Seereer

Ndang o ndang

4

2018

Ce travail est disponible sous la licence Creative Commons Attribution 4.0 IGO. Sous cette licence, il est accordé le droit de copier, de distribuer, de diffuser et d’adapter ce document y compris à des fins commerciales selon les conditions énoncées sur le site électronique suivant :

https://creativecommons.org/

Ƭ aap Cangel

O jaɓ olaa no mbind Paaƭe fa Ŋale ............................................. 4

Ƈufig na bal Foofi laa ................................................................ 20

Gaagaañ supte wurus ............................................................... 38

Timaag fa Maakaan na saate faa .............................................. 52

Maakaan fa Timaag na ƭat o Ndakaaru ...................................... 68

Xa kiid axene fop, a teƥ ake mayee, peel ke ŋiis. Kaaga taxu boo Paaƭe fa Ŋale a mbaajaa sinjik no xur faa.

Ye saate fee a ngaꞌna keene, a ndalfo nqooy a den njoktoor. No nqet onqaa, oleng yoqee : goor fo rew a ngara.

O jaɓ olaa no mbind Paa ƭ e fa Ŋale

Na jeetaay feene, maak we lay a den ee foofi nee waasaa a ƭatum.

Saltigi fee ee : o hiid oleeke foofi fo ɓor a refkaa. Paaƭe a fool ee: Roog soom andu ke naa jegkaa. I nana ke nu layna ndaa Roog koy sequ fop.

Ŋale a ɓaat ta ee: waageerna waasaam, waagkiro waaseen.

Oxuu andeerna ke o ñaamkaa o feet, tiimi.

Yaam andkiro ke Roog a fiꞌkaa no ndiig a kar.

Fop ee kuƭum cel, maak waa a maar xa ton den.

Neene, ngoor kaa a ndet a mbigoox na xur faa.

A ndalfo mbaaƭik daaƭ, a teex fo xa ƥaak.

Da max saa sinjoyo na xur faa.

Maaga, da ñoow xa kiid xa mayu, a njeg ma ƥasil.

Rend koy, ndiig ne oxe jaaɓaa garaa.

Oxe hiiñaa too leek-leek o ɓemb roog ole a ɓalig ɗok.

Kirand ne xaye, a qeñ a maak a rokiid na saate fee.

Tigaa yoon fo o cogoñ o ɗomu olaa garna guutooxiid a sumaand.

Fop a ƈuf kam pind ke, a keƥ a kene a yen.

Tok kaana a mbombtoox, taxar ke a yenaa.

Ye und ale faafaa, foofi laa a fiyaa xa paasiind.

Yiif no tew Paaƭe a ret no ƥeem onqe gayikna.

Ta dalfo lay ee: weecaa ee Ndiixi gayku xaye de?

Mee, laya ndigil de, too sax koy ɓisee yoogoor.

Ta jang jaasi, o ɗoŋ fo teengaadeꞌum, a sag na koƥ.

Roog a deɓaa, Paaƭe a ñaaƴaa ñaaƈ no kaynaak, a yeŋnooxaa.

Ye ta retna baa goƭik, a yiifataa me naak ke mbarna.

Ta nan naak a loolandoor, nqoox naa bumba, rek ta kañ a Pura.

Pura Ngoy refu sund ne no nged onqe.

Naaga a fiyu a waaƭik o tan olaa Fara fo o Mbood.

Roog a deɓaa boo a ƭak galaas a samaa, a qayaandiin a ndaxraa.

Yaaga Paaƭe a ƴooku o ƥiy onqaa, no xoox laa no naak kaa.

Maa ta refna, oxaa jogoñel baa sendaa pat-pat.

Ndaa yoo keene refu a put no kaynaak.

A teƥ ale may-may, xaƴkiro cegel ke, yaam xa qol axe.

A foga no ke naa ɓaatan jom fa a saƭakinax.

Paaƭe a lay a Ndiixi ta xaad, ta yoq fo naak ke.

