बोंडा आणि देवी

Author: Roopa Pai

Illustrator: Jit Chowdhury

Translator: Suneeta Katti

"परत एकदा! परत एकदा त्यांना रचून ठेव बोंडा! मला दुसऱ्या बाजूनं येऊन धडक द्यायचीय त्यांना!"

क्षणभरही अळं टळं न करता, जराही न चिडता बोंडा ते चेपलेले बॉक्सेस परत एकावर एक रचायला लागला. त्यांना असं रचायची त्याची ही पन्नासावी वेळ होती.

मी माझ्या वेगवान टर्बो इंजिनची स्पीड आणखी वाढवली. भ्रूम... भ्रूम... आणि डोलार्‍यावर उजवीकडून हल्ला चढवला आणि धम्म!

बोंडानं रचून ठेवलेले सगळे बॉक्सेस माझ्या आजूबाजूला धडाधड पडले. मी आपली आनंदानं किंचाळतेय आणि माझ्या सभोवार धडामधाड करत तो डोलारा कोसळतोय. जाम मजा आली!

बोंडाही टाळ्या वाजवत जोरजोरात हसत राहिला. अगदी पहिल्यांदा डोलारा कोसळल्यावर हसला होता तसाच जोरजोरात.

बोंडा! माझा जिवाभावाचा मित्र. असा छान घनिष्ठ मित्र असेल का कोणाचा? विशेषतः माझ्यासारख्या व्हीलचेअरवरच्या, मुलीचा तर नाहीच आहे कोणी...

माझं नाव आहे देवी आणि हे साल आहे इ.स. २०८५.

माझे आजोबा सारखं सांगत असतात की खूप वर्षांपूर्वी म्हणजे इ.स. २०१६ मध्ये, ते माझ्या वयाचे असताना जग खूप वेगळं होतं. त्यानंतर ते झपाटयानं बदललं. आता गर्दी चिक्कार वाढलीय पण नशिबानं हवा जास्त शुद्ध झालीय .बहुतेक सगळी वाहनं विजेवर किंवा सूर्यशक्तीवर चालतात ना! अपघातांची संख्या खूप कमी झालीय. त्याचं कारण आहे मोटारगाडया ड्रायव्हरशिवाय, आपल्या आपण चालतात, जास्त सुरक्षितपणे. तेव्हापेक्षा झाडं आणि जंगलं कमी झालीयत. पण जास्तीत जास्त झाडं सारखी लावली जाताहेत हे मात्र चांगलं आहे.
माझे आजोबा सांगतात की खराखुरा बदल झाला आहे तंत्रज्ञानात. म्हणजे २०१६ मध्येही तंत्रज्ञान होतंच पण आत्ता आहे तसं ते अजिबात नव्हतं. त्यानंतरच्या तंत्रज्ञानानं जीवन खरंच खूप छान केलं. हो, माझं जीवन तर खरंच खूप छान केलं. त्यानंच मला खूप जिवाभावाचा मित्र दिलाय.

हा बघा माझा जिवलग मित्र बोंडा. पुठ्ठयाच्या बॉक्सेसचा मस्त डोलारा उभारणारा, मला कधीच सोडून न जाणारा, माझा लाडका आणि रोबो मित्र!

हं! तुमचे डोळे मोठाले झालेले दिसताहेत मला. माझा मित्र कोण आहे हे ओळखू शकला नव्हता ना तुम्ही? पण थोडासा विचार करून बघा. दुसरा एखादा मित्र जराही न कुरकुरता, तेवढ्याच उत्साहानं पन्नासदा असा
मस्त डोलारा उभारून देईल का तुम्हाला? आणि प्रत्येक वेळेस तो तितकाच चांगला होईल का? नाही ना?

बोंडा: अगदी खरंय! माणसं आमच्यासारखी सतत बिनचूक कामं करत नाहीत. सारखं तेच ते काम करून त्यांना ’कंटाळा येतो म्हणे. (आता ’कंटाळा’ म्हणजे काय हे मला माहीत नाही. त्यामुळे मला नका विचारू.) शिवाय माणसं आजारी पडतात. त्यांना सारखं बाथरूमला जावं लागतं. छे! मी येण्यापूर्वी माणसं कशी काय कामं करत होती की!

