1

Seese-seese 2

Seese-seese

2

Pulaar

2018

Ce travail est disponible sous la licence Creative Commons Attribution 4.0 IGO. Sous cette licence, il est accordé le droit de copier, de distribuer, de diffuser et d’adapter ce document y compris à des fins commerciales selon les conditions énoncées sur le site électronique suivant :

https://creativecommons.org/

Ñalaande leɗɗe .................................................................... 4

Nafoore leɗɗe e puɗi ............................................................ 12

Biɓɓe leɗɗe .......................................................................... 20

Miin ne ko mi lujum ............................................................... 28

Ñiiri bunaa ........................................................................... 36

Loowdi deftere ndee

Hannde, Ɓokki noddii leɗɗe fof batu.

Wiyi mbaɗen haa enen ne ndañen ñalaande winndere.

Leɗɗe fof ndenndi mbiyi ko ɗum huunde moƴƴere.

Ñalaande leɗɗe

Wiyaa gooto fof yoo haal nafoore mum.

Kelli wiyi kañun heedi e baaji ɓurɗi tiiɗde.

Eeri wiyi ko miin ɓurani Fulɓe e ɓirdugal.

Maangoowi holliri no yimɓe njiɗiri ɓiɓɓe mum.

Duɓɓi haali ko faati e kokkooje wela ndiyam.

Pattuki siwtini ɗacce mum ɗe ngalaa lomto.

Ɓe ngoni e limtude nafooje mumen haa ɓooyi.

Ceekeewi ummii darii, naamnii konngol.

O wiyi jooni noon kaalen ngoƴaaji men ne.

Leɗɗe ngoytii ko neɗɗo waɗata koo e majje.

Ɗum ko feƴƴere ngam howde galleeji e gese.

Ɗuma ko goocgol haako e doggugol cate biltooje.

Jooni hono mbaɗaten haa kisen

e bone aadee.

Guuɓi wiyi, miin mi loŋat, miɗo

seeka comci.

Mucceteeki wiyi miin dee ko mi

wela ɓiɓɓe, seeɓa giye.

Diiŋaali wiyi hay gooto ƴeeŋataa

e am.

Gijili habri wonde ina suuɗa boɗle ñande goo.

Teeŋeewi wiyi ƴeeŋata mi tan ko ɓodel waandu.

Hankadi noon leɗɗe mbiyi enen alaa ko en nafataa.

Eɗen cuhra, eɗen cafra, eɗen ñammina, eɗen ɗuha.

Ndeen noon ina haani keɓen Ñalaande Winndere.

Leɗɗe e puɗi meeɗii noddude aadeeɓe batu mawɗo.

Ɗe mbiyi oɗon amen tampini

e feƴƴere.

Ndenne dee minen ko min nafoore mehre mehre.

Nafoore leɗɗe e puɗi

Mate on nganndaa lekki reeni aadee.

Leɗɗe cukkuɗe ɗee mballitta

e keewal toɓooji.

Minen kadi ngoni yumma safaara.

Ɗuum waɗi ko ñawndata kala wiyaa lekki.

Caggal ɗowdi amen, miɗen ngadda kadi haako.

Won e mon mo yiɗaa lacciri e haako.

Tee ngesa gerte ko maa min peƴƴee.

Laabi mawɗi, maa min lewee.

Lehe moƴƴe, ko maa min cehee kadi.

So leɗɗe e puɗi ŋakkii noon,

sooño arii.

Toɓo ustoo, jeereende jaaloo,

leydi rooytoo.

Ndeen noon, jawdi e yimɓe fof lohat.

Onon aadeeɓe, ngaree ngaawtee amen kala ɗo feƴƴaa.

Cuhree amen ɗo min ngoni e kisal fof.

Ngaree kaalden goonga e nafoore hakkunde men.

So wonaano sarɗi ladde ne,

puɗi kormee.

Yo gaynaako e demoowo fof ngon yimɓe Ooyefoore.

Ay, kulle ladde kam kaaldii haa njaɓii.

Lella e ñiiwa ko ɗoo ndurata haa kaara.

Minen ndeeni kooba e cewngu, jaawle e kuyeeje.

Mbaroodi reeni dunndu, dunndu reeni mbaroodi, abada.

Biɓɓe leɗɗe alaa ko ɓuri ɗum nafoore.

Ɗe ladde yoo ɗe wuro fof ko ɓesnooje.

Maango, kokko, banaana, ɓohe, boyle e boseeje.

Biɓɓe leɗɗe

Miin maangoore, han mi haalana on holi miin.

Nde yimɓe ngaawata mi ndee, miɗo famɗi.

Ko mi cuuɗiiɗo e les hoɓjere yoornde.

So hoɓjere ndee feccaama, mi yaltina ngeeƴu.

Mi waɗete e leydi leppundi haa soofa.

Mi wona toon haa ɓooya, hoɓjere fetta, seera.