Ndiixi gimtee tigaa, naaga ta dal fo piiƭ a sag no mbind.

A gara baa fadiida to gaꞌee a ndok, tigaa jaaxlandin lool.

Ta foog ee kaa ta moꞌ, a soƥ foofi le ɗuudu tok ke.

Ke yoqna kañ ten refu mam wiin we a ndefu?

Yaam oxuu refna no tok kaa xonaa.

Me ta yiiftaa keene, yaꞌum, took ndaxar, a xooyan.

Ndiixi a daxaaƴoox a gaꞌ saate faye fop took taxar ke.

We mbaageerna a ŋaay sax a tuuñe bo took da ndamloox.

Ndiixi a fad took, a laamtaa ke taxna fop a ndef took.

O leng no we no ndaxar ne a layin ee: laamti yaay of.

Yaay faye layin ee, foofi le na teƥ ale ɗuudu tok ke fop.

Me ta refna, o ñoow, toki, fop oxe kam foofi le.

Ndiiki koy Roog faye simdiida, no njooxe ne, foofi le a ɓuusa.

Saate fee a mbudooxiida, ndaa pind ke owe kam foofi le.

O leng waagee sut tus, xa bool axaa, a siwo kaa.

Fop sax, a ƴuflandaan akaa ƥisa den.

ke yoqna oxe kam foofi le, jegel teɓ ke nen pambe paal.

O ñoow waagkatee jeg no xur fene.

Ye caate lakas ke a ngarna, wene at toki, waana o ñoow, da ndalfo njoktoor no pexey ƈufig.

Fop a njaɓ, Ŋale a sorxole ee: fa ngen faye ne felu !

A put ake ndiƈel fop a ñaam baa ngiñ a yer foofi.

Saasaax a ndoon taaga ee: a moƴkooga mos.

Nu nanꞌangaa falay fee no wiin we yaa nu mbaajaa.

Maaga Paaƭe yaal mbind a fadiidu, a yen no mosu ke.

Ŋale a layin ee, andateerna maa jofaa, O saktoox maa inooroona.

Paaƭe a doon taaga ee : kene taxu ngentand naangee yaqeel.

Ƥaaɓaan ke na koƥ ale fop, kaa da molikꞌu yaam o ñoow.

Ye da ngarna no saax laa naa xooyeel o mbulanding, nda ndoxodoox.

O hiid o feraand ole a fel boo da ndungtaa mbiɗel.

Maa mbiɗel a ndungteel a ndok, o ñoow loolkataand ma.

Ƈ ufig na bal foofi laa

Nqodoxoñiin, ƈooxiin owe meen, oxuu refna fiꞌaa mbindum.

Nqoɗoxoñ a lay aa Ƈoox ee, ati boob um ata teex.

A fiꞌa ngaan i mbokat mbiꞌ a ndok took.

Ƈoox a layin ee, o ngamb es onqe ne a doyaxam.

Um naangangaa teen carax, heboo ta ndeɓ a palamñaar.

Nqoɗu a lay baa son, ndaa ƈoox a dam me ta damna rek.

Ƈoox: fograandeem a ndok ñaal, o yeng a jalan.

Naaga, Nqoɗu a waaƭ daaƭ fa a teex a fiꞌa ndutum.

O hiid ole rend koy foofi le kaa mayood baa maam.

Na koƥ ale, peel ke owe maya fut fo foofi.

No taax ke, a ƭat ake, o leng waagee teen o ɓeer.

Foofi le fa a qayaandiin ake owe muu refna.

Taxar ke yenaa bo a paƈ den a siiñ faŋ.

O moƴ o may ole no we maxteena lanq ƥ or a yena.

Xaye hin, no nqes naa bo no yeng ole roog faye simidee.

A semb alaa ƈoox a may bo oxee tafil fa xa ƥ eem.

Maaga koy andatee me ta jofkaa, xa ƥ iy axe loolaa rek.

