Ndandilo

"Mundu jwakumbika jwangu ni ŵalakwe" ni buku jaŵalembele ŵanace ŵa m’yilambo yosope yayikwayigwe ni ulwele wa Covid-19. Buku ja "Mundu jwakumbika jwangu ni ŵalakwe" jiŵalanjigweje ni acinangolo, ŵandu ŵakupeleka cisamalilo ni aciticala yalumo ni mwanace kapena ŵanace yigala. Nganiyiŵa yambone kuti ŵanacewo aŵalanjeje bukuji pajika mwangapocela cikamucisyo kutyocela kwa acinangolo,mundu jwakupeleka cisamalilo kapena mticala. Buku jine jakongolela jakulondecesya jakolanjigwa kuti "Yitendo ya Ŵandu ŵakukumbika"(jatijikopoce pangakaŵapa) jikamucisya pa mitwe jakwaya Covid-19, kwakamusya ŵanace kukombola kupilila mu nganisyo kwisa soni yitendo yakonjecesya yakuti ŵanacewo atende yakwegamila pa bukuji.

Yagopolela

Likuga lyakulolela yitendoyi licijendesya lisyene masengo gagopolela bukuji mu Calabu,Cicayina,Cifalansa,cilasha ni Cisipanishi. Aŵecete ni ŵa IASC Reference Group for Mental Health and Psychosocial Support (MHPSS) (mhpss.refgroup@gmail.com) kuti akamulane pa masengo gagopolela mu yiŵeceto yine. .Yagopolela yosope yemale, ciyikaŵe pa webusayiti ja ŵa IASC Reference Group. Amanyilile kuti naga ŵalakwe ali ajigopolele kapena ajikolocesye mwine nganiji;

nganakola ukoto wakuyika cimanyisyo cawo(logo) (kapena ca likuga lilyapele cikamucisyo ca mbiya) pa ngani jakopwesyejo.

nganakola ukoto wakuyika cimanyisyo (logo) ca IASC naga ali ajicenjile nganiji kapena yitusitusi yakwe..Mutatendele pakukamulicisya masengo nganiji akasalosya nganisyo syakuti ŵaciwanja ca IASC akujiticisya ciwanja, katundu kapena masengo gacikusatenda.

ngani jagopolele kapena kujikolocesya mwinejo jiŵe pa layisensi kapena layisensi jakulandana najo ja Creative Common License. Kapena aganicisye layisense ja CC BY-NC-SA 4.0 kapena ja 3.0. mndandanda wa malayisensi gane gakwendelana ni nganiji gali apa. https//creative commons.org/share-your-work/licensing-considerations/compatible-licenses.

mu ngani jawojo alembe maloŵe gakwamanisya ŵandu mu ciŵeceto cagopoleleco gakuti: aku kugopolelaku/kucengaku nganikutendecekwa ni ŵa Inter Agency Standing Committee (IASC) Yayilembegwe amuno kapena yakulemwecekwa yayili mwelemu ngayikwakwaya ŵa IASC. Buku jakwenela jacingelesi "Inter Agency Standing Commitee. Mundu jwakumbika jwangu ni ŵalakwe; Mwampaka atendele ŵanace pakumalana uli ni ulwele wa Covid19 Layisesi ;CC BY-NC-SA 3.0 IGO jikwenela kuŵa buku jisyesyene jakwiticika

Mundu jwakumbika jwa a Sala ni mama ŵawo, ligongo lyakuti mama ŵawowo ni Mundu jwambone mnope nambo soni mundu jwakumanyilila mnope ya sayansi m’cilambo ca pasi. Nambo atamose mama ŵawo Sala ngaŵa mkupakombola kuwupata mtela wakuposya coronavayilasi.".

"Ana covid 19 jikusawoneka uli?" A Sara ŵawusisye mama ŵawo.

"Covid 19 kapena coronafayilasi tuli twamwana mnope twangawoneka ni meso," ŵajanjilie m’yo mama ŵawowo."Nambo ukusajenela pa kukosomola ni kwesamukula kwa ŵandu ŵakulwala kwisa soni ali ŵakamwile ŵandu kapena yindu yayiŵandicile. Ŵandu ŵakulwala, cilu cikusakolesya moto, akusakosomola ni kupumasika." "Ni uwe ngaŵa mkomboleka kumalana nako ligongo kangawoneka ni meso?" A Sala ŵawusisye.