पण बोंडा फक्त डोलाराच नाही काही उभारत... मी त्याला आणखीही खूप काही करायला शिकवू शकते. जसं मला बॅटिंगची प्रॅक्टिस करायची असली तर दहा मिनिटात माझ्याकडं पंचवीस-तीस फास्ट बॉल टाकायला लावणं, वरच्या फळीवरून माझा गुप्त खजिन्याचा बॉक्स खाली काढायला लावणं (ही फळी इतकी उंच आहे ना की तिथपर्यंत पोहोचायला शिडीच वापरावी लागते.), माझ्या कानातला सोन्याचा छोटासा डूल खाली पडल्यावर ते शोधण्यासाठी त्याला बाबांचं जड डेस्क हलवायला लावणं (मी तो हरवला तर आई तासनतास मला ओरडत राहील) वगैरे वगैरे.

बोंडा: मी आधी म्हणालो तशी आम्हा रोबोंच्या तुलनेत माणसं अगदीच कुचकामाची आहेत. बिचार्‍यांची उंची आहे तशीच आणि आणि तितकीच राहते. पण आम्ही रोबो आपले हात-पाय ताणून जास्त उंचही होऊ शकतो आणि त्यांना आखडून घेऊन छोटेही होऊ शकतो. आमचे डोळे कॅमेरेही बनू शकतात, दुर्बीणही बनू शकतात आणि सूक्ष्मदर्शकही! किंवा ही तिन्ही कामं आम्ही एकाच वेळी त्याच डोळ्यांनीही करू शकतो.

मी बोंडाला काम करायला कसं शिकवते? सोप्पं आहे. त्याला त्या कामासाठी तयार करून. बोंडाला एखाद्या कामासाठी तयार करणं, प्रोग्राम करणं म्हणजे ते काम कसं करायचं ते त्याला दाखवणं. तेही त्याला फक्त एकदाच दाखवावं लागतं. म्हणजे मी आधी सांगितलं होतं ना... की मला त्याला माझा गुप्त खजिन्याचा बॉक्स खाली आणायला सांगायचं होतं. ते काम मी असं करून घेतलं.

बोंडानं आपल्या टचस्क्रीनवर मला माझ्या घराची रचना दाखवली. मग मी त्याला त्याच्यावर माझा खजिन्याचा बॉक्स असलेल्या फळीपर्यंत कसं पोहोचायचं याचा रस्ता दाखवला. तो तिथं पोहोचल्यावर मी त्याला विचारलं, "बी, तू त्या फळीवरील माझा खजिन्याचा बॉक्स शोधशील ?" त्यानं लगेच आपला हात लांबवला आणि तिथं चाचपायला सुरुवात केली.

त्याच क्षणी त्याच्या बोटातला छोटासा कॅमेरा सुरू होऊन त्यानं तिथल्या सगळ्या वस्तूंचे फोटो घेतले.

बोंडानं मला ते सगळे फोटो दाखवले. मग मी मला हव्या असलेल्या बॉक्सच्या फोटोला हलकेच स्पर्श केला. "बोंडा, हाच आहे माझा गुप्त खजिना. खाली घेऊन येशील हा बॉक्स?" मी बोंडाला विचारलं.

दुसर्‍याच क्षणी तो बॉक्स खाली आला होता. आता मला जेव्हा जेव्हा तो बॉक्स पाहिजे असतो तेव्हा तेव्हा मी फक्त ’गुप्त खजिन्याचा बॉक्स’ असं म्हणते. मग बोंडा पटकन त्या फळीपर्यंत जाऊन तो बॉक्स खाली घेऊन येतो. एकदा का बोंडानं काही शिकून घेतलं की मग तो ते कधीच विसरत नाही. जबरदस्त स्मरणशक्ती आहे त्याची!

बोंडा: जबरदस्त स्मरणशक्ती? हे फक्त या विसरभोळ्या माणसांनाच वाटतं. बघा ना! आपल्या किल्ल्या, चश्मा किंवा आपला मोबाइल कुठं ठेवलाय हेही यांच्या लक्षात रहात नाही!