Ta dal fo ƴuf ɗuyanq ndaxar a xooy a nqoɗoxoñ:

- Yaa Nqoɗu, yaa Nqoɗu, wetankiraamo, mi fa xa ƥ ees.

- A semb alaa mi kaa mayin.

Yaa Nqoɗu a doonin ee andiro keene ?

- layaaxoong ee ati daaƭ um ata teex

- I mbokat o mbi ’ a ndok, o fa ñ .

- Reti bo roog a feed i ƭeet, yaam kaa o diyin. Ƈoox a ref na ƥuuƥ ale rek fa xa ƥiyum.

Ye roog a feedkataa, Nqoɗu a yirmin ba wetanin.

Yaaga a buga ta rok no ndut baa yoog xa ƥeem.

Ndaa yoo ndut ne no jul olaa no ndaxar ne a refu.

Too ndaxar ne a paƴ ake owe took, saxeeyo a lanq.

Ten taxu Ƈoox waagee o daaw o fimb ndaxar ne.

Yaa Nqoɗu ee, Ƈoox xa cungaa ? wetaam ndut ne.

Soo Ƈoox a layin ee, daawiim o fimb ole no ndaxar ne.

waagiim o ŋaay, ŋaayin xa ƥees.

Nqoɗu layee: cungi um fudooxiid, yaam faw i ngod a kag.

Yaa Nqoɗu a fudu a xooy njooxe

ne fop.

No ke jegna ta fiꞌ a sim a kot a kag.

Naaga, ƥaaɓaan ke fop a ndok na koƥ a saambaar alaa.

A mbaaƭaa a kag a saambaar, a ngeƈkan no ndaxar saambaar.

Ƥaaɓaan ke fop owe na koƥ ale, a ƈufgitin a ƈoox.

No ndut nqoɗu, no ndaxar naaga a kag ake ndoonkeel.

Ye roog a yaarkaa, a kag akaa sipel no ɗuga ndaxar naa.

Ƈoox fo ƥasilum a ŋaay, a soƥ a Nqoɗu fiꞌ ndut maak.

Nqoɗu layin ee waagataa moof mene fudooxaa, waaƭkaa ñaamel.

Xan i nqet bo ƭeet pexey taxu a ndok of mayinkatee.

Ƈoox a lay a Nqoɗu ee, a fodangaa mene sax a fel.

A keen ale mosa; boo andaa o pexum o son.

Xa ƥees axe a reeƭangee nuun, o mbaƈal a jeg.

Um waagangaan, o fokat fop um gidim a den.

Yaam ke da mbiꞌanaxama, oxuu xeefuuna, kaa jegino.

Ƥaaɓaan ke a lay o Yag fo Mbaafal da cooxit pexey.

Mbaafal a lay ee fat ta genik na xa baaƥ taxar ke.

Keene moƴu ñof a refangaa ee kaa ƈufgaa.

O yag a lay ee jaree keene, um gasaangaan, foofi rokkee.

Ta layel, a fiꞌel. Ta gasaana Ƈoox fo ƥasilum mbind nqas.

Da njang parig foofi a yipin no ke widna a semb ale.

Kuu yipeena rek lanq ke yag a picitna a ɓuusin.

O njooxe nqe mbokatoor, Ƈoox a lay a den fa yaa Nqoɗu.

Yaa Nqoɗu, wetu jeetaay le, a gidim fop no ƴufig ne ateena.

Ye Ƈoox a gidimkataa, xa lool a fiꞌu, baa falooxaa.

Fop ee kene jaree xetel, ke warna soom fiꞌe.

Fop a njookir a njal. May fog da njofoor moƴu may halal.

Caaba, kam a Sinig oo, fara fa Jaawle, o Ndaagaan fa Suxuup.

Na saate fee, o weer ole a ɗoma baa jeg cektir.

Ndeer Caaba fa Karjaan, o joc o niɓu reeƭu ma.

O joc olaa koy kaa ta dendꞌu fa xa qol fa xa ñar.

Xaye, waagiro lim taxar maak xarɓaxay a ndeer den.

