Seereer

Ndang o ndang

3

2018

Ce travail est disponible sous la licence Creative Commons Attribution 4.0 IGO. Sous cette licence, il est accordé le droit de copier, de distribuer, de diffuser et d’adapter ce document y compris à des fins commerciales selon les conditions énoncées sur le site électronique suivant :

https://creativecommons.org/

ƭ aap Cangel

Yaq fee na kuraŋ fee ................................................................ 4

Saax le Ngalyaak ..................................................................... 12

Ndiig no ƥaaɓaan ke Gidiw ....................................................... 20

Ƈiid naa Ngamsuur .................................................................. 28

Ndiig ne Goy a Ladamaan ......................................................... 36

Faap Moodu, o yaal mbind naa andeerna ke naa xewaa no mbind.

Kaa xesaa a jalik too baa wacaa, roog a yaar.

A fadiidangaa kaa xijaa boo waagee o ñaam.

Yaq fee na kuraŋ fee

Yaa Ami, o tew oxe tokoor, kaa xesaa ret a jikook.

Bitik maak a sequ, a xesangaa, a xot o taksi.

No bitik naa, a jega wiin ɗik waa naa njikwanan.

Bitik fee kaa may bagaas boo oleng waagiran o ɗeetaqin.

Na yong muum, kaa duqaa waasaa boo yaar ta gatiid.

Kaa xijaa boo naagee waagaa o topatoox ƥasil ne.

Xa caaƈ axe a nqesangaa, a ndet a

njangik ekol.

Baxtu nahik a fadangaa, da mbaciid, a ñaam baa ngiñ.

Oleng naangee wagataa o nan yaam coow fo fa ŋas.

Oxuu refna a wet ordinaateer, a fiyaa fa ŋas xooxum.

Wene moof na saal fee, waana no tok den.

Lakas we a mbuudaa futbal na tele, a mbuqaa, a mafraa.

Oxuu refna heƥand o lampa fo masiin, fop a ñaaƴaa.

Firigo fee koy jegatee ñootnax, wegaa, wetaa, roknaa fo sutaa.

Boo bugoona o lay ta mbasnooxong boo o sed.

Oxuu refna a laltaa ee halal faapes a ref.

Boo ta jopirna fa sumaan koy, da mbekit wantilaateer ke.

A sutooox a ŋasik, a mbaas a den da mbundaa.

O naagaa o layaa kuraŋ, kaa gaꞌiro ke foofi fiyeel.

Waasna ƥogoorand ke kam tok ke.

Xa tobine xe kaa mbeteel, a yuuraa muu ta fodna.

Kom leng, o kiin a rokiid no mbind ne, a simin.

A cooxit o kaayiit, ee o yaal mbind ne jegun.

Ta xeɗ foofi a yer, a sutoox, begax ne daknel.

Ye tokoores a gatna no yaar olaa, a cooxel a kaayiit ale.

Ta ɗeet, ta ref kaayiit kuraŋ, faa wareena o rabid.

ke wareena o rabid kaa hup a caf a tadak.

Ye yaa Ami gatna baa ñootnoox, ta lalin o ten.

Ten oo ta jaaxiɗ boo wagee lay tig.

Tokoores ee in ngaꞌandoorun de, kene kaa hup.

Da nqooy xa caaƈ axe, oxuu refna jamban o kendum.

Tokoores ee oxuu yaqatna kuraŋ jegkatee ƥisel ekol.

Too sax oleng retkee wakaas rend.

Moon fa Ndol kaa ñoowoogu na saate fee neꞌeena Ngalyaak.

Saax le magnee lool ndaa a jega pind xarɓaxay.

Wene a nqooxaa, wene a mbaalaa yaa ndiig ne jootna.

Saax le Ngalyaak

A yengangaa, saate fee kaa niɓaa boo yaa gaꞌkeeroona tus.

Xa caaƈ saɗkee sutoox a ŋasik, yaam o niɓaan.

O naagaa ñaaƴaa o ɓeedaa ndax gomkiro ndaxar.

Boo kirin a jegaa, ta ref na qoor.

No niɓaan, pind ke fop ka njaɓnaa xa cuuƭ.

Da mbi ’ keƥandand ne ndeer mbind ne, a njeetaayaa.

Ye ndiig ne jootna, Mooniin a ndet na nduɓaaɓ alaa.

A mbaaƭik calel boo ndiig ne fadaa.

Roog we iit a yoon fa den no taax kaa.

Da njalaa boo ndiig a matiid, Da mbaaj a qaad.

