នៅក្នុងវើលវ៉ាយវិប

Roopa Pai

តើប្អូនធ្លាប់ឮអំពីបណ្ដាញទូទាំងពិភពលោក ឬវើលវ៉ាយវិប(WWW - World Wide Web)ដែរឬទេ? មិនធ្លាប់ទេ? មិនអីទេ! ឥឡូវ តើប្អូនធ្លាប់ឮអំពីអ៊ីនធឺណិតដែរឬទេ? ធ្លាប់មែនទេ? ល្អ! ប៉ុន្តែ តើអ៊ីនធឺណិតជាអ្វី? តើប្អូនឆ្លើយថា «ខ្ញុំដឹងមិនច្បាស់ទេ តែខ្ញុំដឹងថា គេប្រើជាមួយកុំព្យូទ័រ» មែនទេ? ប្អូនឆ្លើយត្រូវហើយ វាពិតជាបែបនេះមែន។ ប៉ុន្តែ វាមិនមែនជាចម្លើយពេញលេញទេ។ ចុះចម្លើយដូចម្ដេចទើបពេញលេញ? អឺ... យើងត្រូវការអ្នកជំនាញ ដើម្បីឆ្លើយ។ ប្អូនដឹងទេថា ខ្ញុំស្គាល់មនុស្សដែលដឹងចម្លើយ។ គាត់តែងតែនៅក្បែរៗកុំព្យូទ័រ។ ហេតុដូច្នេះហើយ យើងនាំគ្នាទៅរកកុំព្យូទ័រ ឥឡូវនេះតែម្ដង។

សួស្ដីណេទីគូទី! នេះជាកុមារមួយក្រុម ដែលចង់ជួបឯង! ចេញមក! ចេញមក! ឯងនៅឯណា? នោះចេញមកហើយ! ក្មេងៗឆាប់និយាយថា «សួស្ដី» ទៅ! ហើយកុំយល់ច្រឡំ ដោយសារភាពគួរឱ្យស្រលាញ់ និងទំហំរបស់គេណា។ គេផ្ទុកព័ត៌មានច្រើនណាស់ ក្នុងក្បាលដ៏តូចនេះ។

ណេទីគូទី អើយ! នេះជាអ្វីដែលក្មេងៗទាំងអស់ចង់ដឹង។ តើអ៊ីនធឺណិតជាអ្វីទៅ? អូ៎... សំណួរនេះពិតជាធំណាស់។ អត់អីទេ តោះចាំមើលខ្ញុំធ្វើវា ឱ្យងាយស្រួលយល់។ ពាក្យ ​​អុីនធឺណិត (ពាក្យពេញ គឺ បណ្ដាញត ភ្ជាប់គ្នា INTERNET - INTERconnected NETworks') សំដៅទៅលើការប្រមូលគ្នារបស់កុំព្យូទ័រ យ៉ាងធំមួយជុំវិញពិភពលោក ដែលភ្ជាប់គ្នា​ទៅវិញ​ទៅមក។

កុំព្យូទ័រទាំងនោះអាចជាកុំព្យូទ័រធំៗ (ដូចជា កុំព្យូទ័រនៅក្នុងបន្ទប់ស្រាវជ្រាវ ឬកុំព្យូទ័ររបស់រដ្ឋាភិបាល) កុំព្យូទ័រលើតុ (ដូចជា កុំព្យូទ័រដែលប្រើនៅក្នុងធនាគារ និងមជ្ឈមណ្ឌលកុំព្យូទ័រ) កុំព្យូទ័រយួរដៃ (ដូចជា កុំព្យូទ័រដែលយើងអាចស្ពាយយកតាមខ្លួន) ទូរស័ព្ទដៃ (ដូចជាឧបករណ៍ដែលរោទ៍ឮៗរំខាននៅក្នុងរោងកុន) និងរាប់ទាំងឧបករណ៍ភ្ជាប់កាសតូចៗ​សម្រាប់​ស្តាប់​ចម្រៀងជាដើម ដែលហាក់ដូចជាដុះចេញពីត្រចៀកមនុស្ស។