Gaagaañ supte wurus

Taxar mayu kaa njegꞌina maaga njegatee : baan, nqojil, ƥuj, ndoŋ, fo lakas fo lakas…

Taxar keene, tig a fiyangaan, xan a moꞌ.

Xan a moꞌ, a ƥisloox o and ole da mbofna.

Keene fo kendum taxu boo o weer faaxee no saax.

O hiid ole naa garaa koy, saltigi ke a layayo teen.

Saltigi Saas a lay ee rend foofi may baa hup.

Saltigi Ñaaxar ee xan kaaf a may, aareer a may.

A doon teen ee xooxna o jeg, xooxeerna o jeg.

Kaaga atu a koƥ ale fop a figooxel, boo no xur fee.

Mbeel no Njam fee fiꞌna tiig xarɓaxay- ƭik jegee foofi,

O yaalum ee aareer a duufkaa maaga fa a ñaaw.

A mbeel Noowar it naaga, o yaalum ee kaaf a duufkan.

Fop owe mbaajanaa ndiig ne. Yaasam ta fadiid fa jam.

Ye bes a dakwiidkaa, ta deɓ, peel ke may, ngoor ke nduufik.

No feet olaa, fop a yong na tuup a aareer.

kaaf ke sax, aareer ke iit, xooxoox we yongateeyo no mbind.

O nqool, wiin we a mbiyaat a aareer, a mbaxaaw kaaf.

Mamuu deɓoona a ngidof, fop ee qac a xool.

We njirna boo mbaaganee a qoox den, kaa da ƴufgel.

Kaaga taxu boo baab Abiibu Seen, o qolum a xooxel.

No nqes jumaling leng, roog a deɓaa boo no kirand naa.

No yeng olaa, ta feꞌtin boo mbeet ne xool.

Naaga a yongtu, a deɓaa, a reftin bo roog a feedaxin.

Naa saltigi Saas a layitꞌuuna, a deɓa rend mayu lool.

Kaaga taxu boo paar fo gawul we no saate fee a nqesit mbak.

Fop a ngar no mbind Saltigi, rew we mboxaa mbecaa.

Ndut ne ngimaa a kim ndut ale saltigi:

“saltigi yee, o koor Njaay Ɓooɓ oo waaga soox le”.

A pamb akaa a mbak soox, boo ta saf, da mbak o ndakin.

Mbak o ndakin na fakeel maɗag we, na layaa batkeer.

Naaga rek, Saltigi a sutooriid na ndokum, a seq laar yaxgu.

O maxana le a dufel a las naak a taƥnel xa ƭeetoor.

Yaa ta sutuna, ndut na ngim:

“Mbondu bula yee, kalma koor no ndew, mbondu bula.

Saltigi a xuuƈ, a ret a gar, a pamb a kaa a ƥaat o lukuƴ:

“Lay ta woor ndaambaaw lay ta woor”.

- Mi layꞌu yee xan foofi may, foogaam ee a jega.

- Mi sedaam o lay ta wat, mi o ndaan geej o paal.

- Geej a ñaam fa roog a gat o ɓayum a sidaa.

- Geej a fuuŋ a fuuŋee, mbuuŋ naa wooratee.

Paar a dakin a tokol no nqaw.

Lay na to rend bo mbaan watee, a pamb a njiinong.

Kaaga taxu bo Paar fo yoonum a nqes no mbind Saltigi,

Ñaal ke mbaafaa, no pind ke, foofi le ɓuusee sen.

A paaɓ ake owe layaa, no pind ke fa koƥ ale.

Ye Sam-maak a retna no qolum, a soƥ a mbeel.

Me ta geenooxna, liƥ ke mbolatinooxaa, kaaf ke mbaagaand o nga ’ .

Taxar ke kam o qol ole owe kam foofi le no kupu meetar.

Sam-maak a gat a wetandoox ke ta soƥna no qolum.

Janko mbenda gat fo liƥ, a layee no qolum a damtu den.

