Dum Dum-a-Dum Biryani!

Müəllif: Qayatri Tirthapura (Gayathri Tirthapura)

İllüstrator: Kabini Amin

Başa və bacısı Saynabi valideynləriylə birlikdə Heydərabad şəhərində yaşayır. Başa yeməkləri çox sevir. Ən çox sevdiyi isə yemək bişirməkdir. O, hər gün mətbəxdə anası Ammiyə kömək edir. Ammi parlaq rəngli tərəvəzləri -sulu qırmızı pomidor, xırtıldayan yaşıl bibər, sərt narıncı yerkökü, ətli qırmızı soğan- doğrayanda, Başa onun əllərini izləməyi xoşlayır.

“Mmmm!” - sobada rəngini dəyişən dal (red. Hindistanda paxlalı bitkilərdən hazırlanmış şorbanın adı), düyü, tərəvəz, ət və ədviyyatların Amminin mətbəxi ətrafına yaydığı cazibədar ətri Başa çox sevir. O, ümid edir ki, bir gün Ammi ona sərbəst yemək bişirməyə icazə verəcək.

Bir gün Başa və Saynabi məktəbdən evə gələndə gördülər ki, Ammi qızdırma içində yatır. Ata, Baba isə hələ də işdən evə gəlməyib.

Amminin telefonu zəng çalır. Başa gördü ki, zəng edən Amminin ən yaxın rəfiqəsi, Sayra xaladır və dərhal zəngə cavab verdi. Cünki Ammini oyatmaq istəmirdi.

'Mən toydan çıxıb dostlarımla birlikdə evə gedirəm', - Sayra xala dedi. Onun səsi çox yorğun gəlirdi. 'Biz hardasa iki saata sizin evinizin yanından ötüb keçəcəyik. Necə fikirləşirsən, sizin evdə nahar edə bilərik? Biz 24 nəfərik və 4 nəfər vegeteriyandır'.

Başa bilirdi ki, Ammi onları görmək istəyərdi. O və Saynabi də Sayra xalanı çox sevirdi. 'Siz xoş gəlirsiniz',- Başa dedi.

Başa telefonu asanda özünü həyəcanlı hiss etdi. Bu, onun təkbaşına yemək bişirməsi üçün bir şans idi! Amma bunu bacaracaqmı? Başa narahat olmağa başladı. O, soyuducunu açdı və sevimli tərəvəzlərinin çoxunu, gül kələmini, noxud və lobyanı gördü. Yerkökülərin altında gizlənən bir dəstə təzə nanə yarpaqlarını da sezdi. 'Bəli! - öz-özünə düşündü, - Tərəvəzli Dum Biryanini hazırlamaq üçün lazım olan hər şey var'.

Ammi 4 nəfərlik ailəsi üçün Tərəvəzli Dum Biryanini hazırlayanda Başa onu dəfələrlə izləmişdi. Amma indi o, 24 nəfər üçün bişirməli idi! Bu isə Amminin bişirdiyi insan sayından altı dəfə çoxdur.

*(4+4+4+4+4+4 = 24. və ya 4x6 = 24)

'Bu o deməkdir ki, - Başa bir az həyəcanlı şəkildə öz-özünə düşündü, - mən biryanini altı dəfə bişirməliyəm!' Onun bunu etməyə vaxtı çatacaq?

Bişirmək üçün lazım olan içliklərin hərəsindən altı qab hazırladığı vaxt Saynabi mətbəx qapısının qarşısında peyda oldu. 'Sən nə edirsən?' - deyə qaşlarını çataraq soruşdu. Başa ona nə etdiyini söyləyəndə o, hündür səslə gülməyə başladı.

“Bahoo!” - deyərək Başanı cırnatdı. 'Bu yeməyi altı dəfə birşirməyinə ihtiyac yoxdur! Sən yeməyi bir dəfə bişirməlisən. Sadəcə lazım olan içliklərin miqdarını altı dəfə artırmalısan'.