កុំព្យូទ័រទាំងអស់នោះ អាចភ្ជាប់គ្នាតាមរយៈខ្សែភ្លើង និងខ្សែកាប។ ខ្សែកាបទាំងនោះអាចដាក់នៅលើដី ក្រោមដី និងក្រោមសមុទ្រ (សម្រាប់កុំព្យូទ័រធំៗ) ឬក៏តភ្ជាប់ដោយមិនប្រើខ្សែ (ដូចជាកុំព្យួទ័រយួរដៃ ទូរស័ព្ទ ឧបករណ៍ស្តាប់តន្រ្តីជាដើម)។ ដូចនេះពួកឯងមិនចាំបាច់អង្គុយនៅមួយកន្លែង ហើយប្រើកុំព្យូទ័រដោតដុំអគ្គិសនី ភ្ជាប់អ៊ីនធឺណិតទេ។ ពួកឯងអាចភ្ជាប់ជាមួយពិភពលោកបាន សូម្បីតែកំពុងធ្វើដំណើរក៏ដោយ។

អស់ហើយឬ? យើងស្មានថា អ៊ីនធឺណិត គឺប្រើដើម្បីនិយាយជាមួយមិត្តភក្ដិ ទាញយកចម្រៀងកុន កក់សំបុត្រមើលភាពយន្ត និងស្វែងរកព័ត៌មានសម្រាប់ធ្វើកិច្ចការសាលា និងរកស្វែងរកលេខ​ទូរស័ព្ទរបស់​មន្ទីរពេទ្យ! ប៉ុន្តែវាមិនមែនជាអ៊ីនធឺណិតទេ។ អ្វីៗទាំងអស់នេះជាផ្នែកមួយដ៏អស្ចារ្យពិតប្រាកដ គឺរបស់ដែលគេហៅថា... ចាំបន្តិច... គេហៅថា វើលវ៉ាយវិប! វើលវ៉ាយវិបនេះ យើងនាំគ្នាហៅថា W3 ជាការប្រមូលផ្ដុំយ៉ាងច្រើននៃរបស់ដែលយើងនាំគ្នាហៅថាទំព័រ (សព្វថ្ងៃនេះ មានទំព័រសាធារណៈប្រហែល៤០ពាន់លាននៅលើW3)។

គេហទំព័រអាចផ្ទុកព័ត៌មានក្នុងទម្រង់ជា អក្សរ តួលេខ រូបភាព ចម្រៀង វីដេអូ និងទិន្នន័យជាច្រើនទៀត។ ការប្រមូលផ្តុំគេហទំព័រ ( ឬ W3) មាននៅលើអ៊ីនធឺណិត ដែលយើងអាចមើលតាមរយៈកុំព្យូទ័រ ទូរស័ព្ទ និងឧបករណ៍ស្តាប់តន្រ្តីរាប់លានគ្រឿង។ អ៊ីនធឺណិតគឺជាបណ្ដាញក្នុងបណ្ដាញដែលភ្ជាប់ដោយកុំព្យូទ័រ កុំព្យូទ័រយួរដៃ បន្ទះថាប្លិត និងទូរស័ព្ទ។ W3 គឺជាការតភ្ជាប់គេហទំព័រនៅលើអ៊ីនធឺណិត។ ដូចនេះ W3 គឺមិនមែនជាអ៊ីនធឺណិតទេ ប៉ុន្តែវាជាផ្នែកមួយនៃអ៊ីនធឺណិត ដែលជាផ្នែកមួយអស្ចារ្យជាងគេ។ ប្រសិនបើឯងធៀបអ៊ីនធឺណិតទៅ និងភោជនីយដ្ឋាន W3 នឹងក្លាយជាម្ហូបល្បីជាងគេនៅក្នុងហាង។ ហើយស្លាបព្រាដែលឯងប្រើសម្រាប់ញ៉ាំអាហារនោះគឺ «កម្មវិធីស្វែងរកគេហទំព័រ Web Brower»។

អូ៎! ឥឡូវឯងធ្វើឱ្យពួកខ្ញុំឃ្លានហើយ ណេទីគូទី! ប៉ុន្តែ ពួកយើងនៅតែចង់ដឹងទៀតថា តើអ្វីដែលធ្វើឱ្យ W3 ពេញនិយមបែបនេះ។ បាន! W3អស្ចារ្យណាស់ ព្រោះវាមានអ៊ីម៉ែល ដែលអាចឱ្យអ្នក​ផ្ញើសំបុត្រទៅ​កាន់មនុស្សគ្រប់គ្នានៅជុំវិញពិភពលោក ហើយគេអាចទទួលបានក្នុងរយៈពេលមិនដល់មួយនាទីនោះទេ! បើអ្នកផ្ញើសំបុត្រដដែលនោះទៅកាន់នរណាម្នាក់នៅប្រទេសអាមេរិក អ្នកនឹងចំណាយពេលអស់១៥ថ្ងៃ ហើយសំបុត្រនឹងផ្ញើទៅដល់គេតាមរយៈប្រៃសណីយ៍។ ហើយអ្នកអាចនឹងចំណាយប្រាក់ច្រើនផងដែរ ប៉ុន្តែបើអ្នកប្រើអ៊ីម៉ែល អ្នកមិនអស់ប្រាក់ទេ។

