्या कडेन जोडप जातालें. ते खातीर घरांत वा ऑफिसांत बसून फोन करपाक मेळपाक लागलें.

पयल्या सेलफोनाची निर्मणी 1973 सालांत जाली. ताचेंवजन एक किला परस चड आशिल्लें. ल्हवू ल्हवू ताचो आकार तुमच्या बोल्सांत वचपा इतलो ल्हानजायत गेलो.

सेलफोन सगळे नदरेन सोयीस्कर जालो. लँडलायन फोन वायरीनीं जोडचे पडटात.

केबल्स घालपा खातीर खूब खणचें पडटा. ते खातीर खूब पयसो लागता. म्हणच चडावतगांवानी लँडलायन फोन बसोवप जालें ना. पूण सेलफोनांक लागून हें चित्र आतां बदल्लां.आतां पळोवपाक गेल्यार जण एकल्या कडेन सेलफोन आसता.

आयचे सेलफोन तर फोन करपा वांगडाच हेर गजाली करपाक शकतात. ताचेर चॅट करपाक मेळटा,गेम खेळपाक मेळटा, ई-मेल्स धाडपाक मेळटात, इंटरनेट वापरपाक मेळटा, संगीत आयकपाक मेळटा.सिनेमा पळोवपाक मेळटा. फोटे काडपाक मेळटात, व्हिडियो शुटींग काडपाक मेळटा, एप्स् डावनलोडकरपाक मेळटात...

खरें म्हळ्यार आयचो स्मार्टफोन म्हळ्यार एक संगणका भशेन जाला जाचे वेल्यानफोन लेगीत करपाक मेळटा.

भविश्यांतलो फोन आनीक कसलीं कसलीं कामां करतलो काय?

आतांच्या फोनांत तुमी तुमच्या इश्टाचें वा इश्टिणीचें नांव उच्चारलें जाल्यारफोन रोखडोच ताका वा तिका फोन लायता. हाचे फुडें एकाद्रे अशें जावपाक शकता, तुमीं तुमगेल्याफोनाक सूचना करतलीं, “म्हज्या तिसरेंतल्या गणिताच्या सरांचो नंबर म्हाका सोदून दी.”आनी तो सोदून दितलो!

तुमचो फोन तुमकां वस्तूंच्यो त्रिमिती प्रतिमा दाखोवपाक शकतलो. मागीर एकाद्रेंदप्तर ऑनलायन खरेदी करचें पयलीं तुमकां तें भितरल्यान-भायल्यान सगळे बाजूंनी पळोवपाकमेळटलें.

हांव अशेंय चिंततां, फोन मात्शे लवचीक जातले! तुमच्यांनीते मनगटाक गुठलावपाक जातले, वा ते गुठलायल्यार एकाद्रे ल्हान पर्सीं भितर लेगीत धरतले.

फोन चार्ज करपाचे मात नवे नवे बरे पर्याय सोदचे पडटले. सौर उर्जेर चलपी फोनआसल्यार सामकें बरें.

चार्ज करपाक तुमकां फकत वतांत रावचें पडटलें वा हालचालीचेरआदारीत चार्जींग म्हळ्यार चलता चलतां फोन चार्ज जावन वतलो! समजा बॅटरी सोंपपाक आयल्याजाल्यार फोन घेवन सोमतेंच मात्शें धांवन येवपाचें! व्यायामय जातलो आनी फोन लेगीत चार्जजातलो.

दुसरें म्हळ्यार, सध्याचे स्मार्टफोन खूब बेगीन इबाडून वतात. जायते जाण एक-दोनवर्सांनीच रोखडोच नवो फोन घेतात. ही एक तरेची नाशाडीच. फोन सैममोगी आशिल्ले, जाल्यारबरें जावपाचें. घातक किरणोत्सर्ग ना आनी विखारी घटक ना. पुनर्वापर करपाक येवपा सारखेवा सहजतायेन विघटन जातलें अशे सुटे भाग आशिल्ले फोन जाय. हेच खरें स्मार्ट तंत्रगिन्यानजातलें हय काय ना?

आतां तुमी सांगात पळोवया, फुडल्या काळांतले फोन कशेआसतले?

संशोधक आनी शिक्षक

अलेकझांडर ग्रॅहम बेलान टेलिफोनाचो सोद लायलो. बाकीच्या विज्ञानिकांनीय असल्यातरेच्या सोदांचेर काम केलां. ध्वनी आनी उलोवप हाचे विशीं अभ्यास करपाक तागेल्या आवय-बापायनताका प्रेरणा दिली.

अलेकझांडराचो बापूय वक्तृत्व शिकयतालो. तागेल्या आवयक सादारण पणान आयकुपाकयेनाशिल्लें पूण ती पियानो वाजोवपाक शिकिल्ली. अलेकझांडर तिचे कडेन उलयतना तिगेल्याकपला कडेन तोंड व्हरून उलयतालो. ते खातीर तिका ओंठाच्या थरथरावयल्यान शब्द कळटाले.अलेकझांडरान मागीर बोस्टन हांगासर आयकुपाक येनाशिल्ल्या भुरग्यां खातीर एक शाळा सुरूकेली.

आयुश्यभर तो संवाद सादपाचे नवे नवे मार्ग सोदत रावलो.ताच्या नांवार वट्ट 18 पेटंटस् आशिल्ले. वयाच्या 16 व्या वर्सा ताणे पयलो सोद लायलो. गंवाचीं सोलां काडून उडोवपाचें तें एक यंत्र आशिल्लें.