Ke moƴna may na xa qol axe fop kaa da njaɓ.

Xar na refkaa pexey ke? Tufandeem ke fop asooya kam foofi le.

Ye o jaɓ ole a jangna xa qol axe, maak we nqet.

Maaga a ndamtu ee, xa qol axe njaɓna fat da suptel.

Fat xa qol axe ne njimbel a pataas, pompiteer, kaaf ɓasi.

Naaga a fiꞌte, tufandeem keene a saɗa foofi.

Ndiig ne sutoox, pataas, pompiteer fa ɓasi a naag xus.

Ke da njegna na xaaliis no kaaf fa aareer, a gija.

Ndike o jaɓ gefee ndiig. Fop oxe xota ne yiif a ñaaƴniteel.

Kaaga taxu boo, adni yiifof

njoktoor, no kuu jegna.

No komin Diya fee mbind Waali, a banj ake owe xus.

Ndeer mbind Waali fa a Siixaan, a jega a banj.

Da nqooyan Mbeel no Njam, ta xooxoogel maalo.

A banj alaaga, ɓeeru ndeer Jook ul fo Ngooc.

Maaga, da nqooyan a Mbeel Felu, ten wirlooxu boo o Neen.

Timaag fa Maakaan na saate faa

Peel keene fop, Timaag fa Maakaan a anda den.

Timaag fa Maakaan, a ndef o kiin fo cigeenum, a mboga faap.

Da ndimel no mbind leng, a maakit maaga, baa mbog a njangaa.

Da ndef xa teɓandoong xa yarooxu, a njaɓ a cang.

Ye ekol ke a mbegna, Timaag fa Maakaan a ndef na xa qol axe.

Mbaagee a qooq ndaa owe na xa qol axe.

Boo da nqesaa no qol, kaa ŋaaynel no pis ne.

A naangaa nqaadaa iitam, naaga. Tigaa fel a den boo njaɓee ngulu.

Xaye, o tooɗox oxe baab Semu kaa jir, boo garee no qol.

Timaag fa Maakaan ee kaa mbug o ƭoxand a tokoor den.

Makaan o tew oxe ee ten naa ŋaaykaa took.

Timaag ee, ten, ta fod a lanq a raxanan pis ne.

Tigaa a fi ’ tel ne ta wondniteena: Maakaan took, Timaag a lanq.

Maaku a ŋaay, Timaag a xufaa pis ne fo o yarum.

Ye ta ñaalna, Timaag ee Maaku nqija, fat ta ŋaay a jaɓanin.

Timaag a ŋaay Maaku a xufaa pis ne, Jegaan sequ masiin ne.

Ye da mbudooxna baa ngataa koy, nqeñ maak a daaw a den.

Took pis ne da ŋaayneena, da ndiid, ndaa Jegaan oxe dendaa fa den.

Batand ne oxe ɓalga bo ee ɗuk yam o ƴufaag.

Ye da ndokaa kam mbind ne, foofi le a garaa.

Da mbudu pis ne a ƈuf a ndokook lakas, soo a sooɓook.

Owe ƈufaa xulanqoo-xulanq, kam foofi le.

Na sooɓax ale, da qet fo we da mbogitna kalaas.

Waagayoo na sooɓax ale. Da ŋasaa, “kumba njaaxladuuna, jili oxaa feloonga”

Fa ŋas feene a ndeftu, a ndaxraa boo ta simid.

Oxuu refna a xaad no mbindum, Maakaan fa Timaag iit.

A qaat alaa ɗom, yaam a qaandiin ake na ƭat ake.

Ye Maakaan fa Timaag a mbadiidna, mbind den a nandtaa o maag.

Maakaan ee : xa kene koy, mbind a nandaa fo o maag?

Timaag a faƭ o donum, a lay naan a seeluumb.

Maakaan a waaƭ o loq a jootan bo no tok kaa.

Timaag iit a dal fo fi naaga baa fadiid no tok ke.

Da moofkaa, coow le yoɗoox, foofi le oxe no tok ke.