កម្មវិធីស្វែងរក - ដែលជួយអ្នករកឃើញអ្វីជាប្រយោជន៍ និងឥតប្រយោជន៍! ព័ត៌មានពីប្រធានបទ​ច្រើនរាប់លាន​ខុសប្លែកពីគ្នា។ អ្នកប្រហែលជាចង់ដឹងថា តើទន្លេហ្គាងហាហូរកាត់រដ្ឋណាខ្លះ ឬចង់ដឹងថា តើរូបតំណាង​សេរីភាព​មាន​រូបរាងដូចម្ដេច។ អ្នកអាចជាចង់ស្ដាប់ចម្រៀងក្នុងកុនថ្មីៗ ពីតារាដែល​អ្នកពេញចិត្ត ឬក៏មើល​រឿងភាគដែលមិនបានមើល។ អ្នកប្រហែលជាចង់ដឹងពីពិន្ទុការប្រកួតដណ្ដើម​ពានរង្វាន់​បាល់ទាត់​ពិភពលោកលើកទី២០ ឬ ចង់ដឹងថា តើនៅមានសំបុត្ររថភ្លើងពីម៉ុមបៃទៅប៉ុណេសម្រាប់ថ្ងៃស្អែកទេ។ បើសិនជាកុំព្យូទ័រនរណាម្នាក់ភ្ជាប់អ៊ិនធឺណិត​នៅទីណាមួយនៅលើពិភពលោក​ បានសម្រេចចិត្តចែកចាយ​ព័ត៌មានដល់​ពិភពលោក ហើយបង្ហោះនៅលើW3 អ្នកនឹងអាចរកឃើញភ្លាម មិនអស់លុយទេ!

ប៉ុន្តែ ណេទីគូទី! វាមានដល់ទៅរាប់ពាន់លានទំព័រឯណោះ។ តើធ្វើយ៉ាងម៉េច ដើម្បីស្វែងរកទំព័រដែលឯងចង់រក? ងាយស្រួលទេ! រាល់ទំព័រនីមួយៗមានអាសយដ្ឋានរបស់ខ្លួន ដែលជួយ Web browser របស់អ្នកស្វែងរក​ទំព័រនោះ។ វាដូចជាអាសយដ្ឋានផ្ទះរបស់អ្នក ដែលជួយឱ្យអ្នករត់សំបុត្រ​អាចរកឃើញផ្ទះ​របស់អ្នកយ៉ាង​ដូច្នោះដែរ។ បែបនេះហើយ ប្រសិនបើអ្នកស្គាល់អាស័យដ្ឋានទំព័រនោះ អ្នកអាចភ្ជាប់ទៅវាបានភ្លាមៗ។ ចុះបើសិនជាមិនស្គាល់អាសយដ្ឋានទំព័រនោះវិញ? គ្មានបញ្ហានោះទេ! អ្នកអាចប្រើប្រាស់សេវាកម្មដ៏អស្ចារ្យមួយដែលគេហៅថា «ម៉ាស៊ីន​ស្វែងរក» ដែលមាននៅលើW3ស្រាប់ ដើម្បីជួយសម្រួលដល់អ្នក។