"Mpaka tumalane nako," ŵajanjile mama ŵawo A Sala. “Ni ligongo lyakwe une ngusaka kuti mmwejo m'ŵe ŵakuteteyeka. Ulwelewu wukwakwaya ŵandu ŵa mitundu jakulekangana mwamti jwalijose mpaka akombolece kukamusya kumalana nawo. Ŵanace ali ŵkusosecekwa mnope soni jemanjajo mpaka akamucisye nawo. Mkusosekwa kuti m’ŵe ŵakuteteyeka kuti nowe tuŵe ŵakuteteyeka. Ngusaka kuti mmwe m'ŵe jwakumbika jwa une nombe.”

A Sala ŵagonile pa cindanda cele ciloco nambo nganaliganicisyaga kuti ŵalakwewo mpaka aŵe mundu jwakumbika. Ŵalakwewo ŵasakalilwe. Ŵasakaga kuti ajawule ku sukulu nambo sukulu jawo ŵajiwugele. Ŵasakaga kuti akawonegane ni acimijawo nambo nganiyiŵa yakuteteyeka. A Sala ŵasakaga kuti coronavayilasi jilece kucijogoya cilambo cawo.

"Ŵandu ŵakumbika ŵana macili mnope," ŵaliŵecetele jika a Sala ali mkusisina kuti agone."Ana une ngwete cici?"

Mwakwipucisya ŵapikene tuloŵe tuli mkwakolanga lina lyawo mwakusongona mcipi.

"Kwana ŵani kweleko?" A Sala ŵajanjile nombe nawo mwakusongona.

"Mkusaka kuti mkole cici kuti m'ŵe ŵakumbika, a Sala?" Maloŵego gawusisye a Sala.

"Ngusaka litala lyakwasalilila ŵanace ŵa cilambo cosope capasi yampaka atende kuti aliteteye acimisyene kuti akombole kumteteya jwalijose....," ŵatite m’yo a Sala.

"Sambano mkusaka kuti une mbe ŵani?" Maloŵego gawusisye.

"Ngusaka cindu campaka ciguluce...cindu ca malowe gekulungwa...ni cindu campaka cingamucisye!"

Ni mpepela cindu cine cakwe cakusimonjesya cawonecele mu lwesi...

"Mmwe ŵani?" Ŵasimonjile a Sala.

"Une Ario," ŵalakwewo ŵajanjile m’yo..

"Nganinawoneje Ario citandilile," ŵatite m’yo a Sala.

"Yambone, une ndemi ndili apano katema kosopeka," ŵatite m’yo Ario.

"Ndyocele mu mtima mwenu."

"Naga ndili mbele ni mmwejo mpaka ngasalile ŵanace wosope ŵa m cilambo capasi yakwaya coronavayilasi!" Ŵatite m’yo a Sala." Mpaka mbe jwakumbika! Nambo mlinde kaje Ario, ana mpaka yiŵe yateteyeka kwenda ni coronavayilasi kwine kulikose?”

"Ni unepe, a Sala," ŵatite m’yo Ario. “Pangali cakogoya naga tuli yalumo ni une."

M’yoyo, a Sala ŵasumbile pa mgongo pa Ario ni kopocela yalumo pa liwindo lya kucipinda kwawo kuja mwinani m’cipi. Ŵagulwice mwinani kwinjilila kusyaliji ndondwa ni kuwukomasya mwesi.

Lyuwa palyakopwece watusile m’cipululu mwakuŵandicila matumbi, pawang'andaga ŵanace yigala. Ŵanacewo ŵalisile mwakusengwa ni kwajimicila makono a Sala ni Ario.

"Tumpocele, une a Sale," ŵatite m’yo jumo mwa acacandawo."Mkutenda cici akuno? Pepani ngatuyika pakuŵandicila, tukusosekwa tutame mwakutalikangana mwanganandipila mita jimo!”

“Ni ligongo lyakwe uwe tuyice akuno!" A Sala ŵajanjile."Une a Sala aŵa Ario. Ana mkumanyilila kuti ŵanace mpaka akombolece kwateteya ŵakuŵandikana nawo majumba, acimijawo, acinangolo ni acanganga ŵawo ku coronavayilasi? Wosopewe tukusosekwa tu..."