Fop a inoox, wene a seq a siwo, waana xa bool.

Da mbalaa a leelaa rek. Maakaan fa Timaag a ƥaat o ngumnoox.

O leng jegee maa wondooxoona, cong ke we sap fo foofi.

Wiin we mbalaa fop, Maakaan fa Timaag owe mbaaƭaa pexey ñofu.

Naaga, da ndet bo laqa mbind naa, fo darmba, a mbi ’ a ƥaaxaand.

Da mbiꞌ no tok ke xa yul da sag na ƥaaxaand alaa.

Maakaan a at a seng a ŋooɓne na xa yul axe.

Ye ta fadaa ndak fu ndukax, foofi

le fop a ɓuus.

Fodaag ole no maax ole fo le no

tok ke fop.

Maaga mboƥ ne a sutoortiidu me da ndeeƭna, a njalwaa.

Ke jaaxlandna fop, ten refu me foofi le ɓeerna baa ret.

Ye da mbadiidna, fop a ngar a mbid a den, a mboxaa.

Wiin we a laamtaa den ne da mbiꞌna bo foofi le ret.

Maakaan, a layee, foofi a daagangaa, kaa jegee a ƭat.

Kaaga taxu bo i mbaaƭik maa a ƭat a waagna reef?

Ye i mbidna mbind ne fo ke widuuna, i sofir o ga ’.

Kaaga atu xa kom axe i mbiꞌna no tok ke,

Xa kom axe, kaa sixel me foofi le a yoogoorna.

Foofi le a bal a jof na xa kom axaa.

Ndugin a seng ake, deku foofi le bo geenooxkee.

A ƥaaxaand ale fiꞌeena fokatu poofi ke a sut a den tafil.

Fop a mbuuq, a meeɓ mboƥ ne took a mbidaa, a gimana den.

Yaal saate fee a gar, a regid mbuud o yeng ole.

Ye wiin we njuꞌooxna baa ƈut, gawul we a lambasoox.

Wiin we owe ngaraa no mbuud ne, Maakaan fa Timaag yoqee.

Ye o mbec onqe fadkaa, saasaax, jaraaf fa farɓa a ngar.

Saasaax a lay ee, mbuud nene, Maakaan fa Timaag, taxun.

Den njaltu a yiif den baa njaɓ mbind ne foofi le jaɓꞌina.

Ekol ke owe sogaa mbeg, Maakaan fa Timaag a njanga a paax.

Faap den, kaa ta sawarnooraa den a mbanuu da njalna mosu na ekol.

Took keene Maakaan fa Timaag a mbaaj njoktoor fa faap den.

A ƭaap a ndeer den ke da laykaa boo ta ƴut.

Ye da njuꞌooxna baa ƈut, a ndetu na baab den.

Maakaan fa Timaag na ƭ at o Ndakaaru

Kam jeetaay le, faap den a laamit a den o jaf den.

Maakaan a layin ee ka da mbug o ndet maa baab Aliiw.

Baab Aliiw koy o Ndakaaru a refatu, ten fo ƥasilum.

Timaag a doon ta ee, yaam i njanga ne mbugitꞌanoona.

Faap fee lay ee : nuun kañ, kuu nu mbugna, naaga yoo.

Maakaan fa Timaag a ƭeetir, oxuu refna a muuƴoox.

Timaag waagatee o dam xooxum yaam kam fa mbelu.

Ta fool ee ndikee a cang a waaga at kuu refna!

Maakaan fee tiimoogna a dalfo laamit : mban i ndetkaa?

Faap faa a doon ee : ndapyoo, paase too ƈungaa.

Kom nuu o taadakaar a garna no saate fee, nu yoon fo ten.

Took kaaga, mboƥ naa a mbondook, ndaa ƭaankee.

Ke da mbondooxna fop, ƭaanee kaa ƭaaɗoogu. Den layun.

No nqes naa, Maakaan fa Timaag eetu yoku no mbind ne.