तर असा आहे हा माझा जिवलग दोस्त. आणि हो. मी नशीबवान आहे! पण माझ्याबद्दल काहीतरी कल्पना करून घेऊ नका. मी तशी विचित्र-बिचित्र नाहीय काही.माझ्यासारखी मुलं-मुलीही माझे मित्र आहेत म्हटलं. मी त्यांच्याबरोबर खेळते. शाळेला जाते. गंमत-जंमत करते. पण बोंडा माझा सगळ्यात जवळचा, प्रिय मित्र आहे हे मात्र खरं. कारण मी दुसर्‍यांबरोबर मजा करत असले तर तो माझ्यावर रुसून बसत नाही. गणितात त्याच्यापेक्षा वरचढ ठरले तर माझ्यावर जळफळत नाही आणि त्याला वाढदिवसाच्या शुभेच्छा दिल्या नाहीत तरी तो रागावतही नाही. या सगळ्याचं एकच कारण आहे आणि ते म्हणजे त्याला भावना नाहीत. पण मोठयानं म्हणू नका हं हे. हो उगीच वाईट नको वाटायला त्याला!

बोंडा: अग देवी, तुझी अक्कल कुठं गेलीय ग बाई? एकीकडं म्हणतेस की मला भावना नाहीत आणि दुसरीकडं मला वाईट वाटेल याची काळजी करतेस. हट्! नाही तरी पाहिजेत कोणाला या भावना-बिवना! ही माणसं ना डोक्यानं विचार करतात पण कधीकधी दुःखी-कष्टी, घाबरलेली असली किंवा वेडयासारखी वागायला लागली की मग त्यांचे विचार-बिचार वार्‍यावर उडून जातात. पण थांबा. मला आत्ता जाणवली ती भावना होती. की काय? माझा प्रोसेसर - विचार करणारा भाग सांगतोय की हो, ही भावनाच होती तिटकार्‍याची भावना. हं...! आता याबद्दल काय वाटलं पाहिजे मला? कोण जाणे!

आणि बोंडाबद्दलची सगळ्यात छान गोष्ट कोणतीय माहीत आहे? तो माझ्याबरोबर नाही तर दुसर्‍या कोणाबरोबर तरी मजा करतोय या गोष्टीचं मला वाईट वाटायचं कारणच नाही. कारण... माझ्याशिवाय त्याला दुसरे कोणी मित्र-मैत्रीणच नाहीत!

बोंडा: ए, ए! हे खरं नाहीय हं! मलाही मित्र-मैत्रिणी आहेत म्हटलं. ती कॅफेमधली रोबो वेटर! किती छान 'हॅलो' म्हणते मला नेहमी! आणि तो किराणा मालाच्या दुकानातला सामान तपासून गिर्‍हाइकांना बाहेर सोडणारा रोबो बॉय! तोसुद्धा किती प्रेमानं बोलतो माझ्याशी! एक मिनिट हं! देवी काय बोलली हे नीट तपासून पाहिलं मी. मी तिला आवडतो कारण मला मित्र-मैत्रिणी नाहीत, भावना नाहीत म्हणून? म्हणजे मी जसा आहे तसा तिला आवडतच नाही? छे! इतकं वाईट वाटतंय, इतका राग येतोय ना मला तिचा! या त्या भावना की काय तर... काय वाटतंय हे मला? वेडयासारखं... खिन्न...

"बोंडा! काय झालंय तुला? किती गरम झालायंस तू... अरे ताप आलाय तुला! आणि तुला आपोआप बंद करून टाकणारं बटन कामच करत नाहीय. पण घाबरू नकोस मित्रा! नेहमी तू माझी काळजी घेतोस. आज मी तुझी काळजी घेईन.

बोंडा, नीट ऐक. तुझी सिस्टिम मी एकदम बंद करून टाकतेय. तू परत पहिल्यासारखा छान व्हावास म्हणून. ठीक आहे? अजिबात घाबरू नकोस. तुला फक्त झोपून गेल्यासारखं वाटेल. मी तुला परत सुरू करीन ना, तेव्हा तू परत पहिल्यासारखा होशील. परत जिवलग मित्र होऊ आपण! कळलं? ऐकतोयस ना?"

बोंडा: देवीचे डोळे पाण्यानं भरलेले आहेत. ती उदास किंवा घाबरलेली असते तेव्हासारखे. मला वाईट वाटतंय़ तिला असं पाहून. पण माझा प्रोसेसर सांगतोय की तिच्या डोळ्यात पाणी आहे याचा अर्थ आहे की तिला माझी खरीच काळजी आहे. आता छान वाटतंय मला... काय गोंधळ आहे हा? छानही वाटतंय आणि वाईटही वाटतंय.... पण आ...ता...मी...बं...द प.ड..तो...य.....