"Tunaŵeje m’myala ni sopo ni mesi!" Ŵatite m’yo a Sale ali mkusecelela. "Tukumanyilila, a Sala. Soni tukusakosomolela mkati mwa malumbiko ga mkono naga tuli mkulwala- soni tukusagamba kwajimicila makono ŵandu mmalo mwakomasyana ni makono. Tukulinjilila kutama m’nyumba nambo tukutama m’twauni jakutupa ŵandu mnope, ngaŵa wosope wakutama pamlango."

"Mmm, mwine mpaka namkamucisye pelepo," ŵatite m’yo Ario. "Jemanjajo ngaŵa mkujiwona coronavayilasi nambo mpaka ambone une! M'gulucile pagongo pangupa nambo mtame mbali syosope sya mapapiko gangu – mapapiko gangupo gatalikangene mwanganandipila mita jimo.”

Ario ŵagulwice mwinani ni a Sale kwisa soni a Sala ali pa mapapiko gawo gosope. Ŵagulwice m’tawunijo kaneko ni kutanda gumila ni kwimba nyimbo. A Sale ŵagumililaga ŵanace ŵaŵaliji mwitala, "Mjawule mkasalile ŵandu kumangwenu kuti mpaka m'li ŵakuteteyeka mli pamlango. Mpaka tusamalilane cenene pakutama pa mlango.” Ŵandu wasimongaga ni yaŵayiwonagayo. Ŵajimice makono ni kwiticisya yakuti ajawule m’majumba mwawo.

Ario ŵagulwice mwinani mnope. A Sale ŵagumisile mwakusengwa. Mwinanimo japitaga ndenge nipo ŵandu ŵa mu ndengemo ŵalingulaga kusa ni kuwa cigaga pakwawona jemanjajo.

"Wandu calece kwenda sampano, mnopemnope kwa moŵa aganope," ŵatite m’yo a Sale. “Akuwugala mipika m’yilambo yosope nipo uwe wosope tukwenela kutama kwatuliko ni ŵandu ŵatukusitwanonyela."

“Yikuwoneka mpela yindu yejinji yicenjile," ŵatite m’yo a Sala. "Sine ndaŵi yikusanjogoya."

"Yikusandesya woga ni kusokonesya nganisyo naga yindu yili mkucenga, a Sala," ŵatite m’yo Ario. "Naga uli wungwete woga ngusapumula mbolembole ni kupumula mwakoposya moto!”

Ario ŵakopwesye ni kupepela lilamba lya moto lyacisawu mpila!

“Ana Mkusalitulasya uli naga m'li mkwete woga?” Ario ŵawusisye.

Sambano ŵagulucile ku cilambo ca pasi ni kutula pamusi wine wamwana. Mwisicana ŵajimi pasa pa nyumba ja kumangwakwe. Jwalakwjo ŵakaŵaga maluŵa. Paŵaweni Ario ni ŵanace ŵaŵatemi pa mapapiko gawo, ŵasecile

“Ario!” Jwalakwejo ŵagumisile. “Tutame mwakutalikangana mita jimo ni cinamkumbatile mwakwamba kuwanicisya! Jemanja wosope mkutenda cici akuno?”

"Nakupikene kukumbatila kwenu pamgambile kusalila yeleyopo, a Sasha," ŵatite m’yo Ario."Ngusanonyelwa ni mwatukusatendela pakamulicisya masengo maloŵe kuti tulosye kuti nowe yikutukwaya ni yitendo yakwe soni. Sacileje kuti acimjanguŵa alijinganye ya macili genu ga penani."

"Ana macili gangu gamti uli? " Ŵawusisye a Sasha.

"Ligongo lyakuti mundu jwine akulwala kumangwenu mmwe mkutama pamlango pakusaka kulolecesya kuti ngamkumpela mundu jwine coronavayilasi," ŵatite m’yo Ario

. "Elo, baba ŵangu ni ŵakulwala nambo akutama ku cipinda kwawo mpaka ulwelewo ciwupole ni kusimana cenene,” ŵatite m’yo a Sasha.

MUNDU JWAKUMBIKA JWANGU MMWE

A Sala akudandaula kuti pangali jwakwete mtela wakuposya Koronavayilasi, ŵalakwewo akusosa kuŵa mundu jwakumbika pakwasalila ŵanace ŵane ŵa cilambo ca pasi yampaka atende pakuliteteya acimisyene nambo kwateteya ŵandu ŵane. Ana ŵalakwewo akupakombola uli kutenda yalakweyi?