ការចែករំលែក - ជួួយអ្នកចែកចាយនូវអ្វីគ្រប់យ៉ាងដែលអ្នកចង់បាន ចាប់តាំងពីបទចម្រៀង​ដែលអ្នក​ចូលចិត្ត រូបភាពសត្វចិញ្ចឹមរបស់អ្នក វិធីដ៏ឆ្លាតវៃមួយក្នុងការដោះស្រាយលំហាត់គណិតវិទ្យា រហូតដល់គំនិត​ដ៏ល្អរបស់អ្នកក្នុងការចាត់ចែងសំរាមតាមផ្លូវ ជាមួយមនុស្សគ្រប់គ្នាលើពិភពលោកនេះ។ ពុំមាននរណាម្នាក់មានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងលើអ៊ីនធឺណិត ឬក៏W3នោះទេ ហើយមិនមានរដ្ឋាភិបាលណា​មានអំណាចគ្រប់គ្រងលើវាឡើយ* ដូចនេះអ្នកមិនបាច់សុំការអនុញ្ញាត​ពីនរណាម្នាក់មុន​ពេលចែក​រំលែកទេ។ គិតមើលមើល៍ថា វាអស្ចារ្យប៉ុណ្ណា! រហូតមកដល់ពេលនេះ មានសៀវភៅ រឿងភាគ ទូរទស្សន៍ និងការសែតផ្ដល់ព័ត៍មានដល់អ្នក វាអាចនិយាយមកកាន់អ្នកបាន តែអ្នកមិនអាចឆ្លើយតបទៅវិញបានទេ។ ជាមួយនឹងW3 អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងបានផ្លាស់ប្តូរ។ អ្នកអាចស្ដាប់ ហើយក៏អាចឆ្លើយតបបានដែរ ហើយអ្នកមិន​ចាំបាច់ជាជនសំខាន់ ឬក៏ជាមនុស្សធំ ដើម្បីធ្វើវានោះទេ។ នេះជាអ្វីដែលធ្វើឱ្យW3អស្ចារ្យ គឺវាផ្ដល់ឱ្យមនុស្សគ្រប់គ្នាដែលប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិត មានសំឡេង។ *ទោះជាយ៉ាងណា រដ្ឋាភិបាលពិតជាគ្រប់គ្រងលើអ៊ីនធឺណិតនៅក្នុងប្រទេសរបស់គេ។ រដ្ឋាភិបាលថែមទាំងបិទអ៊ីនធឺណិត ដើម្បីមិនឱ្យពលរដ្ឋរបស់គេចូលមើលបាន ហើយរដ្ឋាភិបាលខ្លះធ្វើបែបនេះក្នុងរយៈពេលខ្លី ឬវែង។

អស្ចារ្យមែន ណេទីគូទី! ឥឡូវនេះពួកយើងដឹងថា ហេតុអ្វីបានជាអក្សរ W2 នៅក្នុង W3 តំណាងឱ្យ វើលវ៉ាយ ហើយ ប៉ុន្តែហេតុអ្វីក៏អក្សរទីបី គេហៅថា វ៉េប? តើអ៊ីនធឺណិតគេហៅថា វ៉េប មែនទេ? សំណួរល្អ! អ្នកនិយាយត្រូវហើយ អ៊ីនធឺណិតគឺជា វ៉េប (ព្រោះកុំព្យូទ័រទាំងនោះតភ្ជាប់គ្នាជាប្រព័ន្ធ) ។ ទុកឱ្យខ្ញុំពន្យល់! អ្នកទាំងអស់គ្នាចាំទេថា គេហទំព័ររាប់ពាន់លាននៅក្នុង W3 បានមកពីណា? ពួកវាកើតឡើងតាមរយៈការតភ្ជាប់គ្នា (Hyperlinked)។ មានន័យថា អ្នកអាចស្វែង​រកពី​គេហទំព័រពីមួយទៅមួយគ្មានដែនកំណត់។ ឥឡូវនេះអ្នកដឹងហើយថា W3 ក៏ជាវ៉េបដែរ ជាវ៉េបដ៏ធំនៃចំណេះដឹងព័ត៌មាន និងការកម្សាន្តសម្រាប់មនុស្សទូទៅ។

ពួកយើងយល់ហើយ។ ឥឡូវពួកយើងចង់ដឹងថា នរណាជាមនុស្សដ៏សែនឆ្លាត ដែលបាន​បង្កើតគំនិត​នេះឡើងមក? ខ្ញុំស្មានថា អ្នកនឹងមិនមានសំណួរនេះឡើយ។ ដើម្បីឆ្លើយសំណួរនេះបាន យើងត្រូវត្រលប់ទៅ២០ឆ្នាំមុន​ នៅមន្ទីរពិសោធន៍នុយក្លេអ៊ែរ CERN នៅប្រទេសស្វីស។ មានអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តជាច្រើនដែលធ្វើការ​នៅមន្ទីរពិសោធន៍ និងមកពីមន្ទីរពិសោធន៍​ផ្សេងៗនៅទ្វីបអឺរ៉ុប ​បានរួមគ្នាធ្វើការក្នុងគម្រោងមួយនេះ។ ប៉ុន្តែ ពួកគេមិនមានវិធីចែករំលែកការងាររបស់ពួកគេឱ្យលឿន និងងាយស្រួលបាននោះឡើយ។ ពួកគេត្រូវធ្វើដំណើរទៅមន្ទីរពិសោធន៍របស់អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តនានា ឬប្រើប្រៃសណីយ៍ និងសេវាផ្ញើឯកសារ ដើម្បីឱ្យក្រុមដទៃ​ទៀតបានដឹងអំពីដំណើរ​ការ​​ការងារ​របស់ខ្លួន។

អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តជាច្រើនទៀតនៅ CERN​ ដែលមានឈ្មោះថា Tim Berners Lee បានចាប់ផ្តើមមានអារម្មណ៍ធុញថប់នឹងរឿងនេះ ដូច្នេះគាត់បានសម្រេចចិត្តស្វែងរក​វិធីថ្មី​មួយ​ដែល​អាចចែកចាយព័ត៌មានឱ្យកាន់តែល្អ និងរហ័ស។ គាត់បាននឹកឃើញនូវគំនិត​មួយធំដែលមាន​ឈ្មោះថា "hypertext" ដែលជាវិធីផ្សារភ្ជាប់ព័ត៌មាន​ទាំងអស់​ជាមួយគ្នានៅលើកុំព្យូទ័រ ដើម្បីធ្វើរឿងនោះ។ គំនិតនេះមានប្រសិទ្ធភាពយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ CERN ធ្វើឱ្យអ្នករាល់គ្នាសប្បាយរីករាយយ៉ាងខ្លាំង។ បន្ទាប់មក Tim Berners Lee​ ក៏មានគំនិតធំសំខាន់ទីពីរ។

គាត់គិតថា ការបង្កើតឡើងរបស់គាត់នឹងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់ប្រជាជនផងដែរ និង គិតថា វាអាត្មានិយម​បើសិនជាទុកវាប្រើសម្រាប់តែ CERN។ គាត់បាននិយាយជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំនៅ CERN និងបាន​បញ្ចុះបញ្ចូល​ពួកគេ ដើម្បីឱ្យគាត់អាចចែករំលែកគំនិតនៃ hypertext ទៅកាន់អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តផ្សេងៗទៀត​ទូទាំងពិភពលោកដោយឥតគិតថ្លៃ។ ពួកគាត់ក៏យល់ព្រម! Berners Lee បានចែករំលែកគំនិតរបស់គាត់ និង ជំរុញអ្នករាល់គ្នាដែលគាត់បានចែករំលែកជាមួយឱ្យ​កាន់តែប្រសើរឡើង ឬបន្ថែមអ្វីៗដោយសេរីតាម​ដែលគេប្រាថ្នា។ គំនិតដែលអាចតភ្ជាប់ និងចែកចាយព័ត៌មានដោយឆាប់រហ័សពីគ្រប់ទីកន្លែង​នៅលើ​ពិភពលោក​គឺ ពិតជាមានអនុភាព និងគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៏ខ្លាំងណាស់ដែលធ្វើឱ្យមនុស្ស​រាល់គ្នាចាប់ផ្តើម​ប្រើប្រាស់ hypertext។ ដោយសារមនុស្សរាល់គ្នាអាចប្រើគំនិត​របស់ពួកគេដើម្បីធ្វើឱ្យវា​កាន់តែល្អប្រសើរឡើង មនុស្សទូទាំងពិភពលោកគិតថា ពួកគេជាម្ចាស់របស់ Internet គិតថា internet ជារបស់ពួកគេដែលជារឿងដ៏អស្ចារ្យមួយ។

នៅត្រឹមឆ្នាំ ១៩៩៣ W3 មានការប្រើប្រាស់យ៉ាងច្រើន ដោយមានមនុស្សរាប់លាននាក់បានប្រើវា។ នាពេលបច្ចុប្បន្នមានមនុស្សជាង២ពាន់លាននាក់បានប្រើប្រាស់ W3 ប្រមាណជា មួយ​ភាគបី​នៃប្រជាជន​នៅលើពិភពលោក! អឺ... ការរស់នៅនឹងមិនដូចសព្វថ្ងៃនេះទេ បើលោក Tim Berners-Lee មិនមានចិត្តល្អនោះទេ? ពិតណាស់! ដូចនេះតើអ្នកគិតថា យើងគួរតែកោតសរសើរគាត់ និងW3 ដោយស្រែកជយោៗ ឬទេ? យើងគួរតែសាទរ! យើងគួរតែសាទេ! តោះ យើងស្រៃកសាទរចំពោះ​លោកBerners Lee និងW3។ ជយោ!

Brought to you by

Let's Read! is an initiative of The Asia Foundation's Books for Asia program that fosters young readers in Asia. booksforasia.org To read more books like this and get further information, visit letsreadasia.org .

Original Story Inside the World Wide Web, author: Roopa Pai . illustrator: Delwyn Remedios. Published by Pratham Books, https://storyweaver.org.in/stories/5205-inside-the-world-wide-web © Pratham Books. Released under CC BY 4.0.

This work is a modified version of the original story. © The Asia Foundation, 2018. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0.

For full terms of use and attribution, http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/