"व्हर्रर्र...हम...बोंडाच्या शरीरातून कसले कसले आवाज आले आणि तो चालू झाला. मी माझे अश्रू थोपवण्याचे प्रयत्न केले."

"बोंडा, बोंडा, अरे माझं बोलणं ऐकू येतंय का तुला? ओळखलंस का मी कोण आहे ते? मागचं सगळं विसरला तर नाहीस ना तू? काय धमाल केली होती ना आपण मागच्या वर्षी! किती प्रेम होतं आपल्यात!"

बोंडा: ओह! प्रेम... ते वाईट आणि छान वाटणं म्हणजे... हीच तर भावना नाही?

बोंडानं माझ्याकडं पाहिलं.

बोंडा: देवी, मी काय करू ग तुझ्यासाठी? एकावर एक बॉक्सेस रचायचा खेळ खेळू या का? का तुझा गुप्त खजिन्याचा बॉक्स घेऊन येऊ? काय करू तुझ्यासाठी ते सांग तरी!

की तुला...

"बोंडा, तू परत पहिल्यासारखा झालास? वा! किती छान झालं! किती खुश आहे मी आज!"

देवीनं पुढं होऊन बोंडाला आपल्या मिठीत घेतलं आणि घट्ट कवटाळलं.

बोंडा: आणि मग मी, एका रोबोनं एक विलक्षण गोष्ट केली. त्यासाठी लागणारा प्रोग्राम माझ्यात नसतानाही. मी चक्क आपले दोन्ही हात पुढं केले आणि माझ्या मैत्रिणीला, देवीला मिठी मारली. याचं काही तर्कसंगत कारण नसताना.

रोबो: काल, आज आणि उद्या

इ.स.२०८५ पर्यंत प्रत्येक देवीसाठी असा बोंडा असेल का हे पहायला आपल्याला तोपर्यंत वाट पहावी लागेल. पण पुढील २५ वर्षांत म्हणजे २०४० पर्यंतही आपल्याला आपल्या सभोवती नक्कीच खूप रोबो पहायला मिळतील. आजच्यापेक्षा खूपच वेगळं जीवन जगायला ते आपल्याला मदत करत असतील.

कोण वा कसा असतो हा रोबो?
जर तुम्ही म्हणालात की रोबो हे एक माणसासारखं दिसणारं व वागणारं यंत्र असतं; फक्त ते हिसके देत-देत हालचाली करतं; त्याचा आवाज सपाट, निर्विकार असतो आणि त्याला सुरू केलं की त्याच्या डोळ्यातून प्रकाशझोत बाहेर येतो; तर त्याचा अर्थ असा होतो की तुम्ही खूप-खूप पिक्चर्स आणि टी. व्ही. प्रोग्राम. पहाताहात. कारण खरं तर रोबो हे विजेच्या साहाय्यानं चालणारं कोणतंही यंत्र असू शकतं. ते कॉम्प्यूटरवर घातलेल्या सूचनांबरहुकुम किंवा विद्युत्मंडलांच्या हुकुमांनुसार चालतं. आणि रोबो माणसांसारखे दिसलेच पाहिजेत असा काही नियम नाहीय हं. हो, तुमच्या रोबोबद्दलच्या या कल्पनेमुळेच आजही आमच्या सभोवती रोबो आहेत हे तुमच्या लक्षात आलेलं नाही.

खरंचं? कुठे आहेत हे रोबो?

ते कारखान्यात आहेत, गोदामात आहेत, फळबागांमध्ये, हॉस्पिटलमध्ये आहेत. कधी ते मोटरगाडया तयार करणार्‍या कारखान्यांमध्ये असतात तसे यांत्रिक हात असतात. ते मोटारीच्या वेगवेगळ्या भागांना जोडतात, चिकटवतात किंवा रंग लावतात. कधीकधी ते फारच सूक्ष्म कॅमेर्‍यांसारखे दिसतात, हॉस्पिटलमध्ये असतात तसे. हे कॅमेरे केसासारख्या बारीक नळ्यांना जोडलेले असतात. ते आपल्या आतडयांमध्ये किंवा रक्तवाहिन्यांमध्ये घुसून तिथं काय गडबड आहे हे शोधतात.काही रोबो सपाट गोल चकत्यांसारखे दिसतात. हे आपल्या घरात किंवा ऑफिसमध्ये घर्र घर्र आवाज करत सगळे झोपलेले असताना घर वा ऑफिसं साफ करायचं काम करतात. काही चाकं असलेल्या छोटया वाहनांसारखे दिसतात. ते रणांगणात जाऊन जबरी नुकसान करू शकणार्‍या, जमिनीत पेरलेल्या सुरंगांना शोधून काढतात. त्यांचा नाश करतात. असे चाकं असलेले रोबो चंद्राच्या किंवा मंगळाच्या पृष्ठभूमीवर फिरून तिथले फोटो काढून आणि तेथील गोष्टींचे नमुने एकत्र करून पृथ्वीवरील शास्त्रज्ञांना पाठवण्याचं काम करतात.