Wawo akwete ukoto wa, kutenda dawunilodi, fotokope kapena kujicenga nganiji akaŵeje ali akolasile ayi:

Lina: Mundu Jwakumbika Jwangu Mmwe

Jwakulemba: Helen Patuck

Kucenga: eKitabu LLC

Jwakwambula yitusitusi: Helen Patuck

Ciŵeceto : Yao

Ŵagolela : Ahmmadouh Mjaya, Lyna Tchale

Kalasi: 3

©IASC, 2020.

Creative Commons: Attribution 4.0 International Public License

Kupagwa kwa "Mundu jwakumbika jwangu ni ŵalakwe"

Aji bukuji ŵaŵalinganyisye ni ŵa Inter Agency Standing Commitee Reference Group.pa Mental Health and psychosocial support in Emergency Settings(IASC MHPSS RG).Masengogo ŵaŵakamucisye ni acinamatetule ŵa cilambo cosope capasi, mawupande ga cilambo capasi ni m’yilambo ŵakutyocela ku nyambi sya ciwanja ca IASC MHPSS RG, kwisa soni acinangolo ŵandu ŵakupeleka cisamalilo,aciticala ni ŵanace mu yilambo 104.Mawusyo ga yakuwungunya ya pa cilambo cosope ŵagapelegenye mu Calabu, Cingelesi, Ciitaliyana,Cifalansa ni Cisipanishi ni cakulinga ca kusosa kumanyilila mwawuŵelele umi wa ŵanace wakwaya nganisyo ni ndamo syawo sya mu ndawi ja ulwele wa Covid-19. Mitwe josope jatutujikwaye mu nganiji jikutyocela mu yatwayipatile pa yakuwungunyayi. Ngani ja m’bukuji twatagulile ŵanace ŵa m’yilambo yigala yayikayigwe ni ulwele wa Covid-19 pakwajimbila ndano. Nganisyo sitwapocele syakwaya nganiji kuytocela kwa ŵanace,acinangolo,ni ŵandu ŵakupeleka cisamalilo,syakamulisigwe masengo pakujikosoŵalila ni kujikolosya nganijo.

Ŵanace ŵakupunda 1700, acinangolo,ni ŵandu ŵakupeleka cisamalilo kwisa soni aciticala ŵakutyocela m’yilambo yosope ŵatutagulile mwakutendelaga ni ulwele wa Covid 19.Tukwayamika mnope ŵanaceŵa, acinangolo, ŵandu ŵakupeleka cisamalilo ni aciticala pakwanga mawusyo ga yakuwungunya yetu ni kukamucisya kuti nganiji jikole mate. Aji nganiji ŵakolosisye ŵanace kwakolocesya ŵanace acimijawo ŵa yilambo yosope.

Ŵa IASC MHPSS RG akwatogolela a Helen Patuck pakulemba ni kwambula yitusitusi ya bukuji.

(C) IASC,2020 Aji bukuji jakopwece ni macili ga layisensi ja ŵa Creative common Atribution-Non Commercial Share Alike 3.0 IGO (CC BY-NC-SA 3.0 IGO;https://creative commons.org/licenses/bync-sa/3.0/igo) Mwakwilana ni malamusi ga layisensiji mundu mpaka akombolece kujilemba soni ,kujigopolela ni kujicenga mwine ni mwine nganiji naga cakulinga cakwe nganiciŵa kujisumisya nambo mundujo alembe yakwenala yakulosya kuti ngani jakwejo jityocele ku ngani ajino.

"Ngusanonyelwa kuganisya ya mundu jwakusandendekasya une kuti nayiwoneje kuti ndili jwakuteteyeka," ŵatite m’yo a Sala.

"une soni, ngusaganisya ya ŵandu wosope ŵakusangamucisya kuti nayiwoneje kuti ndili jwakuteteyeka, cisawu acanganga ŵangu," ŵatite m’yo a Sale. “Ngukumbila ndili naweni. Ngawa mkwakumbatila ligongo mpaka napele coronavayilasi. Ndema syejinji tukusawonegana nawo kumbesi kwa cijuma cilicose, nambo samabano ngatukuwonegana nawo ligongo tukusaka kuti aŵe ŵakuteteyeka.”