Başa, kiçik ağıllı bacısının onu cırnatmasını xoşlamırdı. Əlbəttə, onun biryanini altı dəfə bişirməsinə ehtiyac yoxdur. Axmaq səhvinə görə özünü danlaya bilərdi. 'Mən bunu hər zaman bilirdim, - cəld dedi, - Mən sadəcə istəyirdim ki, görüm sən də bunu bilirsənmi'.

'Əlbəttə, sən bilirdin, Bay', - Saynabi sakit, amma gözləri hiyləgərcəsinə gülümsəyərək dedi. 'De görüm, dörd nəfər üçün nə qədər düyüyə ehtiyacımız var?'

'1.5 stəkan'.

'Deməli, 24 nəfər üçün sənin 1.5 x 6 = 9 stəkan düyüyə ehtiyacın var', - Saynabi dərhal dedi.

Başa gözlərini bacısına zilləyir. Saynabi bu rəqəmləri beynində tez necə hesablayır? 'Doğrudur', deyə sakitcə düyünü ölçərək böyük qaba boşaltdı. 'Onda sən mənə de görüm biz digər içliklərdən nə qədər istifadə etməliyik və mən sənə deyəcəm ki, sən düz deyirsən ya yox'.

'Əlbəttə, Bay!' - Saynabi qələm və kağız gətirmək üçün cəld yerindən götürüldü. Qardaşı gördüyü işlərə onu da daxil edəndə çox sevinirdi. Başa dörd nəfər üçün lazım olan içliklərin miqdarını dedikcə, Saynabi onları 24 nəfər üçün hesablayırdı.

'4 nəfər üçün 15 yaşıl lobya', - Başa dedi.

'Deməli... 24 nəfər üçün 15 x 6 = 90 yaşıl lobya!" - Saynabi cavab verdi.

"4 nəfər üçün 3/4 stəkan şor".

'Deməli, 24 nəfər üçün 3/4 x 6 = 0.75 x 6 = 4.5 stəkan şor, - Saynabi kağızın üstündə hesablayaraq tez cavab verdi, - Mən ümid edirəm ki, bizim soyuducuda o qədər şor var'.

'Bəli, var', - Başa dedi. 'Növbəti...' Sonunda onlar bütün içlikləri ölçdülər.

Başa doğramaq üçün çoxlu tərəvəzlərin olduğunu görüncə bacısından kömək istədi. 'Sən mənə doğramaqda kömək edə bilərsən?' - deyə soruşdu.

'Əlbəttə, Bay', - deyə Saynabi gülümsədi. Bu gün onun uğurlu günüdür!

Başa əvvəlcə bir nazik sap zəfəranı süddə, düyünü isə suda islatdı. Sonra tərəvəzləri doğramaq üçün Saynabiyə qoşuldu. Sobanı yandırıb ədviyyatları - darçın, sarımsaq, yaşıl və para kardamom - və bütün doğranmış tərəvəzləri qovurmağa başladı.

Yeməyin tanış və xoş ətri evi bürüdü. Başa özünə güvənməyə başladı. O səbirsizliklə yemək bişirməyin sevdiyi hissəsinə çatmağı gözləyirdi - ala-bişmiş düyünü, tərəvəz və ədviyaları qat-qat düzüb handi (red. Hindistanda biryani yeməyinin bişirildiyi mis qazanın adı) içində vam odda bişirmək.

Başa handi-ni ocağın üstünə qoyub vam odda bişirməyə başladığı an, qapının zəngi çalındı. Saynabi ilə birlikdə qapıya çatmamış, Ammi oyanıb qapını açdı və təəccüblə gələn qonaqları qarşılamağa başladı. Qonaqların evə nahar etmək üçün gəldiyini eşidəndə, onun təəccübü narahatlığa səbəb oldu. Cünki yemek bişirməmişdi.

Ammi xoş ətri iyləyərək mətbəxə getdi.

'Sürpriz!' - Başa və Saynabi handi-nin qapağını açaraq sevincək dedi. Ammi heyrətləndi.

'Başa çox əla aşpazdır, Ammi. O, biryani hazırlayıb! Mən də ona hazırlamaqda kömək etdim', Saynabi dedi. Başa fəxrlə Ammiyə gülümsəyərək düşündü ki, bacısı əslində elə də pis birisi deyil.