Caggal ɗuum, jallungol yalta, wona lekkel.

Ngel daroo noon, fuɗɗoo waɗde barwalli ɗiɗi sot.

Wiyee hayyoo maangowel fuɗii ɗoo, yo reene.

Ngeel ɗoon lekkel wontoyta lekki mawki, neeneewi kii.

Haa ɓooya, piindi waɗa, ñaaki ngara mbaɗta wommbude.

Ɓikkon puɗɗoo feeñde e ceɓmeeje caton.

Maangoowi mawnii, waɗii maangooje baŋ yoo baŋ.

Ɗee ko ɓutte beeltuɗe haa fayi leydi.

Ɗeya ko puɗɗiiɗe ɓenndude haa mbaɗti oolɗude.

On njiyii no ɓanndu foti jooni mawnude.

Mi wonaa gerefal, ko leydi ndii tan jaɓi.

Miin wonnoo ngeeƴu ɓolu, mi wontii kadi maangoore.

Reedu ƴuufii, ɓanndu ŋeerii, ñamri wontii suukara.

Ƴeewee kadi ɗo ɓinngel kesel suuɗii.

Miin e neene, holi heen mo jibini oya.

Sewosewo ne ko e puɗi ummorii

haa jooni.

Nafoore mum e ñaamde e cellal ina laaɓi.

Tamaate, follere, jaheere, ko e leƴƴi lujum jeyaa.

Miin ne ko mi lujum

Miin ne ko mi wuuduru, mbaɗtee kam heen.

Buudol jibinta mi, jiidaa e lekki kore noon.

So fuɗii, layat wertoo walla wooda ɗo ŋabbi.

So mi waggiɗii miɗo defee,

mi ñaamee.

So mi ƴoƴii noon, miɗo heewi mbaadiiji.

Miɗo wona faandu, boloŋ, horde e korel fof.

Faandu nduu na wona yooɓordu ndiyam walla yonkirdu.

Boloŋ, rewɓe na piya ɗum, na njima yelaa.

Paali boloŋ na mbiyee kadi kumballi.

Miin korel ne, miɗo wiyee ñedugel, miɗo yardee.

So sukaaɓe na mbaɗa gooɓe jiile, miin huutortee.

Debbo cippoowo, ko miin ñeɗirta, ɓetira kosam mum.

Miin horde mawnde, miɗo wiyee kadi tumbude.

Mi yahat jehre, mi ɓiroyat, mi fenndat kosam.

Kono haɗaani mi wonnoode sewosewo e cukaagu dee.

Sabu ndeen, nde min ngoni poƴƴolli, ko buudi.

Miɗen ndefee, min mbaɗee cakkudi lacciri cahaandi.

Min keewi ɓenndude ko sahaa dabbunde ƴoƴnde.

Yimɓe mbiyi lacciri buudi ina moƴƴi e neɗɗo.

Waɗde noon, buudol, ngannden ina heewi nafoore.

Buudol kadi jibinta ko wiyetee koo kore Waalo.

Demmba e Bojel meeɗii renndude lahal ñiiri bunaa.

Ñiiri ndii noon na defaa haa ɓenndi, waɗaa nebbam sirme.

Uurngol ngol na iwra ɓaŋ yoo baŋ.

Ñiiri bunaa

Ñiiri ndii waɗirtee ko gawri ndiimiri ndi lootaaka.

Bunaa oo ko liɗɗi joorɗi e basalle.

Defee haa ɓennda, rottee, lañee, liyee nebbam, ñaamee.

poobar

Lahal ñiiri addaama, Bojel na yiɗi ammbude Fowru.

Wiyi Demmba addoy ceeli daande maayo ɓeyden heen.

Demmba waɗi ɓerɗe ɗiɗi, kono wattindi jaɓi.

Fowru ruŋii tan, Bojel fooɗi lahal wiyi acaa, ñaamen.

Kam e yimɓe mum, ɓe ñaami haa laaɓi.

Ɓe lawƴi lahal, ɓe kippi, ɓe nduttiri.

Demmba heñii, jaabi, fayi daande maayo haa yottii.

O laari banngeeji fof alaa ɗo yiyi ceeli.

O miijii noon Bojel fewjanii mo kadi bonnde.

Demmba yowtii na ara, na fitni no feewi.

O naati, o tawi Bojel e yimɓe mum.

Eɓe njooɗii, eɓe ndeƴƴi, tawi lahal alaa ɗoon.

Fowru wiyi hol ko oo bone woni.

Tan Bojel woykinii, woni e ƴusde, seese seese.

Demmba wiyi aan baaɗ am hol ko waɗi.

Bojel wiyi ko hoɓɓe ngari ɗoo jooni.

Eɓe ngardi heege muusnge, ɓe tottaa lahal men.

Ko ɗuum tan dee woni ko woyni mi.