"Ana mpaka mwajimbile lamya?” A Sala ŵawusisye ajawowo.

"Oo elo! Ŵajanjile a Sale. Akusanjimbila lyuŵa lililyose mwamti ngusinasalila yindu yosope yatukutenda kunyumba. Yikusandendekasya kuti mbe cenene nombe jemanjajo yikusiyatendekasya kuti aŵe cenene”

"Yili yakupikanika kuti tukumbileje kuwonegana ni ŵandu ŵatukusitwanonyela ŵakuti moŵa agano ngatukuwonegana nawo," ŵatite m’yo Ario. “Yikulosya mwatukusitwanonyelela. Ana mpaka yimtendekasye kuti m’ŵe ŵakusengwa tuli twaweni ŵandu ŵane ŵakumbika?”

Elo kwenee!" A Sala ni a Sale ŵajanjile.

"Yambone,mjangu Sasha akwete macili gangapatikapatika," ŵajanjile Ario. "Kwende."

“Nambo nganiyiyika pakusakala mnope! Tukusang'anda, kuteleka, kunguluka pasa pa luŵala ndawi jine ni kulyaga pampepe. Acalumbu ŵangu ni une tukusaŵina. Tukusaŵalanga mabuku ni kwendelecela kulijiganya ligongo ndaŵi sine ngusakumbila ku sukulu. Kutama kunyumba yaliji yacilendo pandanda nambo apano syoŵelele.”

“Nambo ngayikusaŵa yangasawusya ndema syospe, a Sasha," ŵatite m’yo Ario. “Mkupata matala gang'andila ni kusangalalaga ni acalongo acimjenu panyumba. Yalakweyo ni yayikumtendekasya mmwe kuŵa mundu jwakumbika jwangu!”

“Pakwete pamkusatandana ni acalongo acimjenu?" Ŵawusisye a Sale.

"Tukusatandana ndawi jine," ŵatite m’yo a Sasha."Yikusasosekwa kuwusimana mtima ni kupikanicisyana mnope soni kupembeka mwacitema. Gele ni macili ga penani gasyesyene ligongo mpaka gatutendekasye uwe ni ŵandu ŵane kupikana cenene. Ndema sine ngusasaka kuŵa pajika. Ngusanonyelwa kuŵina ni kwimba pajika. Pane mpaka naŵilanje acimjangu…”

“Nambo Ario, ili uli ni ŵandu ŵane ŵali kwakutalika kapena ŵamkanakola majumba? Ŵawusisye a Sala. "Liwusyo lyambone kwejinji lyelelyo, a Sala" ŵatite m’yo Ario." Kwende tukawusye."

Sambano jemanjajo ŵalanjile kwa a Sasha ni ŵanyakwice soni. Mbepo jatandite kutukutila pakatema kaŵatulaga pa cilumba cakuti mpika wakwe wosope waliji mesimesipe.

Kweleko ŵagasimene masame gali gagumbele ŵandu.

Mwisicana jumo ŵaweni ni kwajimicila makono ali pakutalicila.

“Tukulinjilila kutama mwakutalikangana mita jimo, ni pa lyele ligongolyo cimbeceteje ndili akuno. Nambo ngusosa ndili mbonegene ni acimijenuwo! Une lina lyangu a Leila.”

"Moni a Leila, une a Sala, aŵa a sale," a Sala ŵajanjile. “Yikuwoneka mpela mkulingalinga kuliteteya ku coronavayilasi. Pana yine yapi yamkutenda?”

"Tukunaŵa m’myala ni sopo ni mesi" A Leila ŵajanjile

"Mkusakosomolela soni mkati mwa malumbiko ga mkono?" Ŵawusisye a Sale.

"Mpaka mtulosye, mwamkusatendela?" A Leila ŵajanjile. Pelepo a Sale ŵalosisye katende kakwe.

"Wosopewe tukulinjilila kulimba mtima nambo ngudandawula ni cindu cine cakwe, " ŵatite m’yo a Leila. "Mpaka mbecete namwe yakwaya cinduco? Mbikene kuti mundu jwine ŵalwasile ni kuwa. Yalakweyi yimbele woga mnope. Ana yili yakuwona kuti ŵandu mpaka awe ni Coronavayilasi?”

Ario ŵapumwile mwamacili ni kutama pasi ni citamilo cawo cekulungwa.