Ammi, Başa və Saynabini qucaqladı. 'Maşallah!' - o, gülümsədi, - Mənim iki sevimli övladım var. Mən sizin ikinizlə də fəxr edirəm'.

'Ammi, sən niyə Sayra xalaya və digərlərinə qoşulmursan? - Başa soruşdu, - Saynabi və mən sizə qulluq edəcəyik', - Saynabi də başını həvəslə yırğalayıb təsdiqlədi. Bəlkə də Bay bundan sonra daha çox işdə onun köməyini istəyəcək. O, düşüncələrində təbəssümünü saxlaya bilmirdi.

'Bu yemək bizim indiyə qədər yediyimiz ən dadlı Dum Biryani-dir!' - Sayra xala və dostları dedi.

'100 faiz razıyam!' - Ammi barmaqlarını yalayaraq təsdiqlədi. Başa və Saynabi sevinərək gülümsəyirdi!

Başa və Saynabi ilə birlikdə yemək bişir!

Nə olduğunu təxmin et! Başa və Saynabinin Ammisi bişirdikləri Dum Briyani-nin reseptini bizimlə paylaşmağa razılaşdı! Bunu bişirmək istədiyində, əmin ol ki, böyüklərdən yanında kimsə var. İçliklər (4 nəfərlik biryani üçün):

- Basmati düyü - suda isladılmış 1 və ya 1/2 stəkan

- 3 çimdik zəfəran qatılmış isti süd - 2 xq*

- Su - 4 stəkan

- Kərə yağı - 4 xq

- Soğan - 1 ədəd dilimlənmiş

- Razyana - 1/2 çq**

- Dəfnə yarpağı - 1 ədəd

- Darçın - 2 çubuğ

- Mixək- 8 ədəd

- Zəncəfil-sarımsaq qarışımı - 1+1/2 xq

- Qarışıq tərəvəz (gül kələmi, lobya, yerkökü, noxud) - 3 stəkan, doğranmış

- Pomidor - 2 ədəd kiçik, doğranmış

- Yaşıl acı bibər - 1 dədəd, doğranmış

*xq = xörək qaşığı

** çq = çay qaşığı

Ədviyyat tozları (Garam masala - 1 çq; Sarıkök - 1/2 çq; Dhaniya tozu - 1 xq)

- Qatıq - 3/4 stəkan

- Nanə yarpağı - 2 xq, doğranmış

- Cəfəri yarpaqları - 1 xq, doğranmış

- Ləbləbi (badam, soz, qara və ağ kişmiş, yer fındığı) - hərəsindən 5 ədəd

- Yaşıl kardamom (red. Türkcə Kakule) - 5 ədəd

- Qara kardamom - 1 ədəd

- Süd - 2 xq

- Duz - 1 1/2 çq

Başla bişirməyə!

1. Kərə yağının yarısını tavada əridib soğanları qəhvəyi rəngə çalana qədər qızart. Kənarda saxla. 2. Eyni tavada, kərə yağının digər yarısını ərit. Razyana, dəfnə yarpağı, darçın və mixəyi eyni tavanın içində qızart. Zəncəfil-sarımsaq qarışığını əlavə et və 2 dəqiqə qızart. 3. Qarışıq tərəvəzləri, pomidoru və yaşıl acı bibəri əlavə et və 3 dəqiqə qızart. 4. Bütün ədviyyat tozlarını əlavə et. 2 dəqiqə yaxşıca qızart. 5. Qatığı və duzun yarısını tavaya əlavə edib yaxşıca qarışdır. Üstünü ört və vam odda, tərəvəzlər yumşalana qədər 10 dəqiqəyə yaxın bişir. Amma diqqətli ol ki, tərəvəzlər həlim olmasın.