मला रोबो पहायला मिळाला तर किती छान होईल!
तुम्ही कधी कॉम्प्यूटर किंवा स्मार्टफोन वापरला किंवा निदान पाहिला जरी असला तरी तुम्ही ’रोबो’ पाहिलेला आहे. हो! आपल्या नेहेमीच्या वापरातील अशा अनेक वस्तूंमध्येसुद्धा रोबो असतात. त्यातील काही रोबोंना सिरी आणि कॉरटाना (ऐकलीयत कधी तुम्ही ही नावं?) अशी नावंही आहेत. हे रोबो आपल्याला पाहिजे असलेली माहिती शोधायला आपली मदत करतात.. जशी स्कूल प्रॉजेक्टसाठी लागणारी माहिती किंवा किंवा वाहतुकीची माहिती (आज कोणत्या रस्त्यांवर खूप जास्त रहदारी आहे? आणि त्याऐवजी आपण दुसर्‍या कोणत्या रस्त्यांवरून जाऊ शकू वगैरे...), मनोरंजनाची माहिती (दीपिका पदुकोनचा कोणता नवा पिक्चर आलाय आणि त्याचा पुढचा शो कोणत्या वेळी सुरू होणार आहे वगैरे...) आणि अशा प्रकारची बरीच माहिती. रोबो आपल्यासाठी पिक्चरची, बसची, रेल्वेची तिकिटही बुक करू शकतात, किराणा दुकानात आपली सामानाची यादी देऊ शकतात, तसंच फुटबॉल खेळून आल्यावर आपल्या शरीरातातल्या किती कॅलरीज जळाल्या हेही सांगू शकतात.

रोबोंचा भविष्यकाळ कसा असेल? २०४० पर्यंतचं रोबोंचं जग कसं असेल?

अगदी २०४० पर्यंत रोबो आपल्याला आपल्या रस्त्यांवर चालताना जरी दिसले नाहीत तरी कळत नकळत आपण वेगवेगळ्या प्रकारच्या रोबोंनी घेरलेले असू. आपल्या रस्त्यांवर ड्रायव्हर नसलेल्या मोटारी धावत असतील. आपल्या कॉन्टॅक्ट लेन्समधे अत्यंत सूक्ष्म रोबो असतील आणि ते फोटो काढण्यासाठी आपल्याला मदत करतील. फोन किंवा कॅमेरे आपल्याला हातातही घ्यावे लागणार नाहीत. (पण मग सेल्फीज-स्वतःचे फोटो आपण कसे घेणार?) आणि हवेत उडणारे छोटे-छोटे रोबो-यांना-ड्रोन-म्हणतात-आपल्या सभोवार उडत असतील. ते कधी आपल्याला पत्रं देत असतील, कधी पार्सल्स तर कधी कबाब! पण आत्ता आपल्याला या सर्व गोष्टी आणून देणाऱ्या लोकांकडं मात्र नोकर्‍या नसतील. रोबोंच्या अशा प्रकारच्या मदतीचा एक फायदा मात्र होईल. आपल्या रस्त्यांवरील भयानक रहदारी थोडी तरी कमी झाली असेल!

त्यानंतर ४५ वर्षांनी म्हणजे २०८५ मध्ये मात्र हे रोबो काय काय करत असतील की!

This book was made possible by Pratham Books' StoryWeaver platform. Content under Creative Commons licenses can be downloaded, translated and can even be used to create new stories provided you give appropriate credit, and indicate if changes were made. To know more about this, and the full terms of use and attribution, please visit the following link .