“Elo, acimijangu ŵakumbika acanandinandi, yili yausimongo,” ŵatite m’yo Ario. “Ŵandu ŵane ngakusalwala nambo ŵane akusalwala kwejinji mwamti ŵane akusawa. Ni ligongo lyakwe wosopewe tukusosekwa kusamala mnopemnope ni ŵandu ŵacekulupe ni ŵane ŵakwete yilwele yine, ligongo jemanjajo ni ŵakulwalaga mnope. Katema kane naga mundu uli umkamwile woga kapena akuyiwona mpela kuti nganaŵa ŵakuteteyeka yikusaŵa yakamucisya kwamba kuganicisya ya malo gakuteteyeka mu nganisyo syetu. Ana mkusosa kulinga yalakweyi ni une?”

Wosope ŵatite elo nipo Ario ŵasalile ŵanacewo kuti asisine ni kuganicisya ya malo gakusaliwona kuti akusaŵa ŵakuteteyeka.

“Mganicisye mnope yamkukumbucila kapena ndaŵi jimwaliweni kuti mwaliji ŵakuteteyeka” ŵatite m’yo Ario.

Kaneko ŵawusisye ŵanacewo kuti asale yiŵayiwonaga, kuyipikana m’cilu mwawo ni liwungo liŵalipikanaga ku malo gawo gakuteteyeka. Ŵawusisye kuti naga paliji pana mundu jwine jwakwe jwapamtima jwakusosa kuti am’ŵilanje kuti ayice ku malo gawo gakuteteyeka ni ngani syampaka aŵecetane.

“Mpaka mjawule ku malo genu gakuteteyeka katema kalikose kakuti mli ŵangasengwa kapena mli mkwete woga,” ŵatite m’yo Ario. Aga ni macili genu gekulungwa nio mpaka mkombolece kwasalila acimijenu ni ŵandu ŵane kumangwenu. Mkumbucile kuti une ngusinamganicisya, ŵandu ŵajinji soni akusatenda yalumo. Yalakweyo nombe nayo ciyicimkacisya.”

A Leila ŵatite, “Wosopewe mpaka tusamalilane.”

“Yakuwona a Leila,” ŵatite M’yo Ario. “Mpaka tusamalilane kwalikose kwatuli. Ana mkusosa kuŵa ni uwe pa ulendo wetu wakumalisya?”

A Leila ŵaganisisye ya kwenda nawo Ario ni acimijawo pa ulendowo. A Sala asengwile kuti a Leila ŵaliji nawo pa ulendowo ligongo ŵayimanyililaga kuti katema kane yikusasosekwa kukamusyana. Ŵagulwice mwacinunu, mwangaŵeceta maloŵe, nambo a Leila ŵayimanyililaga kuti acimijawowo ŵaganicisyaga ŵalakwewo.

Matumbi geswela gatandite kuwonecela panandipanandi nipo Ario ŵatusile mu tawuni jenandi. Ŵanace ŵakuŵalanjika ŵaliji mkung’anda mu ngulugulu lusulo.

“Ario!” umo mwa ŵanacewo ŵagumisile ali mkwajimicila makono Ario.

“Moni a Kimu,” ŵatite m’yo Ario. “Wosopemwe, sosileje kuti m’wonegane ni acimijangu ŵaŵakwete Coronavirus nambo sambano ali cenene.”

“Ana yaliji yamti uli?” Ŵawusisye a Sale.

“Nakosomolaga nipo katema kane cilu cangu cakolesyaga moto mnope. Soni naŵaga jwakupela mnope mwamti moŵa yigala nganisosaga kung’anda,” ŵatite m’yo a Kimu. Nambo nagonaga kwejinji nipo ŵandu ŵakumangwetu ŵasalile une. Acinangolo ni acacanganga ŵetu ŵane ŵapite ku cipatala. Manesi ni madokotala gakamucisye cenene nombe uwe ŵandu ŵa m’musi wetu ŵatukamucisye kunyumba. Yili yimasile yijuma yakuŵalanjika twalamile ni kuŵa cenene soni.”