Reseptə əlavə qeyd

1. Suyu axıtmaq üçün aşağısında kiçik dəlikləri olan qab - Aşsüzən

2. Bişirmək üçün ağzı geniş və dərin qab

6. Tavanı sobadan çıxart, nanə və cəfəri yarpaqlarını əlavə et.

7. Ayrı bir tavada suyu qaynat. Duzun geridə qalan hissəsini, qara və yaşıl kardamomu əlavə et.

8. Düyünü sudan çıxart və qaynar suya əlavə et. Qapağı açıq tavada 8 dəqiqə bişir. Düyü bişənə yaxın onu aşsüzəndə* süz. 9. Ölçüsü bişirmək üçün tam uyğun olan handi-nin** içində biryanini saxla və qat-qat düzməyə başla. Birinci qatda, ləbləbinin və bişmiş qarışıq tərəvəzin (mərhələ 5) 1/3-ni qoy. İkinci qatda, bişmiş düyünün (mərhələ 8) üzərinə qızardılmış soğanın (mərhələ 1) və zəfəranlı südün hər birinin 1/3 hissəsini qoy. Birinci və ikinci qatda etdiklərini 6 qat olana qədər təkrarla. 10. Handi-nin üzərini ört və isti tavanın üzərinə qoy. 5 dəqiqəyə yaxın orta, sonra isə 7 dəqiqə vam odda bişir. 11. Handi-ni ocağın üzərindən götür və ədvaların rəngi bütün yeməyə yayılana qədər qarışdır. 12. Tərəvəzli Dum Biryani servisə hazırdır!

*Aşsüzən: Suyu boşaltmaq üçün aşağısında kiçik deşikləri olan qab

**Handi: Yemək bişirmək üçün dərin və geniş ağzı olan mis qazan

Riyazi qida sehirbazısınız? Sən də Başa kimi 24 nəfərlik ləzzətli biryani bişirə bilərsən? Xeyr? Eybi yox. Bəlkə sən də Saynabi kimi lazım olan içliklərin miqdarını hesablamaqda kömək edə bilərsən. Başla və cəhd et!

1. Əgər Başaya 4 nəfərlik biryani üçün 1 baş soğan lazımdırsa, 24 nəfərlik biryani üçün neçə baş soğan lazımdır? 2. Əgər Başaya 24 nəfərlik biryani üçün gül kələminin 72 çiçək tağı lazımdırsa, 3 nəfərlik biryani üçün gül kələminin neçə çiçək tağı yetər? 3. Əgər reseptdə 6 nəfərlik biryani üçün 3/4 stəkan qatıq göstərilirsə, 48 nəfərlik biryani üçün nə qədər qatıq əlavə etməliyik? 4. 5 nəfərlik biryani üçün 4 xq kərə yağı lazımdır. Əgər Başa 32 xq əlavə edirsə, o, neçə nəfərlik biryani bişirir? 5. 8 nəfərlik biryani üçün 2 ədəd darçın çubuğu lazımdır. 64 nəfərlik biryani üçün neçə ədəd darçın çubuğu lazımdır?

Hesablamanı bitirəndən sonra cavablarını növbəti səhifəyə baxaraq yoxla. Əlləm-qəlləmlik etmək olmaz, yaxşı?

Cavablar:

1. 6 soğan

2. 9 çiçək tağı

3. 6 stəkan

4. 40 nəfər

5. 16 çubuq

Bu kitab Pratham Books 'StoryWeaver platforması tərəfindən təqdim olunur. Creative Commons lisenziyası altında məzmunu yükləyə, tərcümə edə, hətta mənbəyi düzgün göstərməklə hansı dəyişiliklərin edildiyini qeyd edərək yeni hekayələr də yarada bilərsiniz Bu və digər istifadə və aidiyyəti şərtlər haqqında daha çox məlumat əldə etmək üçün aşağıdakılara nəzər salın

Hekayə mənbəyi:

Dum Dum-a-Dum Biryani! hekayəsi Qayatri Tirthapura (Gayathri Tirthapura) tərəfindən yazılıb. © Pratham Books, 2016. Bəzi müəllif hüquqları qorunur. CC BY 4.0 lisenziyası ilə nəşr olunub.

Digər məlumatlar:

Bu kitab ilk dəfə StoryWeaver, Pratham Books-da nəşr olunub. Kitabın təkmilləşdirilməsi Oracle Giving Initiative tərəfindən dəstəklənib. Bu kitab, StoryWeaver, Pratham Books üçün Roopa Pai (redaktor) və Kaveri Gopalakrishnan-nın (Bədii rəhbər) dəstəyi ilə yaradılıb.