Story Attribution:

This story: बोंडा आणि देवी is translated by Suneeta Katti . The © for this translation lies with Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license. Based on Original story: ' Bonda and Devi ' , by Roopa Pai . © Storyweaver, Pratham Books , 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license.

Other Credits:

This book was first published on StoryWeaver, Pratham Books. The development of this book has been supported by Oracle Giving Initiative. This book was created for StoryWeaver, Pratham Books, with the support of Payal Dhar (Guest Editor) and Kaveri Gopalakrishnan (Art Director).

Illustration Attributions:

Cover page: Girl blowing bubbles and a trail of cardboard boxes behind her , by Jit Chowdhury © Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license. Page 2: Robot carrying cardboard boxes , by Jit Chowdhury © Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license. Page 3: Smiling girl in a futuristic wheelchair , by Jit Chowdhury © Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license. Page 4: Futuristic cars , by Jit Chowdhury © Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license. Page 5: Cars in the near-future , by Jit Chowdhury © Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license. Page 6: Robot with pink face and extended arms , by Jit Chowdhury © Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license. Page 7: Robot with pink face and extended arms , by Jit Chowdhury © Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license. Page 8: robot's extended arm, shelf of boxes , by Jit Chowdhury © Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license. Page 9: Robot with extended arm, girl on futuristic wheelchair , by Jit Chowdhury © Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license. Page 10: Robot holding a set of boxes, girl looking confused , by Jit Chowdhury © Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license. Disclaimer: https://www.storyweaver.org.in/terms_and_conditions

Some rights reserved. This book is CC-BY-4.0 licensed. You can copy, modify, distribute and perform the work, even for commercial purposes, all without asking permission. For full terms of use and attribution, http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

The development of this book has been supported by Oracle Giving Initiative.

This book was made possible by Pratham Books' StoryWeaver platform. Content under Creative Commons licenses can be downloaded, translated and can even be used to create new stories provided you give appropriate credit, and indicate if changes were made. To know more about this, and the full terms of use and attribution, please visit the following link .

Illustration Attributions:

Page 11: Robot thinking about forgetful human beings , by Jit Chowdhury © Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license. Page 12: A robot watching two girls play , by Jit Chowdhury © Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license. Page 13: A robot watching two girls play , by Jit Chowdhury © Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license. Page 14: Girl whispering, two robots , by Jit Chowdhury © Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license. Page 15: A girl comforting a sad robot , by Jit Chowdhury © Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license. Page 16: Worried girl and sad robot , by Jit Chowdhury © Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license. Page 17: Robot surrounded with pink hearts , by Jit Chowdhury © Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license. Page 18: Robot and girl holding hands and playing together , by Jit Chowdhury © Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license. Page 19: Robot hugging a girl , by Jit Chowdhury © Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license. Page 21: Man speaking to another man using his computer , by Jit Chowdhury © Pratham Books, 2016. Some rights reserved. Released under CC BY 4.0 license. Disclaimer: https://www.storyweaver.org.in/terms_and_conditions

Some rights reserved. This book is CC-BY-4.0 licensed. You can copy, modify, distribute and perform the work, even for commercial purposes, all without asking permission. For full terms of use and attribution, http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

The development of this book has been supported by Oracle Giving Initiative.

बोंडा आणि देवी (Marathi)

जिवलग मित्र अगदी एकसारखे असलेच पाहिजेत का? देवी आणि बोंडा अगदी जीवश्चकंठश्च मित्र आहेत. पण देवी आहे एक लहान मुलगी आणि बोंडा... तो मोठाले, जड बॉक्सेस सहजपणे उचलू शकतो; आपले हात-पाय ताणून मोठे करू शकतो आणि एकदा सांगितलेली गोष्ट कधीच विसरत नाही. त्याला ’ चालू’ करता येतं तसं ’बंद’ही करता येतं. कळलं का बोंडा कोण आहे ते?

या पुस्तकाची वाचन पातळी ४ आहे. आत्मविश्वासाने, ओघवते वाचन करणाऱ्या मुलांसाठी.

Pratham Books goes digital to weave a whole new chapter in the realm of multilingual children's stories. Knitting together children, authors, illustrators and publishers. Folding in teachers, and translators. To create a rich fabric of openly licensed multilingual stories for the children of India and the world. Our unique online platform, StoryWeaver, is a playground where children, parents, teachers and librarians can get creative. Come, start weaving today, and help us get a book in every child's hand!