A njik xa lampa ampul fo tikoorik qooxir, a nqaad.

Ye da mbadna saate faa, da simel, da ndok kam saate a mbalid.

Maak we no saax le fop a njeg o njokit.

No yaar olaa oxuu refna ka ƥ in o lampa, a hirnik.

A niɓaan a waajoox, Moon fa Ndol a mbiꞌa paax.

Xa kiid a mbaaf, Moon fa Ndol a ndakoox a nduɓaaɓ.

Moon koy no leng oxe a jalaa yaaga boo ndiik.

Maaga a maadu, o kiin o paax, kuu refna fiꞌanan.

Kom leng, o tew Moon a jeg o ndeɓ.

O taadalin oxe a waajan o teem fo ƥeem.

Da yoon no bat naa no saax laa.

Ye da nomtooxiidna, o ƥeenqe a lay a faapum.

Ta dimleꞌ saax mooniin na kuraŋ yaam kaa niɓ lool.

Faap fee fogna no maat ne, a layin ee nanaaxong.

Da ndoon teen ñaal, ta lulit no saax laa.

Da ƭeet palaŋ fee, a njoktoor fo

maak waa.

Ye da nomtooxiidna, a ndalfo njangtoox.

Bes faa dakwiid, calir ke ƥisel no

saax laa.

Jaajal we ndeef, ye nqool onqe a xonkaa, ta ƴut.

Da kaƥin fop, saate fee a fiꞌ nen ñaal.

Kelfa ke a maadiid o xet olaa, mbuud naa fel.

O niɓaan a wat no saax le Ngalyaak.

Da ñoowataa o ñoow a nduɓaaɓ.

Mbaal fa Mbambe kaa ngen Gidiw fo ƥasil den.

Andee lakas a refangee a qooq.

Naa da ndime, teen a ndefu baa maak.

Ndiig no ƥ aaɓaan ke Gidiw

Saate fee Gidiw, oxuu genna meen, jegaa o qol.

Den fop no leng ke a yoꞌnooxaa.

Mbaal fo Mbambe, xooxoox maak a ndefu.

Ndiig a fadangaa, fop a mbaajaanaa xa qol axe.

Saate fee fop a mbigwaa xa qol axe.

Wene a seeƭaa, wene a ndoxaa.

Calir ke fop a njagandel baa nqen.

A kelaar ake, xa ŋoosi xe fo masiin tuupir ke.

Wene ngod xa ƥool, waana njikik.

Pis ke fa xa paam axe a ñaam baa ngiñ.

A mbaajanaa calel ke na xa qol axe.

Oleng jegatee o daaw, fop a njagandooxaa.

We ngeekꞌeerna ax, a ndet no luuma ke.

A mbaaƭik ax paax a aareer, a ñaaw, fo pursiin.

Rew we a njikaa ax xanja fo fasaaƥ.

A liim ale a fadangaa lanq, fop a inoox.

A sareet akaa nqumnel, a njof na xa qol axaa.

Maaga a yongkaa nduufaa kaaf boo roog a yaar.

Nqes nuu refna, a yiif ake ndef na xa qol axaa.

Oleng naangatee o yokaa no pind ke.

A jelangaa we na njawaa a put ake.

A ƴutangaa, da ndoxondoox a njof no qol.

Neene boo yaa xa qol axe a nduufkeel baa mbag.

Ta yoqat a bid ale, ndax tiiƭ ke upitkiran.

Yoq we a cungaa a teƥ a peraand ale.

Ndax o nduuf a aareer fo pursiin.

Ta jeg waa maadna o cungaa a teƥ a ƭikandeer.

Xa qol axe fop a nduufangee baa sax.

Daaƭ le a refat soxla, muu fadoona owaa ƈuug.

A njilaa daaƭ, a njagandaa kaaf, a aareer mbaat pursiin.

A teƥ ake a mayangaa, qooxe ke a mbaax.

Ndiig a fel, o qooxoox a ɗaay.

O ñoow a may, ƥasil ke sawar.

Ndiig a fagangaa, o qooxoox a jeg xooxum.

Oxuu refna a jofnoox no lakas.

Ƈ iid naa Ngamsuur

Tok ke mbuuƴaa, a keƥ ake fop a yen.

Moon fo Faam fee ndefna gentand a njeetaay baa nanir.

Da ndet a ngeewik daaƭ, na koƥ alaa.

A ngatangaa a lañ, a liil boo ta weer.

Ye daaƭ le a mayna, da njofnoox no calel.

A mberit no mbind Moon, a ndiw daaƭ le.