Une ni mjawo a Kimu,” ŵatite m’yo jumo mwa ŵanacewo. Umbusanga wetu nganiwumala ligongo lyakuti ŵalakwewo ŵakwete Coronavirus – atamose kuti yaliji yangakomboleka kuti nawone. Nganindeka kwaganicisya ŵalakwewo nipo apano tuli ŵakusengwa kuti mpaka tukombolece kung’anda mwakala!” “Katema kane cindu cakusosekwa mnope campaka tutende pa umbusanga ni kuteteyana,” ŵatite m’yo Ario. “Atamose yili yakuti tugosane mwakandaŵi.”

“Mpaka tukombole kutendelana yalakweyi,” ŵatite m’yo a Leila.

“Lyuŵa line tucikomboleka kung’anda soni ni kwawula ku sukulu cisawu kala,” ŵatite m’yo a Sale.

Sambano jaliji ndaŵi jakuti apwilingane ni kuti a Sala ŵalanje acimbusanga ŵawo ŵasambano. Ŵapelegene cilanga cakuti ngasaliŵalila yitendo yiŵatendele yalumoyo.

A Sala nganaŵa ŵakusengwa ligongo lyakuti mwine cijipite ndaŵi jekulungwa kuti cawonegane soni. Nambope ŵatulele mtima ali akumbucile yiŵaŵecete ambusanga ŵawo a Kimu. Ligongo lyakuti nganiyiŵa yakomboleka kuti mwawone ŵandu ngayigopolela kuti mlece kwanonyela

Ario ŵajile kumtula jwalijose kumangwakwe ni kulindilila kuti a Sala agone.

“Ana mpaka tuwilisye soni yalakweyi malaŵi?”A Sala ŵawusisye ŵalakwewo.

“Iyayi a Sala, sambano jili ndaŵi jakuti m’ŵe ni ŵandu pamlango penu,” ŵatite m’yo Ario. “Mkumbucile ngani jetu jila. Mpaka mkombolece kwateteya ŵandu ŵamkusimwanonyela pakunaŵa m’myala kwisa soni pakutama pamlango. Une nganimba kwanawula. Mpaka mkombolece kuŵa ni une katema kane kalikose kamkwawula ku malo genu gakuteteyeka.”

“Mmwe ni mundu jwangu jwakumbika,” a Sala ŵaŵecete mwakusongona.

“Nomwe mli mundu jwangu jwakumbika a Sala. Mmwe mli mundu jwakumbika kwa ŵandu wosope ŵakusamnonyela,” ŵatite m’yo Ario.

A Sala ŵagonile mwamti paŵajimukaga kundaŵi lyuŵa linelyo Ario ŵaliji ali apite. Pa lyele ligongolyo a Sala ŵapite ku malo gawo gakuteteyeka kuti aŵecete ni Ario kaneko ni kwambula yosope yiŵayiweni ni kulijiganya pa ulendo wawo. Ŵawutucile kwa mama ŵawo ni cakwambula cawoco kuti akatagulile nganiji.

“Mama, wosopewe mpaka tukombolece kwakamucisya ŵandu ŵane kuti aŵe ŵakuteteyeka,” a Sala ŵatite m’yo. “Pa ulendo wangu nasimene ni ŵandu ŵakumbika ŵajinji!”

“Elo a Sala, mkuŵeceta yakuwona!” Mama ŵawowo ŵatite m’yo. “Pana ŵandu ŵajinji ŵakumbika ŵakwakamucisya ŵandu kuti aŵeje ŵakuteteyeka cisawu madokotala ni manesi. Nambo mungumbwisye kuti wosopewe mpaka tuŵe ŵandu ŵakumbika lisiku lililyose mwamti mundu jwangu jwakumbika ni m’mwe.”

Aji bukuji jikombolece kusepucila mu cikamucisyo ca iwanja ni makuga aga: All Children Reading: A Grand Challenge for Development (ACR GCD) Ŵakutandisya nawo masengoga (the United States Agency for International Development [USAID], World Vision, Australian Government) mwakamucisyana ni ŵa Global Book Alliance. Bukuji ŵajikolosisye ŵa eKitabu LLC nipo yayili mwelemu ngayikulosya kusyesyene nganisyo sya ŵa ACR GCD, Ŵakutandisya nawo masengoga kapena ŵa Global Book Alliance. Mabuku gakupagwa pakucenga kapena kugopolela buku ajino ngasagatenda kuti ŵagolele ni ŵa ACR GCD nipo cine cilicose cacili mu yagolelayi kapena yakulemweceka ngayikwakwaya ŵa ACD GCD.