Muktee Paambir den sax, a moof, a jasnoor a njalooxaa rek.

Oxuu joonna den da moof, o andee qas a jega.

Ye maam den Sali a yokooxna, da ƈuf a laykin ke jegna.

Maam Sali a fox a simat, da mboolataa rek koy.

Maakaan a laamit a maam um, me da ndeefkaa a naangaa ndetaa.

Maam ee mosee o ret o Ndakaaru, ndaa Xooxaan a anda maaga.

Xooxaan a gar a lay a den a ƭat ale, fo pelaan ke.

O garangaa bo Fatik, xan o ga ’ me xa oto xe a mbeꞌaa.

O fadiid o Mbuur, saax maak, a jega jumaa fa mosu.

Boo sutooxan, o ƴook Sali no janoon, maaga otel ke ndefu.

Ye xooxaan a fagiɗkaa fa lay, o woto riidaa, ba korno.

Mboƥ naa ƈuf a mbatik kumpa, tigaa, baab Aliiw yoo, fo xooxum.

Timaag ee, keen refu mbaƭakaaci, a felooda baa hup.

Maakaan iit a ƴuf ee jegaam o nduk laalo, baab Moodu gara.

Ke baab Aliiw a simnaa kam mbind ne fop, Timaag fa Maakaan, ndeerun.

Oxene damin no ɓay o ñamaak, oxaana no janoon.

A inoor Kawlax to waagee joon too ɗapee a simin.

Baab Jegaan a layin a ƥis ale Timaag fa Maakaan.

Baab Aliiw a dalfo lay ee, fat da ngar, ndokooxyo toki nuun.

Ye baab Aliiw a fagiɗkaa, soƥa Timaag kam o oto le.

Maakaan o mat a ɓogooka baa gar, oxe ŋaayaa no oto le.

Maakaan fa Timaag owe no woto le a njofaa o Ndakaaru.

O oto le a ŋaaya godoroŋ fee, a waaƭik o Ndakaaru.

Ye ta sutooxaa saate fee, mboƥ ne yoɗaa xa ƥay asoor.

Xa oto xe mbaafraa, baab Aliiw oxe dama o ƴufnir ole ƥay ƭik.

Ke o oto le ƴufaa fop,Timaag fa Maakaan owe ƈoklooxaa rek.

Leek-leek da sag o ñamaak, leek-leek da sag njanoon, mbaa ƭeet mbaamir.

Ye da mbadiidaa Jamñaaƴo, a und a maak a gariid.

Timaag fa Maakaan ngaꞌatee dara, tige niɓaan kuruus.

Ndaa baab Aliiw a heƥanda a yomboñ ake no oto le.

Ɓaatnee, a teƥ alaa fadiid. Mbiyaam naa a wacacaa.

Oxe deɓaa, baab Aliiw oxe jootaa, ndaa foofi le maya.

A coot alee ne fo o woto a ndeftu baa mbad no mbind naa.

Maakaan fa Timaag a njaaxiɗ yaam foofi fo mayu.

Da laamit a baab Aliiw ke taxna foofi le daagit nene.

Baab Aliiw a lay a den ee, xa afnir a kaniwo ke njange.

Lanq fo ndoƭ ke wiin we ƥaxaa suxu a ƭat foofi le.

Mene leel ke fo ndoƭ ke na kaniwo ke a ƥaxeel ?

Na saate faa, ye foofi le jaɓna tok kaa, in suqtun.

Baab Aliiw a laamit a den pexey ne da sutitna foofi laa.

Da mbetandoox o koor oxe pexey ke da mbondinꞌina.

Baab Aliiw, a dalfo kañ a den no calel mosu den kaaga.

Baab Aliiw a doon ee, mene, masiin naa ɓuusaa foofi le.

A ɓuusangaan, a yipkin no maag olaa, mbaa maa ta waajaneena.

Mboƥ ne a lay a baab Aliiw ta ɓis a den no masiin kaa.

Baab Aliiw a ret fa den no masiin baabatin o jaɓ.