थरथरांतल्यान ध्वनीचो प्रवास कसो जाता हें जाणून घेवपाची ताका खूब उत्सुकतायआशिल्ली. तुमी जर तुमच्या गळ्याचेर बोटां दवरून उलयत जाल्यार, स्वरयंत्राची थरथर जाणवतली.तातूंतल्यानूच ध्वनी तयार जाता.

कोणतरी उलयतकीच तो थरथर-लहरी तुमच्या कानांत पावतात, कानाच्या भितरल्या भागांतथरथर तयार जाता. आनी तुमकां आयकुपाक येता. जशे जशे तुमी पयस वतात, तसो थरथर कमी कमीजायत रावन मागीर बंद पडटा.

ध्वनी पळयात!

ह्या प्रयोगाच्या मजतीन तुमकां ध्वनी ‘पळोवपाक’ मेळटलो.

प्रयोगा खातीर साहित्य:

- एक पसरट आयदन

- गुठलावपा खातीर प्लॅस्टीकची पट्टी

- तांदळाचे इल्लेशे दाणे

- एक स्टिलाची ताटली आनी कुलेर

कृती:

1. आयदन घेवन ताचेर प्लॅस्टीकची पट्टी ताणून घट्ट लायात.

ती सदळ जावची ना हाचेर लक्ष दियात.

2. प्लॅस्टिकाचेर इल्लेशे तांदळाचे दाणे उडयात.

3. ताटली आनी कुलेर आयदनाच्या म्हऱ्यांत हाडात.पूण ताका स्पर्श करनाकात.

4. कुलेरान ताटलेचेर धाडावपाक सुरवात करात. पूण आयदनाकतेंकचीं नात हाची जतनाय घेयात.

कितें दिसता तुमकां?

This book was made possible by Pratham Books' StoryWeaver platform. Content under Creative Commons licenses can be downloaded, translated and can even be used to create new stories provided you give appropriate credit, and indicate if changes were made. To know more about this, and the full terms of use and attribution, please visit the following link .

Story Attribution:

This story:टेलिफोन बेल ते सेलis translated byMaya A. Kharangate. The © for this translation lies with Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Based on Original story:'Telephones - Bell to Cell', byVeena Prasad. © Pratham Books , 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.

Other Credits:

'Telephone - Bel Te Sel' has been published on StoryWeaver by Pratham Books. The development of this book has been supported by CISCO. Guest Art Director: Ruchi Shah. This translation is facilitated by Konkani Bhasha Mandal, Goa. www.prathambooks.org

Images Attributions:

Cover page:An early telephone, byNishith Mehta© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 2:The first telephone, byNishith Mehta© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 3:Alexander Graham Bell, byNishith Mehta© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 4:Switchboard, byNishith Mehta© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 5:Early telephone, byNishith Mehta© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 6:A man talking over the phone, byNishith Mehta© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 7:A woman with headphones smiling, byNishith Mehta© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 8:Two telephone directories, byNishith Mehta© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 9:Two telephones, byNishith Mehta© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 10:A queue to a booth, byNishith Mehta© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Disclaimer:https://www.storyweaver.org.in/terms_and_conditions

Some rights reserved. This book is CC-BY-4.0 licensed. You can copy, modify, distribute and perform the work, even for commercial purposes, all without asking permission. For full terms of use and attribution, http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

The development of this book has been supported by CISCO.

This book was made possible by Pratham Books' StoryWeaver platform. Content under Creative Commons licenses can be downloaded, translated and can even be used to create new stories provided you give appropriate credit, and indicate if changes were made. To know more about this, and the full terms of use and attribution, please visit the following link .

Images Attributions:

Page 11:Driver talking over the phone, byNishith Mehta© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 13:A phone and potatoes on a weighing scale, byNishith Mehta© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 14:Grey and maroon, byNishith Mehta© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 15:A phone with many hands, byNishith Mehta© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 17:A cool phone, byNishith Mehta© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 18:Two colours, byNishith Mehta© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 20:A man singing, byNishith Mehta© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Page 21:A bowl, byNishith Mehta© Pratham Books, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.Disclaimer:https://www.storyweaver.org.in/terms_and_conditions

Some rights reserved. This book is CC-BY-4.0 licensed. You can copy, modify, distribute and perform the work, even for commercial purposes, all without asking permission. For full terms of use and attribution, http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

The development of this book has been supported by CISCO.

टेलिफोन बेल ते सेल (Konkani)

अलेकझांडर ग्रॅहम बेलान जेन्ना टेलिफोनाचो सोद लायलो तेन्ना तागेल्या पुराय गावांत फकत दोन फोन आशिल्ले. आतां पळोवपाक गेल्यार जण एकल्या कडेन सेलफोन आसात. बेल सावन सेल मेरेन टेलिफोन कसो प्रगत जायत गेलो तें ह्या पुस्तकांत वाचात.

This is a Level 4 book for children who can read fluently and with confidence.

Pratham Books goes digital to weave a whole new chapter in the realm of multilingual children's stories. Knitting together children, authors, illustrators and publishers. Folding in teachers, and translators. To create a rich fabric of openly licensed multilingual stories for the children of India and the world. Our unique online platform, StoryWeaver, is a playground where children, parents, teachers and librarians can get creative. Come, start weaving today, and help us get a book in every child's hand!