İllüstrasiya mənbəyi:

Ön səhifə: Qız əlində qələm, oğlan əlində qaşıq müəllif: Kabini Amin © Pratham Books, 2016. Bəzi hüquqlar qorunur. CC BY 4.0 lisenziyasıyla nəşr olunub. Səhifə 2: Yaşıl bibər Müəllif: Kabini Amin © Pratham Books, 2016. Bəzi hüquqlar qorunur. CC BY 4.0 lisenziyasıyla nəşr olunub. Səhifə 3: Oğlan mətbəxdə yemək bişirən anasını izləyir Müəllif: Kabini Amin © Pratham Books, 2016. Bəzi hüquqlar qorunur. CC BY 4.0 lisenziyasıyla nəşr olunub. Səhifə 4: Qeyri-müəyyən kənarlı yaşıl fon Müəllif: Kabini Amin © Pratham Books, 2016. Bəzi hüquqlar qorunur. CC BY 4.0 lisenziyasıyla nəşr olunub. Səhifə 5: Ana yataqda yatır, oğlan əlində telefon, narahat qız Müəllif: Kabini Amin © Pratham Books, 2016. Bəzi hüquqlar qorunur. CC BY 4.0 lisenziyasıyla nəşr olunub. Səhifə 6: Açıq qəhvəyi fon, toxumalı Müəllif: Kabini Amin © Pratham Books, 2016. Bəzi hüquqlar qorunur. CC BY 4.0 lisenziyasıyla nəşr olunub. Səhifə 7: Soyuducuda tərəvəzlər Müəllif: Kabini Amin © Pratham Books, 2016. Bəzi hüquqlar qorunur. CC BY 4.0 lisenziyasıyla nəşr olunub. Səhifə 8: Qeyri-müəyyən kənarlı yaşıl fon Müəllif: Kabini Amin © Pratham Books, 2016. Bəzi hüquqlar qorunur. CC BY 4.0 lisenziyasıyla nəşr olunub. Səhifə 9: Qız və oğlan tavalara, qazanlara və bablara baxır Müəllif: Kabini Amin © Pratham Books, 2016. Bəzi müəllif hüquqları qorunur. CC BY 4.0 lisenziyasıyla nəşr olunub. Səhifə 10: Açıq qəhvəyi fon, toxumalı Müəllif: Kabini Amin © Pratham Books, 2016. Bəzi müəllif hüquqları qorunur. CC BY 4.0 lisenziyasıyla nəşr olunub. Səhifə 11: Oğlan yaşıl lobyaları əlində tutur, qız hesablayır Müəllif: Kabini Amin © Pratham Books, 2016. Bəzi müəllif hüquqları qorunur. CC BY 4.0 lisenziyasıyla nəşr olunub. Məsuliyyətdən yayınma: https://www.storyweaver.org.in/terms_and_conditions

Bəzi müəllif hüquqları qorunur. Bu kitab CC-BY-4.0 lisenziyasına malikdir. Bu əsər razılıq alınmadan, hətta kommersiya məqsədləri üçün surəti çıxarıla, dəyişdirilə, paylana və səhnələşdirilə bilər. İstifadə və mənbə göstərməyin tam şərtlərini öyrənmək üçün http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Kitabın təkmilləşdirilməsi Oracle Giving Initiative tərəfindən dəstəklənir.

Bu kitab Pratham Books 'StoryWeaver platforması tərəfindən təqdim olunur. Creative Commons lisenziyası altında məzmunu yükləyə, tərcümə edə, hətta mənbəyi düzgün göstərməklə hansı dəyişiliklərin edildiyini qeyd edərək yeni hekayələr də yarada bilərsiniz Bu və digər istifadə və aidiyyəti şərtlər haqqında daha çox məlumat əldə etmək üçün aşağıdakılara nəzər salın

İllüstrasiya mənbəyi:

Səhifə 12: Qeyri-müəyyən kənarlı yaşıl fon Müəllif: Kabini Amin © Pratham Books, 2016. Bəzi müəllif hüquqları qorunur. CC BY 4.0 lisenziyası ilə nəşr olunub. Səhifə 13: Oğlan bişirir, qonaqlar qapıda Müəllif: Kabini Amin © Pratham Books, 2016. Bəzi müəllif hüquqları qorunur. CC BY 4.0 lisenziyası ilə nəşr olunub. Səhifə 14: Açıq qəhvəyi fon, toxumalı Müəllif: Kabini Amin © Pratham Books, 2016. Bəzi müəllif hüquqları qorunur. CC BY 4.0 lisenziyası ilə nəşr olunub. Səhifə 5: Ana öz uşaqlarını qucaqlayır və qonaqlar baxır Müəllif: Kabini Amin © Pratham Books, 2016. Bəzi müəllif hüquqları qorunur. CC BY 4.0 lisenziyası ilə nəşr olunub. Səhifə 2: Biryani üçün inqridientlər Müəllif: Kabini Amin © Pratham Books, 2016. Bəzi müəllif hüquqları qorunur. CC BY 4.0 lisenziyası ilə nəşr olunub. Səhifə 2: Biryani üçün lazım olan bütün inqridientlər Müəllif: Kabini Amin © Pratham Books, 2016. Bəzi müəllif hüquqları qorunur. CC BY 4.0 lisenziyası ilə nəşr olunub. Səhifə 2: İki yerkökü Müəllif: Kabini Amin © Pratham Books, 2016. Bəzi müəllif hüquqları qorunur. CC BY 4.0 lisenziyası ilə nəşr olunub. Səhifə 19: Qeyri-müəyyən kənarlı yaşıl fon Müəllif: Kabini Amin © Pratham Books, 2016. Bəzi müəllif hüquqları qorunur. CC BY 4.0 lisenziyası ilə nəşr olunub. Səhifə 20: Oğlan yaşıl lobyaları əlində tutur, qız hesablayır Müəllif: Kabini Amin © Pratham Books, 2016. Bəzi müəllif hüquqları qorunur. CC BY 4.0 lisenziyası ilə nəşr olunub. Məsuliyyətdən yayınma: https://www.storyweaver.org.in/terms_and_conditions

Bəzi müəllif hüquqları qorunur. Kitab CC-BY-4.0 lizensiyasına malikdir. Bu əsər razılıq alınmadan, hətta kommersiya məqsədləri üçün surəti çıxarıla, dəyişdirilə, paylana və səhnələşdirilə bilər. İstifadə və mənbə göstərməyin tam şərtlərini öyrənmək üçün http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Kitabın təkmilləşdirilməsi Oracle Giving Initiative tərəfindən dəstəklənir.

Dum Dum-a-Dum Biryani! (Azərbaycan dili)

Başa və Saynabi vahimə içindədir. Ammi xəstədir. Sayra xala isə 23 nəfərlə birlikdə onlara nahara gələciyini deyir. Aşpazlığa yeni başlayan Başa düşünür ki, Amminin hazırladığı Dum Biryani yeməyini bişirə bilər, amma onun resepti yalnız 4 nəfər üçün kifayət edir. Riyazi sehirbaz olan Saynabi ona köməyə gəlir və deyim ki, 4 nəfərlik resepti 24 nəfərlik reseptə necə dəyişəcəyini bilir. Bacı-qardaş əsil Dum Dum-a-Dum biryani yeməyini bişirə biləcəkmi? Cavabı tapmaq üçün bu kitabı oxu!

3-cü səviyyə olan bu kitab, sərbəst oxuya bilən uşaqlar üçün nəzərdə tutulub.

Pratham Books çoxdilli uşaq hekayələri aləmində yeni bir səhifə yaratmaq üçün rəqəmsal formaya keçir. Uşaqları, müəllifləri, illüstratorları və nəşrləri bir araya toplayır. Müəllim və tərcüməçilər də daxil olmaqla. Məqsəd, Hindistan və dünya uşaqları üçün sərbəst lisenziyalı çoxdilli hekayələr toplusu yaratmaqdır. StoryWeaver uşaqların, valideynlərin, müəllim və kitabxanaçıların yaradıcı ola biləcəyi unikal platformadır. Gəlin bizə qoşulun və hər uşağın əlində bir kitab olması üçün bizə kömək edin!