A sip xa toodook ake, a mbomb tok ke.

A njof na keƥ ake boo mbind Moon a xen.

Da njof no mbind Faam, a njal boo ta faax.

Neene o fog ngentand a reftaa.

Ye da ƈutna no calel ke, oxuu refna a ɗaay.

Da yoon a mbaaƭik kaa da mbaagna njal.

Na ƭat ale, da nqet fa Faaɓ ta retaa Saax Maak.

Ta layin ee, Faaɓ xar o waaƭkaa Saax Maak ?

Kaam ref o ƥasil, a moof maliraam.

Nuun koy, xar nu njalkaa Saax Maak?

Kaa i mbaaƭkaa calel ƈiid no taax kaa.

I njegee mece a refangee a qooq.

Ndaa I mbaaga ndoxondoox xa saaku kaaf mbaat maalo.

Wo koy, mbaa waagaa a toxondax xa saaku?

Xa saaku xe kaa meɗ lool na wo.

Kaam jeemkaa, um waagangee, um ɗeet lakas.

Da yoon a ndetaa baa mbad, a mbaaƭ o taadalin.

Ta ƥogoox, a ñaam, a mbondoox a ƭaan.

Da nqes a njangtoox ɗat le o yaal mbind ne.

No feet olaa da ndet a mbaaƭik calel.

Ta mbad no mangasiin leng a lay fo yaal um.

A yong o njalaa boo roog a yaar da nqaad.

Faaɓ fee mayeerna katan, no saaku feraand a yenu.

O saaku a ɓ iptin boo yoon um a ƴufgin.

Cerum fop a ɗomaa, yaa ta taneꞌna koy.

O yaal bitik fee layin ta moof a limaa saaku.

Ta ndef no calel boo neen a qaad a matiidu.

Da mbaaj, a lim o jeg den, faaɓ a hupiɗ.

Moon fo Faam a njik fop den, a nqaad.

Faaɓ a jik baa yoqiɗ a geek kaa ta riigtina.

Goy kaa waajanoogu ndiig a ret maa Ruul.

A laamitkin ne ta fiꞌkaa baa jeg ndiig mbaax.

Yaam kaa sogaa gar na saate fee.

Ndiig ne Goy a Ladamaan

Ruul a layin ee koo eetitkaa maa yaal saate.

O jeetaay fo ten yeegnoox boo ta ɗeganong lanq.

O watangaa maaga o sog o godik taxar ke.

Waaƭik ƥonax ke mbareena o njalit na qol axe.

Jaasi, helaar, rato, fo faam olaa duuftoona.

Waaƭik ax kaa duufoona no luuma ke.

Keene fop a xetangaa o cung boo na waxtu.

O seeƭ dox, ufin cung a teƥ ale.

Ruul ee ndiiki koy wo yoqatu teen.

Goy a lay ee a faaxa, caaxaan a faafa.

Ta ret a ɗeetik fog um ngir da mbaajan ndiig ne.

Da yoon a ngimaa, «seeko jimsaan ndiig ne guutuuna saxadkiro».

No yeng olaa a teƥ a peraand a xuƥand lanq.

Fop a nqes a nqiɓ a sareet ake a njof na qol akaa.

Goy a wootnooxaa we naa nqooxkaa.

Ruul a hiɓin a sareet a ɓeeriid no mbind naa.

Ta soƥ Goy fo ƥasil a maad o nqulwaa pay.

Ruul ee, kene refee Goy oo, mban o retkaa no qol.

Tee kaam garaa boo humin, kaam fokataa calir ke.

Ta rok na ndok nuu refna a ɗeetaa.

Ndax a jega oxaa waajna a tet na koƥ alaa.

Ta ɓaat o dakoox na ndok um a xuloox.

Oxuu garna na ƥiy axe a laamit ee xar xewu.

Da layee yaꞌin kaa jir, xoox um naa ɗomaa.

ƥaaɓaan ke ndiigaa, Goy a jiraanoox boo ndiig a goƭ.

Ñaamel mayatee, too tus fooree na qol axe.

Ke Goy a geekꞌina fop a fagaad.

A yengangaa, ta yoon fo ƥasil ne a ndet no qol.

A ndetangaa mene xaye, o feet da ndet no lakas.

Da fiꞌan boo njambat onqe may na saate fee.

Ye ta andna ee Goy oo fo ƥasil um.

Saate fee fop a saq caasi, wene xa ƭong.

Goy a xaad na koƥ fo ƥasilum a genaad taxar ke.

Muu ndiig a faditna ta yaqik na qol axe.